Een erfenis zelf is vrijgesteld van inkomstenbelasting. Wat je erft, betaal je geen inkomstenbelasting over. Wel telt de erfenis vanaf het moment dat je het geld of de bezittingen ontvangt mee als vermogen, en dat vermogen kan gevolgen hebben voor je aangifte inkomstenbelasting. Het is dus niet de erfenis zelf die belast wordt in box 3, maar wat je er daarna mee doet of aanhoudt.
Erfenis inkomstenbelasting: wat telt mee als vermogen?
Zodra jij erft, gaat het geerfde vermogen deel uitmaken van jouw bezittingen. Denk aan geld op een bankrekening, een beleggingsportefeuille, een tweede woning of een auto. Al deze bezittingen vallen in box 3 van de inkomstenbelasting (vermogensrendementsheffing), voor zover ze boven het heffingsvrije vermogen uitkomen. Dit heffingsvrije vermogen verandert jaarlijks. Controleer altijd het actuele bedrag op de website van de Belastingdienst.
Een voorbeeld: je erft 80.000 euro en zet dat op een spaarrekening. Op 1 januari van het volgende belastingjaar telt dat bedrag mee als vermogen in box 3. Als jouw totale spaargeld en beleggingen boven het heffingsvrije vermogen uitkomen, betaal je over het meerdere vermogensrendementsheffing.
Het peildatum-effect: timing doet ertoe
De Belastingdienst kijkt voor box 3 naar je vermogen op 1 januari van het belastingjaar. Erf je op 2 januari, dan telt dat bedrag pas mee in de aangifte van het jaar daarna. Erf je op 15 december, dan telt het al mee op de peildatum van 1 januari van het volgende jaar. De timing van een erfenis kan dus een heel jaar schelen in je belastingaanslag.
Wat als je een woning erft?
Een geerfde woning die je zelf gaat bewonen, valt in box 1 als eigen woning. Je geeft dan de WOZ-waarde op als eigenwoningforfait. Een woning die je niet zelf bewoont, zoals een vakantiewoning of een verhuurde woning, valt in box 3 als onderdeel van je vermogen. Je hoeft dan geen huur op te geven, maar de waarde van de woning telt wel mee bij je bezittingen.
Inkomen uit de erfenis: denk aan rente, huur en dividend
De erfenis zelf is niet belast, maar opbrengsten die je daarna ontvangt wel. Krijg je rente op het geerfde spaargeld, ontvang je huurinkomsten van een geerfde woning of dividend van geerfde aandelen? Die opbrengsten vallen gewoon in je aangifte. Rente en dividend komen terecht in box 3 (via de vermogensrendementsheffing), huurinkomsten uit een verhuurde woning die je niet zelf bewoont ook. Bewoon je de woning zelf, dan gelden de gewone regels voor de eigen woning in box 1.
Aangifte doen na een erfenis: stap voor stap
- Breng in kaart wat je precies hebt geërfd: geld, beleggingen, onroerend goed, andere bezittingen.
- Controleer de peildatum: stond het geerfde vermogen op 1 januari al op jouw naam?
- Vul in box 3 je totale vermogen in, inclusief het geerfde deel dat op de peildatum al van jou was.
- Controleer of het totaal boven het heffingsvrije vermogen uitkomt. Zo ja, dan betaal je vermogensrendementsheffing over het meerdere.
- Heb je een woning geërfd? Geef aan of je deze zelf bewoont (box 1) of niet (box 3).
- Geef opbrengsten zoals rente, huur of dividend correct op in je aangifte.
Erfbelasting staat los van inkomstenbelasting
Erfbelasting (vroeger successierecht) is een aparte belasting die je betaalt over de waarde van wat je erft, boven de geldende vrijstellingen. Die vrijstellingen verschillen per situatie, bijvoorbeeld voor partners en kinderen. Erfbelasting en inkomstenbelasting zijn twee verschillende heffingen. Je betaalt erfbelasting aan de Belastingdienst als erfgenaam, en daarna kijk je apart naar de gevolgen voor je jaarlijkse aangifte inkomstenbelasting. Je wordt dus niet dubbel belast over hetzelfde bedrag: de erfbelasting telt niet mee in box 3.
Twijfel je of je erfenis gevolgen heeft voor jouw aangifte? De Belastingdienst heeft een hulpmiddel op belastingdienst.nl waarmee je kunt nagaan welke onderdelen je moet invullen. Bij een grote of ingewikkelde erfenis, denk aan vastgoed, aandelen of een onderneming, is het verstandig een belastingadviseur of notaris te raadplegen voordat je aangifte doet.
