Als jouw partner overlijdt, bepaalt de wet in de meeste gevallen dat jij als langstlevende echtgenoot of geregistreerde partner de volledige erfenis krijgt. Dit heet de wettelijke verdeling. Toch betekent dat niet dat de kinderen niets erven: zij krijgen wél een erfdeel, maar kunnen dat pas opeisen als jij zelf ook overlijdt. Hieronder lees je precies hoe dat werkt, wanneer de wettelijke verdeling van toepassing is en wanneer er uitzonderingen gelden.
Wat is de wettelijke verdeling bij erfenis na overlijden partner?
De wettelijke verdeling geldt automatisch als je getrouwd bent of een geregistreerd partnerschap hebt, en je partner overlijdt zonder testament. De wet regelt dan dat jij als langstlevende partner alle bezittingen en schulden krijgt. Denk aan de gezamenlijke woning, de bankrekeningen en de inboedel. Je hoeft daar niets voor te doen: het gaat automatisch naar jou.
De kinderen erven op papier wél mee. Zij krijgen elk een gelijk erfdeel, net als jij. Stel dat jullie twee kinderen hebben, dan is de erfenis verdeeld in drie gelijke delen: één voor jou en één voor elk kind. Maar: de kinderen krijgen hun deel nu niet uitbetaald. In plaats daarvan krijgen ze een vordering op jou. Dat is een schuldbekentenis die pas wordt uitbetaald op het moment dat jij overlijdt, of eerder als je failliet gaat of in een schuldsaneringstraject terechtkomt.
Hoe groot is het erfdeel van de kinderen?
De wet verdeelt de nalatenschap in gelijke delen over jou en de kinderen. Bij twee kinderen krijgt ieder dus een derde. Bij drie kinderen een kwart, enzovoort. Die berekening gaat over de totale nalatenschap: het vermogen van je partner op het moment van overlijden, rekening houdend met de huwelijkse gemeenschap van goederen of de huwelijkse voorwaarden die jullie hadden.
De vordering van de kinderen op jou wordt in de meeste gevallen niet rentedragend, tenzij in het testament anders is vastgelegd. Dat betekent dat de kinderen over het algemeen gewoon wachten, zonder dat hun bedrag jaarlijks groeit door rente. Wel moet je bij je eigen overlijden dat bedrag alsnog uitkeren vanuit je nalatenschap.
Wanneer geldt de wettelijke verdeling niet?
Er zijn situaties waarin de wettelijke verdeling niet van toepassing is. De belangrijkste is een testament. Als je partner een testament heeft opgesteld, gaat dat boven de wet. In een testament kan je partner iemand anders aanwijzen als erfgenaam, jou meer of minder geven dan de wettelijke verdeling voorschrijft, of juist bepalen dat de kinderen hun deel direct krijgen uitbetaald.
Samenwoners vallen ook buiten de wettelijke verdeling. Woon je samen zonder getrouwd te zijn of een geregistreerd partnerschap te hebben, dan erf je wettelijk gezien niets van je partner. In dat geval is een testament de enige manier om als erfgenaam aangewezen te worden. Zonder testament gaat de erfenis bij samenwoners naar de wettelijke erfgenamen, zoals kinderen of ouders van de overledene.
Ook kinderen uit een eerdere relatie kunnen de situatie compliceren. Als je partner kinderen heeft uit een vorige relatie, hebben die kinderen dezelfde wettelijke rechten als jouw gezamenlijke kinderen. Zij krijgen dus ook een vordering op jou als langstlevende partner.
Erfbelasting bij overlijden partner
Als je partner overlijdt, betaal je over de erfenis erfbelasting. Maar de vrijstelling voor een echtgenoot of geregistreerd partner is hoog. Naar schatting bedraagt die vrijstelling in 2026 rond de 800.000 euro. Over het bedrag daarboven betaal je erfbelasting: 10% over de eerste schijf en 20% over het meerdere. De exacte grenzen stelt de Belastingdienst jaarlijks vast, dus check altijd de actuele bedragen via de website van de Belastingdienst.
Kinderen hebben een veel lagere vrijstelling, naar schatting rond de 25.000 euro in 2026. Maar omdat zij hun erfdeel bij de wettelijke verdeling nu niet uitbetaald krijgen, hoeven zij nu ook geen erfbelasting te betalen over het bedrag dat ze ontvangen. De erfbelasting voor de kinderen wordt pas berekend op het moment dat jij overlijdt en zij de vordering daadwerkelijk uitbetaald krijgen.
Kan je de wettelijke verdeling aanpassen?
Ja, dat kan, maar alleen via een testament. Als je wilt dat de kinderen hun erfdeel direct krijgen, of juist dat een stiefouder niets erft, moet je dat vastleggen in een notarieel testament. Een testament laten opstellen kost geld, maar voorkomt veel onduidelijkheid en eventuele conflicten later.
Kinderen kunnen na het overlijden van een ouder in sommige gevallen vragen om hun legitieme portie. Dat is het minimale erfdeel waar zij wettelijk recht op hebben, ook als het testament hen minder geeft. De legitieme portie is de helft van wat ze wettelijk zouden erven. Maar bij de wettelijke verdeling speelt dit doorgaans geen rol, omdat de kinderen dan al hun volledige wettelijke deel krijgen, alleen uitgesteld.
Als je partner overlijdt, loont het om snel een notaris te raadplegen. Die kan uitleggen welke verdeling geldt in jouw situatie, of er een testament is en wat de gevolgen zijn voor jou en de kinderen. Zo voorkom je verrassingen en regel je alles op de juiste manier.
