Krijg je een erfenis terwijl je een bijstandsuitkering ontvangt? Dan moet je dit melden bij de gemeente, want een erfenis telt als vermogen en kan direct gevolgen hebben voor je recht op bijstand. Hoe groot die gevolgen zijn, hangt af van de hoogte van het bedrag en de vrijstelling die voor jou geldt.
Waarom een erfenis invloed heeft op je bijstand
Bijstand is een vangnet voor mensen die geen eigen inkomen of vermogen hebben om van te leven. Zodra je vermogen hebt boven een bepaalde grens (de zogenoemde vermogensgrens), heb je in principe geen recht meer op een uitkering. Een erfenis valt hieronder: of het nu gaat om geld, een woning, aandelen of andere bezittingen, het telt mee als vermogen.
De gemeente is verplicht om te bekijken of jouw vermogen boven de vrijstellingsgrens uitkomt. Zo ja, dan wordt de uitkering stopgezet totdat je het eigen vermogen hebt aangesproken. Je leeft dan eerst van de erfenis voordat je weer recht krijgt op bijstand.
De vermogensgrens in de bijstand
De overheid stelt elk jaar de vermogensvrijstellingen vast. Heb je meer vermogen dan de vrijstellingsgrens, dan wordt je uitkering (tijdelijk) stopgezet. De exacte bedragen worden jaarlijks aangepast. Hieronder zie je een indicatie van de grenzen zoals die in 2025 van toepassing zijn:
| Situatie | Vrijstellingsgrens (indicatief 2025) |
|---|---|
| Alleenstaande | circa € 7.605 |
| Gehuwden of samenwonenden | circa € 15.210 |
Blijft de erfenis onder deze grens? Dan verandert er mogelijk niets aan je uitkering. Gaat het bedrag er overheen, dan stopt de bijstand totdat je vermogen weer onder de grens zakt.
Meldplicht: je moet de erfenis doorgeven
Je bent wettelijk verplicht om een erfenis direct te melden bij de gemeente, zodra je weet dat je iets erft. Dit geldt ook als de erfenis nog niet uitbetaald is; het recht op de erfenis telt al mee. Doe je dit niet, dan kan de gemeente de ten onrechte ontvangen bijstand terugvorderen. In het ergste geval volgt er een boete of aangifte wegens fraude.
Meld de erfenis dus zo snel mogelijk, zelfs als je denkt dat het bedrag laag is. De gemeente beoordeelt dan zelf of het gevolgen heeft voor jouw uitkering.
Wat als de erfenis bestaat uit een huis?
Een erfenis hoeft niet altijd geld te zijn. Erven jullie een woning, dan wordt de waarde van dat huis meegeteld als vermogen. Als je de woning vervolgens verkoopt, telt de verkoopopbrengst volledig mee. Zolang de woning nog niet verkocht is, kan de situatie tijdelijk anders worden beoordeeld, maar je bent wel verplicht om actief mee te werken aan de verkoop. De gemeente kan eisen dat je de woning op de markt zet.
Woon je zelf in de geërfde woning? Dan gelden er andere regels. In bepaalde gevallen wordt de eigen woning deels buiten beschouwing gelaten, maar dit is afhankelijk van de specifieke situatie. Vraag hiervoor altijd advies aan het Juridisch Loket of een schuldhulpverlener.
Terugbetalen van bijstand na een erfenis
Soms loopt de bijstand gewoon door terwijl er al sprake is van een (verwachte) erfenis, bijvoorbeeld omdat de nalatenschap nog verdeeld wordt. In dat geval kan de gemeente de bijstand later terugvorderen over de periode dat je al recht had op de erfenis. Dit heet terugvordering. De gemeente kijkt dan per dag na hoeveel bijstand je ten onrechte hebt ontvangen en trekt dat van de erfenis af.
Dit kan flinke bedragen oplopen als een nalatenschap lang duurt. Houd er rekening mee dat niet alleen jij, maar ook je partner meetelt als je samenwoont.
Erfenis weigeren als je in de bijstand zit
Sommige mensen denken dat ze een erfenis kunnen weigeren om te voorkomen dat ze hun bijstand kwijtraken. Dit heet “verwerpen” van een nalatenschap. Juridisch is dat mogelijk, maar de gemeente kijkt hier kritisch naar. Als je een erfenis bewust weigert om je uitkeringsrecht te beschermen, kan de gemeente dit zien als het opzettelijk verminderen van je vermogen. Dat kan leiden tot een maatregel of zelfs stopzetting van de uitkering.
Weigeren is dus zeker geen veilige uitweg. Laat je altijd adviseren door het Juridisch Loket of een juridisch adviseur voordat je deze stap neemt.
Een erfenis tijdens de bijstand vraagt om snelle actie: meld het direct bij de gemeente, doe niets zonder advies en wacht niet af. Hoe transparanter je bent, hoe minder risico je loopt op terugvordering of een boete. Twijfel je over jouw situatie? Het Juridisch Loket biedt gratis, onafhankelijk advies op maat.
