Een erfenis heeft vrijwel nooit directe gevolgen voor je aangifte inkomstenbelasting, maar zodra het geërfde geld of bezit deel uitmaakt van je vermogen, kan het wél belasting opleveren. Het ontvangen van een erfenis zelf wordt belast via de erfbelasting, niet via de inkomstenbelasting. Waar het bij de aangifte inkomstenbelasting om draait, is wat er daarna met dat vermogen gebeurt.
Erfenis en inkomstenbelasting: hoe zit het precies?
De Belastingdienst maakt een duidelijk onderscheid. Erfbelasting (successierecht) betaal je over wat je erft. Inkomstenbelasting komt daarna in beeld, namelijk op het moment dat je het geërfde vermogen bezit en eventueel rendement maakt. Dat vermogen valt in box 3: het spaargeld, beleggingen of een tweede woning die je hebt gekregen, tellen mee bij je totale vermogen in de aangifte inkomstenbelasting.
Concreet betekent dit: ontvang je een erfenis van bijvoorbeeld 50.000 euro in contanten of spaargeld, dan hoef je dat bedrag zelf niet op te geven als inkomen. Maar op 1 januari van het volgende jaar staat dat geld op je rekening. Vanaf dat moment telt het mee als vermogen in box 3, en betaal je mogelijk belasting over een fictief rendement daarop.
Wanneer speelt box 3 een rol?
Box 3 gaat over je spaargeld, beleggingen en een eventueel tweede huis. Iedereen heeft een heffingsvrij vermogen. Blijft je totale vermogen op 1 januari onder dat drempelbedrag, dan betaal je geen belasting in box 3. Ligt je vermogen daarboven door de erfenis, dan betaal je over het meerdere belasting op basis van een forfaitair rendement.
Stel: voor de erfenis had je 20.000 euro spaargeld en je erft 80.000 euro. Je totale vermogen is dan 100.000 euro. Dat is (naar schatting rond de actuele grens in 2026) hoogstwaarschijnlijk boven het heffingsvrije vermogen voor een alleenstaande. Het deel boven die grens telt mee voor de belastingberekening in box 3.
Wat als je een huis erft?
Een geërfd huis dat je zelf gaat bewonen als hoofdwoning, valt in box 1. Je betaalt dan geen box 3-belasting over die woning, maar het eigenwoningforfait telt wel mee als inkomen. Verhuur je het geërfde huis, of behoud je het als tweede woning naast je eigen koophuis, dan valt het in box 3. De waarde van de woning (de WOZ-waarde) telt dan mee bij je vermogen.
Inkomsten uit de erfenis opgeven
Los van het vermogen zelf, kan een erfenis ook lopende inkomsten opleveren. Denk aan huur uit een geërfd huurhuis, dividend uit geërfde aandelen of rente op spaargeld. Al die opbrengsten verwerk je in de aangifte inkomstenbelasting van het jaar waarin je ze ontvangt. Ze vallen doorgaans in box 3, tenzij het om een eenmanszaak gaat die je erft, want dan komt er een deel inkomen in box 1 bij.
De aangifte na een overlijden: het overlijdensjaar zelf
Er is nog een specifieke situatie: het jaar van overlijden zelf. Als erfgenaam of executeur moet je mogelijk de aangifte inkomstenbelasting van de overledene afhandelen. Die aangifte loopt tot en met de datum van overlijden. Alles wat de overledene in dat jaar heeft verdiend of betaald, moet worden opgegeven. Je doet die aangifte in naam van de overledene of de nalatenschap. Dit is een andere aangifte dan jouw eigen aangifte als erfgenaam.
Veelgemaakte fouten bij erfenis aangifte inkomstenbelasting
- Te laat opgeven: Veel mensen weten niet dat het geërfde vermogen al op 1 januari van het jaar erna meetelt, ook als de erfenis pas halverwege het jaar is afgehandeld.
- Erfenis als inkomen opgeven: De erfenis zelf is geen inkomen voor de inkomstenbelasting. Je hoeft het bedrag niet op te geven als loon of andere inkomsten.
- De aangifte van de overledene vergeten: Zorg dat de laatste aangifte van de overledene ook wordt ingediend. Dit is een verplichting van de erfgenamen.
- Waarde van het huis vergeten: Een geërfd huis heeft een WOZ-waarde die meetelt in box 3 als je de woning niet zelf bewoont.
Twijfel je over de aangifte na een erfenis? De Belastingdienst (belastingdienst.nl) heeft specifieke informatie over wat je moet opgeven na een erfenis. Voor ingewikkelde situaties, zoals een erfenis met meerdere vermogenssoorten of een onderneming, is een belastingadviseur of notaris raadzaam. Zo voorkom je dat je onbedoeld te weinig of te veel opgeeft.
