Bij een onverdeelde erfenis geef je in de inkomstenbelasting alleen jouw aandeel aan, niet de hele erfenis. Zolang de nalatenschap nog niet verdeeld is tussen de erfgenamen, bestaat er een zogeheten onverdeelde boedel. De Belastingdienst behandelt jouw deel daarvan alsof je de bezittingen en schulden rechtstreeks zelf bezit. Dat betekent: jij geeft jouw breukdeel op in box 3, niet de volledige waarde van de erfenis.
Wat is een onverdeelde boedel?
Wanneer iemand overlijdt en er zijn meerdere erfgenamen, is de nalatenschap niet meteen verdeeld. Die periode tussen het overlijden en de daadwerkelijke verdeling heet de onverdeelde boedel. Alle erfgenamen zijn samen eigenaar van alles: de bankrekeningen, het huis, de aandelen en de schulden. Pas als jullie de erfenis officieel verdelen, krijgt ieder erfgenaam zijn eigen deel toegewezen.
Zo’n onverdeelde situatie kan kort duren, maar ook jaren aanhouden, bijvoorbeeld als erfgenamen het niet eens worden over de verdeling of als er een woning in de erfenis zit die moeilijk te splitsen is.
Onverdeelde erfenis in de inkomstenbelasting: jouw aandeel telt
Zolang de erfenis niet verdeeld is, moet elke erfgenaam zijn eigen deel aangeven in de aangifte inkomstenbelasting. Stel dat je samen met je broer en zus erfgenaam bent en jullie ieder een derde deel erven. Dan geef jij een derde van de waarde van de bezittingen en een derde van de schulden aan in box 3. Je broer en zus doen hetzelfde voor hun eigen deel.
De Belastingdienst kijkt naar de peildatum van box 3. In 2026 is dat 1 januari. De waarde van jouw aandeel in de onverdeelde boedel op die datum bepaalt wat je opgeeft. Als de erfenis op 1 januari nog niet verdeeld was, geef je het aandeel op. Was de erfenis op 1 januari al verdeeld en heb jij je deel al gekregen, dan geef je die specifieke bezittingen gewoon als eigen vermogen aan.
Welke bezittingen vallen in box 3?
Niet alle bezittingen uit een erfenis horen automatisch in box 3. Het hangt af van wat erin zit:
- Banktegoeden en spaarrekeningen vallen in box 3.
- Beleggingen en effecten vallen in box 3.
- Een woning die de erfgenamen verhuren of leeg laat staan, valt in box 3.
- Een woning die een erfgenaam zelf bewoont als hoofdverblijf, valt in box 1 (eigen woning).
- Een aanmerkelijk belang (meer dan 5% aandelen in een bv of nv) valt in box 2, ook als het onderdeel is van een onverdeelde boedel.
Je geeft dus niet blind alles in box 3 aan. Kijk per soort bezitting in welke box die thuishoort, ook als het nog om een onverdeeld aandeel gaat.
Hoe bereken je jouw aandeel in de praktijk?
Een rekenvoorbeeld maakt dit duidelijker. Stel dat de nalatenschap op 1 januari bestaat uit:
- Spaargeld: 90.000 euro
- Beleggingen: 30.000 euro
- Een schuld: 12.000 euro
De totale netto waarde is dan 108.000 euro. Zijn er drie gelijke erfgenamen, dan is jouw aandeel 36.000 euro. Dit bedrag neem je mee in jouw box 3-berekening op 1 januari van dat jaar.
Wat als de verdeling toch langer duurt?
Het komt regelmatig voor dat een erfenis jarenlang onverdeeld blijft. Dat verandert niets aan de aangifte: zolang de boedel niet verdeeld is, geef je ieder jaar opnieuw jouw aandeel aan op de peildatum. De waarde kan in de tussentijd veranderen, bijvoorbeeld doordat beleggingen in waarde stijgen of dalen, of doordat er rente bijkomt op het spaargeld. Elk jaar opnieuw de waarde op 1 januari bepalen is dan de standaard werkwijze.
Houd er ook rekening mee dat erfgenamen onderling afspraken moeten maken over wie eventuele inkomsten uit de boedel ontvangt, zoals huurinkomsten uit een erfeniswoning. Die verdeling kan gevolgen hebben voor ieders aangifte. Leg zulke afspraken schriftelijk vast om discussies met de Belastingdienst te voorkomen.
Erfbelasting is iets anders
Erfbelasting (vroeger successierecht) betaal je eenmalig over wat je erft, kort na het overlijden. Dat is een aparte heffing en staat los van de jaarlijkse aangifte inkomstenbelasting. In de inkomstenbelasting gaat het niet om wat je hebt geërfd, maar om de vermogenswaarde die je op de peildatum bezit, ook als dat een onverdeeld aandeel is. Verwar de twee dus niet met elkaar.
Twijfel je over hoe je jouw aandeel in een onverdeelde erfenis precies moet aangeven? De Belastingdienst geeft uitleg via belastingdienst.nl. Bij een complexe boedel, met meerdere soorten bezittingen of onderlinge conflicten, is advies van een notaris of belastingadviseur vaak verstandig om fouten in de aangifte te voorkomen.
