Als een kind overlijdt, zijn de ouders van dat kind de erfgenamen, tenzij het kind zelf een testament heeft opgesteld. Dat staat zo in de Nederlandse wet (het wettelijk erfrecht). Zijn beide ouders nog in leven, dan erven zij elk de helft. Had het kind ook een eigen partner of kinderen? Dan verandert de volgorde.
De wettelijke volgorde van erfgenamen bij overlijden kind
Het Nederlandse erfrecht werkt met vier groepen erfgenamen, die in volgorde worden aangesproken. Groep 1 gaat altijd voor. Pas als er niemand in groep 1 is, schuift de erfenis door naar groep 2.
- Groep 1: de eigen partner en kinderen van het overleden kind
- Groep 2: de ouders en broers en zussen van het overleden kind
- Groep 3: grootouders
- Groep 4: overgrootouders en hun nakomelingen
In de praktijk betekent dit: had je kind een eigen partner en/of eigen kinderen, dan erven die als eerste. De ouders (opa en oma) ontvangen dan niets, tenzij het kind dat via een testament anders heeft geregeld.
Wanneer zijn ouders erfgenaam bij overlijden van hun kind?
Ouders erven alleen als het kind geen eigen partner en geen eigen kinderen achterlaat. Dat is vaker het geval bij jonge kinderen of jongvolwassenen zonder gezin. Als beide ouders nog leven, verdelen zij de erfenis gelijkelijk: elk de helft. Zijn de ouders gescheiden, dan maakt dat voor het erfrecht niet uit. Beide ouders erven nog steeds een gelijk deel, tenzij een testament iets anders bepaalt.
Is één van de ouders al eerder overleden, dan erft de andere ouder niet automatisch het volledige deel. De erfenis gaat dan naar de nog levende ouder samen met de broers en zussen van het overleden kind. Zij delen de erfenis gelijk, in groep 2.
Broers en zussen als erfgenamen
Broers en zussen vallen in dezelfde groep als de ouders (groep 2). Als een ouder al is overleden, treden de broers en zussen in zijn of haar plaats. Het deel dat de overleden ouder zou hebben gekregen, gaat dan naar zijn of haar andere kinderen, dus de broers en zussen van het overledene. Dit heet plaatsvervulling.
Een voorbeeld: een kind overlijdt zonder partner en zonder eigen kinderen. De vader is al eerder gestorven. De moeder en twee broers erven dan elk een derde deel van de erfenis.
Plaatsvervulling: kleinkinderen in de plaats van een eerder overleden kind
Plaatsvervulling werkt ook omgekeerd. Stel dat het overledene een broer of zus had die al eerder is gestorven, maar die broer of zus heeft zelf kinderen. Dan nemen die kinderen (de neven en nichten van de overledene) de plek in van hun ouder. Ze erven samen het deel dat hun vader of moeder zou hebben gekregen.
Wat als er een testament is?
Een kind dat een testament heeft opgesteld, kan de wettelijke volgorde doorbreken. Het kan bijvoorbeeld vastleggen dat de erfenis naar een vriend, een goed doel of een andere persoon gaat. Ouders, broers en zussen hebben in principe geen wettelijk recht op een verplicht minimumdeel (een legitieme portie). Dat recht hebben in Nederland alleen kinderen van de erflater, niet de ouders of broers en zussen.
Had je kind dus een testament en staan ouders daar niet in, dan erven zij niets. Laat het kind geen testament na, dan geldt de wettelijke volgorde zoals hierboven beschreven.
Minderjarig kind zonder eigen kinderen of testament
Bij een jong of minderjarig kind is er zelden een testament en bijna nooit een eigen partner of kinderen. In dat geval zijn de ouders altijd de erfgenamen. Zijn de ouders samen, dan erft elk de helft. Zijn de ouders al gescheiden maar beiden nog in leven, dan erft ook elk de helft. Het maakt voor het erfrecht niet uit of de ouders getrouwd waren of samenwoonden.
Is een kind erg jong en had het nauwelijks bezittingen, dan stelt de erfenis financieel misschien weinig voor. Maar denk aan een spaarbankboekje, een scooter of kinderbijslag die nog werd uitbetaald: ook die vallen in de nalatenschap en moeten netjes worden afgewikkeld.
Twijfel je over wie erfgenaam is na het overlijden van jouw kind, of wil je weten hoe je de erfenis correct afwikkelt? Raadpleeg dan een notaris of neem contact op met het Juridisch Loket voor gratis juridisch advies. Zij kunnen de situatie voor jou uitzoeken op basis van de exacte feiten.
