Krijg je een erfenis terwijl je een bijstandsuitkering ontvangt? Dan moet je dit direct melden bij de gemeente. Een erfenis telt namelijk als vermogen, en bijstand is bedoeld voor mensen die zelf niet in hun levensonderhoud kunnen voorzien. Afhankelijk van de hoogte van de erfenis kan dit betekenen dat je je uitkering (tijdelijk) kwijtraakt.
Waarom een erfenis invloed heeft op je bijstand
Bijstand is een vangnet: je krijgt het alleen als je geen andere middelen hebt om van te leven. De gemeente kijkt hierbij naar je inkomen én je vermogen. Erven is in dit kader hetzelfde als het ontvangen van geld of bezit. Vanaf het moment dat de erfenis op je naam staat, is het jouw vermogen en telt het mee bij de beoordeling van je recht op bijstand.
Er geldt een vrijgesteld vermogen: een bedrag dat je wel mag hebben zonder dat het gevolgen heeft voor je uitkering. Naar schatting lag de vermogensvrijstelling voor een alleenstaande rond 7.605 euro en voor gehuwden of samenwonenden rond 15.210 euro in 2026. Als de erfenis hoger is dan dit vrijgestelde bedrag, verwacht de gemeente dat je eerst van dat geld leeft voordat je opnieuw recht krijgt op bijstand.
Meldingsplicht: dit doe je meteen
Je bent verplicht om alle veranderingen in je situatie door te geven aan de gemeente. Dat geldt ook voor een erfenis, zelfs als je denkt dat die klein genoeg is om geen invloed te hebben. Je meldt de erfenis zo snel mogelijk, bij voorkeur nog voordat het geld of bezit daadwerkelijk op je naam staat.
Doe je dit niet, dan riskeert de gemeente de uitkering met terugwerkende kracht te stoppen en het al betaalde geld terug te vorderen. Dat kan een flinke schuld opleveren. In ernstige gevallen kan er ook sprake zijn van fraude, met boetes als gevolg. Eerlijk melden is dus altijd verstandiger dan afwachten.
Wat gebeurt er als de erfenis boven de grens zit?
Stel je ontvangt een erfenis van 30.000 euro als alleenstaande. De vrijgestelde grens ligt (naar schatting rond 2026) op ruim 7.600 euro. Het bedrag daarboven, in dit geval bijna 22.400 euro, moet je eerst gebruiken voor je levensonderhoud voordat je opnieuw in aanmerking komt voor bijstand. De gemeente stopt dan de uitkering totdat je vermogen zakt tot onder de vrijstellingsgrens.
Dit hoeft niet te betekenen dat je meteen alles uitgeeft. Je mag het geld ook bewaren en er gewoon van leven. Maar bijstand ontvangen én een erfenis boven de vrijstellingsgrens bezitten tegelijkertijd is niet toegestaan.
Erfenis in de vorm van een huis of andere bezittingen
Niet elke erfenis bestaat uit geld. Soms erf je een huis, een auto of andere spullen. De gemeente beoordeelt de waarde van wat je erft. Een geërfd huis telt mee als vermogen tegen de WOZ-waarde. Als je zelf in het huis gaat wonen, gelden er andere regels: een eigen woning valt in veel gevallen buiten de vermogenstoets, maar dat hangt af van de specifieke situatie en hoe de gemeente dit beoordeelt. Laat je hierover altijd informeren door het Juridisch Loket of een sociaal raadsman.
Een erfenis van inboedel, sieraden of andere bezittingen wordt eveneens op waarde geschat. Spullen met een lage waarde leiden zelden tot problemen, maar bij waardevolle bezittingen kan de gemeente ook hiermee rekening houden.
Erfenis weigeren: is dat een oplossing?
Sommige mensen denken eraan om de erfenis te weigeren, zodat het vermogen niet meetelt. Dit heet een erfenis “verwerpen”. Maar let op: de gemeente kan dit zien als het opzettelijk laten verdwijnen van vermogen om bijstand te behouden. In dat geval kan de gemeente de bijstand alsnog stopzetten of een boete opleggen, alsof je het vermogen wél had ontvangen. Erfenis weigeren puur om je uitkering te behouden is dus doorgaans geen slimme of toegestane route.
Praktische stappen als je een erfenis ontvangt
- Meld de erfenis direct bij de gemeente, nog voordat het geld of bezit op je naam staat als dat mogelijk is.
- Vraag bij de gemeente of het Juridisch Loket hoe de erfenis precies wordt beoordeeld in jouw situatie.
- Zorg dat je de waarde van de erfenis schriftelijk kunt aantonen, bijvoorbeeld via bankafschriften of een taxatierapport.
- Bewaar alle communicatie met de gemeente over dit onderwerp.
- Weiger de erfenis niet zonder eerst advies te vragen, want dit kan je positie verslechteren.
Een erfenis ontvangen tijdens een bijstandsuitkering hoeft niet dramatisch te zijn, maar vraagt wel om snelle en eerlijke actie. Meld het op tijd, laat je informeren over de gevolgen in jouw specifieke situatie en neem indien nodig contact op met het Juridisch Loket. Zo voorkom je verrassingen achteraf en handel je binnen de regels.
