Een erfenis van tante is fiscaal gezien een stuk minder gunstig dan een erfenis van je ouders. Als neef of nicht val je in een hogere tariefgroep voor erfbelasting, met een veel lagere vrijstelling. Toch zijn er manieren om de belastingdruk te verlagen, zowel voor jou als voor tante zelf tijdens haar leven. Hieronder lees je precies wat je te wachten staat en waar je op kunt letten.
Hoeveel erfbelasting betaal je over een erfenis van tante?
Als je iets erft van een tante, val je in tariefgroep 2 van de erfbelasting. Dat zijn de tarieven voor verre verwanten en niet-verwanten. De vrijstelling in deze groep is veel lager dan die voor kinderen of partners. Naar schatting lag de vrijstelling voor overige verkrijgers rond de 2.658 euro in 2026 (controleer het actuele bedrag via de Belastingdienst, want dit bedrag wordt jaarlijks bijgesteld).
Over het bedrag boven die vrijstelling betaal je erfbelasting. In tariefgroep 2 gelden twee schijven:
- 30% over de eerste circa 138.642 euro boven de vrijstelling (bedrag naar schatting in 2026).
- 40% over het bedrag daarboven.
Stel dat tante 100.000 euro nalaat. Na aftrek van de vrijstelling van ongeveer 2.658 euro blijft er ruwweg 97.342 euro over. Daarvan betaal je 30%, wat neerkomt op bijna 29.200 euro aan erfbelasting. Je houdt dan iets meer dan 70.000 euro netto over. Dat is een flinke hap, zeker vergeleken met wat kinderen betalen.
Vergelijking met kinderen en partners
Ter vergelijking: een kind van de overledene heeft in 2026 recht op een vrijstelling van naar schatting rond de 23.000 euro en betaalt slechts 10% in de eerste schijf. Een partner erft zelfs belastingvrij tot een vrijstelling van naar schatting ruim 700.000 euro. Het verschil met een neef of nicht is dus enorm. Dat maakt de erfenis van tante fiscaal een van de zwaarder belaste situaties.
Kan tante de belastingdruk verlagen tijdens haar leven?
Ja, en dat is precies waar de winst te halen is. Als tante bij leven al schenkingen doet, gelden de schenkingsvrijstellingen. Voor schenkingen aan overige personen (zoals neven en nichten) geldt een jaarlijkse vrijstelling van naar schatting rond de 2.658 euro in 2026. Tante kan elk jaar dit bedrag belastingvrij schenken. Over meerdere jaren telt dat op.
Schenkt tante meer dan de vrijstelling? Dan betaal je schenkbelasting, en die valt ook in tariefgroep 2 met dezelfde tarieven als de erfbelasting. Het voordeel van schenken bij leven is dat de nalatenschap kleiner wordt, wat uiteindelijk minder erfbelasting oplevert. Bovendien mag tante zelf meemaken dat jij plezier beleeft aan het geld.
Een notaris kan helpen om dit goed te regelen, bijvoorbeeld via een periodieke schenking of een testament met specifieke legaten. Dat is de moeite waard als het om grotere bedragen gaat.
Wat als tante iets nalaat aan een goed doel in plaats van aan jou?
Algemeen nut beogende instellingen (ANBI’s) betalen geen erfbelasting over een erfenis. Als tante een deel van haar nalatenschap aan een ANBI schenkt of nalaat, verdwijnt dat deel belastingvrij uit de erfenis. Dat kan in sommige gevallen een bewuste keuze zijn, maar het betekent wel dat jij als neef of nicht dat deel niet ontvangt. Geen voordeel voor jou dus, maar voor tante kan het een motivatie zijn als ze sowieso een goed doel wil steunen.
Wat moet je praktisch regelen als je erft van tante?
Na het overlijden van tante krijg je automatisch aangifte erfbelasting. De Belastingdienst stuurt daarvoor een uitnodiging. Je moet aangifte doen als het geerfde bedrag boven de vrijstelling uitkomt. De aangifte moet meestal binnen acht maanden na het overlijden zijn ingediend. Let op: doe je dat niet op tijd, dan kun je een boete krijgen.
Praktisch gezien loont het om bij een notaris of fiscalist na te vragen of er nog mogelijkheden zijn om de aanslag te beperken, zeker als de nalatenschap groter is. Denk aan het aftrekken van schulden van tante, begrafeniskosten en andere kosten die ten laste komen van de nalatenschap. Die verlagen de grondslag waarover je erfbelasting betaalt.
Een erfenis van tante is mooi, maar de fiscale rekening is stevig. Hoe eerder er samen wordt nagedacht over schenken bij leven en een slim testament, hoe meer er netto bij jou terechtkomt.
