Een erfenis ontvangen is vaak al emotioneel genoeg. Dan wil je ook nog weten hoeveel belasting je daarover moet betalen. Erfbelasting berekenen doe je in drie stappen: bepaal de waarde van de erfenis, trek de vrijstelling af die voor jou geldt, en pas het bijbehorende tarief toe op het resterende bedrag. Hoe hoog dat uitvalt, hangt af van je relatie tot de overledene.
Pagina inhoud
Wat is erfbelasting en wie betaalt het?
Erfbelasting is de belasting die je betaalt over wat je erft. De Belastingdienst heft deze belasting op het moment dat iemand overlijdt en jij iets uit de nalatenschap ontvangt. Dat kan geld zijn, maar ook een huis, sieraden of aandelen. Niet elke erfgenaam betaalt even veel. De hoogte hangt af van twee dingen: hoe groot de erfenis is en hoe nauw je verwant was aan de overledene.
Partners en kinderen vallen in een andere categorie dan broers, zussen of vrienden. Hoe verder de relatie, hoe hoger het tarief dat je betaalt. Bovendien heb je recht op een vrijstelling. Over dat vrijgestelde bedrag betaal je helemaal geen erfbelasting.
Welke vrijstellingen gelden er?
Voordat je erfbelasting berekent, is het belangrijk om te weten welk bedrag je vrij kunt erven. De overheid stelt elk jaar vrijstellingsbedragen vast. Deze bedragen veranderen soms, dus controleer altijd de actuele cijfers via de Belastingdienst. Globaal geldt het volgende:
- Partners en samenwonenden die aan bepaalde voorwaarden voldoen, hebben recht op de hoogste vrijstelling.
- Kinderen en kleinkinderen hebben een lagere vrijstelling, maar die is nog steeds fors.
- Kleinkinderen hebben doorgaans een lagere vrijstelling dan kinderen.
- Ouders vallen in een aparte categorie met een eigen vrijstellingsbedrag.
- Alle andere erfgenamen, zoals broers, zussen of vrienden, hebben recht op een veel lagere vrijstelling.
Erf je minder dan het vrijgestelde bedrag? Dan betaal je helemaal geen erfbelasting. Ga je er overheen, dan betaal je alleen over het deel boven de vrijstelling.
Hoe werken de tarieven?
De erfbelasting werkt met twee schijven. Over het eerste deel boven de vrijstelling betaal je een lager tarief. Over het deel daarboven betaal je een hoger tarief. Voor partners en kinderen liggen die tarieven lager dan voor verdere familieleden en andere erfgenamen. De exacte grenzen en percentages worden jaarlijks vastgesteld door de overheid. Controleer de actuele tarieven altijd via de Belastingdienst of een betrouwbare rekensite.
Erfbelasting berekenen in vier stappen
Wil je zelf een schatting maken? Doorloop dan deze stappen:
- Stap 1: Bepaal de waarde van de nalatenschap. Tel alles op wat je erft: bankrekeningen, beleggingen, onroerend goed en bezittingen. Trek daar eventuele schulden van af die tot de nalatenschap horen. Wat overblijft, is de belastbare nalatenschap.
- Stap 2: Bepaal jouw aandeel. Als er meerdere erfgenamen zijn, erft iedereen een deel. Bereken wat jouw deel is op basis van het testament of de wettelijke verdeling.
- Stap 3: Trek de vrijstelling af. Kijk welke vrijstelling voor jou geldt op basis van je relatie tot de overledene. Trek dat bedrag af van jouw aandeel. Het bedrag dat dan overblijft, is de belastbare verkrijging.
- Stap 4: Pas het tarief toe. Bereken de erfbelasting op basis van de schijven die gelden voor jouw categorie erfgenamen. Betaal het lagere tarief over het eerste deel en het hogere tarief over het resterende deel.
Gebruik je liever een hulpmiddel? De Belastingdienst heeft een online rekenhulp waarmee je snel een indicatie krijgt van hoeveel erfbelasting je moet betalen. Je beantwoordt een paar vragen en ziet direct een schatting.
Wanneer en hoe moet je aangifte doen?
Je doet aangifte erfbelasting via de Belastingdienst. Dat moet in de meeste gevallen binnen acht maanden na het overlijden. De Belastingdienst stuurt soms een uitnodiging voor aangifte, maar het is jouw verantwoordelijkheid om dit op tijd te regelen, ook als je geen uitnodiging ontvangt. Betaal je te laat of te weinig, dan kan de Belastingdienst rente en boetes in rekening brengen.
Twijfel je of je aangifte moet doen? Doe het dan toch. Als je onder de vrijstelling blijft, is er niets aan de hand en hoef je niets te betalen.
Kun je erfbelasting vermijden of verminderen?
Volledig vermijden is bijna nooit mogelijk, maar er zijn manieren om de erfbelasting te verlagen. Schenken bij leven is de bekendste route. Ouders mogen kinderen jaarlijks een belastingvrij bedrag schenken. Door dat structureel te doen, wordt de uiteindelijke nalatenschap kleiner en daalt de erfbelasting. Een goed opgesteld testament kan ook helpen, bijvoorbeeld door gebruik te maken van legaten of andere constructies. Laat je hierover adviseren door een notaris of financieel planner.
Veelgestelde vragen
Hoe bereken ik erfbelasting als ik een huis erf?
Als je een huis erft, telt de waarde van dat huis mee als onderdeel van de nalatenschap. Je gebruikt de WOZ-waarde van het jaar van overlijden als uitgangspunt. Trek vervolgens eventuele hypotheekschuld af. Het resterende deel telt mee als jouw verkrijging. Daarna trek je de vrijstelling af en pas je het tarief toe op het bedrag dat overblijft.
Betaal ik erfbelasting als ik minder erf dan de vrijstelling?
Nee. Als jouw aandeel in de erfenis lager is dan het vrijstellingsbedrag dat voor jou geldt, betaal je geen erfbelasting. Je hoeft in dat geval ook geen aangifte te doen, tenzij de Belastingdienst je daartoe uitnodigt.
Geldt de vrijstelling per erfenis of per erfgenaam?
De vrijstelling geldt per erfgenaam, per overlijden. Erf je in één jaar van twee verschillende mensen, dan heb je in principe per nalatenschap recht op de vrijstelling die bij jouw relatie past.
Wat gebeurt er als ik te laat aangifte doe?
Als je te laat aangifte doet voor de erfbelasting, kan de Belastingdienst belastingrente in rekening brengen. In sommige gevallen volgt ook een boete. Doe je aangifte dus altijd binnen acht maanden na het overlijden, of vraag op tijd uitstel aan bij de Belastingdienst.
