Een executeur in een testament is de persoon die verantwoordelijk is voor de afwikkeling van de nalatenschap na overlijden. Je legt dit vast in je testament, zodat duidelijk is wie de regie neemt als jij er niet meer bent. Dat kan een erfgenaam zijn, maar ook een buitenstaander zoals een notaris of een vertrouwde vriend.
Veel nalatenschappen lopen vertraging op of leiden tot ruzie omdat niemand precies weet wie wat moet doen. Een executeur voorkomt dat. Door nu in je testament een executeur aan te wijzen, geef je die persoon straks de bevoegdheid om direct aan de slag te gaan, zonder dat erfgenamen het eerst onderling eens moeten worden.
Wat doet een testament executeur precies?
De executeur beheert de nalatenschap en zorgt dat alles netjes wordt afgewikkeld. Dat klinkt breed, en dat is het ook. In de praktijk betekent het dat de executeur als eerste contact opneemt met de bank, uitvaartkosten regelt en een overzicht maakt van alle bezittingen en schulden. De erfgenamen krijgen pas toegang tot de erfenis als de executeur zijn werk heeft gedaan.
De belangrijkste taken op een rij:
- Begrafenis of crematie regelen (tenzij iemand anders dit al doet)
- Bankrekeningen veiligstellen en lopende betalingen beheren
- Een boedelbeschrijving opstellen: wat bezit de overledene, wat zijn de schulden?
- Schulden van de nalatenschap betalen
- Aangifte erfbelasting verzorgen bij de Belastingdienst
- De resterende erfenis verdelen onder de erfgenamen
De executeur heeft tijdens zijn taak zelfstandig beheer over de nalatenschap. Erfgenamen mogen niet zomaar eigenmachtig spullen meenemen of rekeningen aanspreken zolang de executeur aan het werk is. Dat geeft de executeur de ruimte om rustig en zorgvuldig te werken.
Wie kun je als executeur aanwijzen?
Je kiest zelf wie je in je testament als executeur aanwijst. Dat kan een erfgenaam zijn, zoals een kind of partner, maar ook iemand buiten de familie. Denk aan een goede vriend, een boekhouder of een notaris. Er zijn geen wettelijke eisen aan de persoon zelf, behalve dat hij of zij meerderjarig moet zijn en niet onder curatele mag staan.
Het aanwijzen van een erfgenaam als executeur is praktisch: die persoon kent de situatie al goed. Maar het heeft ook een nadeel. Als er meerdere erfgenamen zijn, kan het als oneerlijk worden ervaren dat één van hen de touwtjes in handen heeft. In complexe families of bij grotere vermogens is een neutrale derde, zoals een notaris, soms een betere keuze.
Je kunt ook meerdere executeurs aanwijzen. Dat kan handig zijn bij een grote nalatenschap, maar vraag je af of ze het goed met elkaar kunnen vinden. Twee executeurs die het oneens zijn, vertragen het proces juist.
Hoe leg je een executeur vast in je testament?
Een executeur aanwijzen kan alleen via een notarieel testament. Je kunt dit niet zelf op papier zetten en in een la leggen. Je gaat naar een notaris, bespreekt je wensen en laat het vastleggen. De notaris bewaart het testament en registreert het in het Centraal Testamentenregister.
In het testament kun je de bevoegdheden van de executeur uitbreiden of beperken. Standaard heeft een executeur beheer- en betalingsbevoegdheid. Maar je kunt ook een zogeheten “ruime executeur” aanwijzen, ook wel executeur-afwikkelingsbewindvoerder genoemd. Die heeft dan ook de bevoegdheid om de erfenis daadwerkelijk te verdelen, iets wat een gewone executeur niet automatisch mag doen.
Heeft een executeur recht op een vergoeding?
Ja, een executeur heeft wettelijk recht op loon. Hoeveel dat is, hangt af van wat je in het testament hebt vastgelegd. Heb je niets geregeld, dan geldt de wettelijke regeling: naar schatting rond 2026 is dat een percentage van de waarde van de nalatenschap, maar de precieze hoogte volgt uit afspraken of de rechter bij een geschil. In de praktijk spreken veel mensen een vast bedrag of een percentage af in het testament zelf.
Een professionele executeur, zoals een notaris of advocaat, rekent doorgaans een uurtarief. Dat kan bij een omvangrijke nalatenschap flink oplopen. Het is verstandig om vooraf duidelijke afspraken te maken en die in het testament op te nemen, zodat er achteraf geen discussie ontstaat.
Kan een executeur zijn taak weigeren of neerleggen?
Een aangewezen executeur is niet verplicht de taak te aanvaarden. Hij of zij mag weigeren na het overlijden. Dat is een punt om rekening mee te houden: vraag de persoon die je op het oog hebt alvast of hij of zij dit wil doen. Veel mensen worden pas na het overlijden geconfronteerd met de aanwijzing, wat kan leiden tot verrassingen.
Als de executeur de taak eenmaal heeft aanvaard, mag hij niet zomaar stoppen. Neerleggen is alleen mogelijk met toestemming van de rechter, of als alle erfgenamen daarmee instemmen. Dit is bedoeld om te voorkomen dat een nalatenschap halverwege de afwikkeling stil komt te liggen.
Veelgestelde vragen over de executeur in een testament
Wat als er geen executeur is aangewezen?
Dan moeten de erfgenamen samen beslissen over de afwikkeling. Ze hebben allemaal evenveel zeggenschap en moeten het met elkaar eens worden. Dat werkt prima in kleine, eenvoudige nalatenschappen, maar bij meningsverschillen of complexe bezittingen kan het lang duren.
Kan de executeur ook schulden betalen die de erfenis overstijgen?
Nee. De executeur betaalt schulden uit de nalatenschap zelf. Zijn privévermogen is nooit aansprakelijk voor schulden van de overledene, tenzij hij persoonlijk garant stond. Erfgenamen kunnen de erfenis ook beneficiair aanvaarden om hun eigen vermogen te beschermen.
Hoe lang duurt de taak van een executeur?
Dat verschilt sterk. Een eenvoudige nalatenschap kan in een paar maanden zijn afgewikkeld. Bij onroerend goed, lopende ondernemingen of internationale bezittingen kan het jaren duren. De executeur blijft verantwoordelijk totdat zijn taak officieel is beëindigd.
Kan een executeur ook erfgenaam zijn?
Ja, dat mag. Sterker nog, het is de meest voorkomende situatie. Een kind of partner die ook erfgenaam is, kan gewoon als executeur optreden. De wet stelt daar geen bezwaar tegen, al is het verstandig om als executeur transparant te zijn naar de andere erfgenamen.
Een goede keuze voor je executeur maakt de afwikkeling van je nalatenschap veel soepeler. Bespreek het met de persoon die je in gedachten hebt, leg je wensen duidelijk vast bij de notaris en geef daarbij aan hoeveel bevoegdheid je de executeur wilt geven. Hoe specifieker je dit regelt, hoe minder kans op onduidelijkheid of conflict achteraf.
