Als je tante overlijdt zonder kinderen, ga jij als neef of nicht mogelijk in aanmerking voor haar erfenis. Maar of je ook echt erft, en hoeveel, hangt af van haar familiesituatie, of ze getrouwd was en of ze een testament had. Hieronder lees je precies hoe dat in Nederland werkt.
Wie erft bij een tante zonder kinderen?
Het Nederlandse erfrecht werkt met groepen erfgenamen, ook wel “orden” genoemd. Kinderen staan bovenaan. Had je tante geen kinderen, dan schuift de erfenis door naar de volgende groep. Dat zijn haar ouders, broers en zussen. Leefden haar ouders al niet meer, dan erven de broers en zussen. En als die er ook niet meer zijn, of al eerder zijn gestorven, dan komen hun kinderen aan de beurt. Jij als neef of nicht bent dus een erfgenaam in die derde lijn.
Concreet betekent dit: had jouw tante twee broers (waaronder jouw vader), en zijn die allebei al gestorven, dan erft jij samen met de eventuele kinderen van de andere broer. Jullie delen dan het deel dat jouw vaders broer anders zou hebben gekregen. Dit heet plaatsvervulling: jij treedt in de voetsporen van je ouder.
Had je tante een partner of was ze getrouwd?
Was je tante getrouwd of had ze een geregistreerd partnerschap, dan erft de partner als eerste. In dat geval krijgt de partner alles, en kom jij als neef of nicht pas in beeld als de partner er ook niet meer is. Woonde je tante samen zonder geregistreerd partnerschap, dan heeft een samenwoonpartner géén automatisch erfrecht. Die partner erft alleen als er een testament is waarin dat geregeld is.
De erfenis bij een tante zonder testament
Heeft je tante geen testament, dan geldt de wettelijke verdeling. Die gaat uit van de orden die hierboven staan beschreven. Als neef of nicht zit je in de derde orde, maar je erft alleen als er niemand meer in leven is uit de hogere orden. Zijn er nog broers of zussen van je tante in leven, dan erven díj, niet jij. Pas als ook die er niet meer zijn, kom jij als kind van een al eerder gestorven broer of zus in aanmerking.
Zijn er helemaal geen verwanten meer tot en met de zesde graad? Dan gaat de nalatenschap naar de staat. Neven en nichten vallen binnen de vierde graad, dus dat risico is bij een gemiddelde familie niet zo groot.
Wat als er wel een testament is?
Met een testament kan je tante zelf bepalen wie wat krijgt. Ze had jou kunnen aanwijzen als erfgenaam, ook als er nog broers of zussen in leven zijn. Ze had ook vrienden, een goed doel of een partner kunnen benoemen. Een testament gaat altijd boven de wettelijke regels, zolang er geen kinderen zijn (die hebben een wettelijk minimumaandeel, het “legitieme portie”, maar dat speelt hier niet als er geen kinderen zijn).
Weet je niet of je tante een testament had? Je kunt dit opvragen via het Centraal Testamentenregister (CTR). Dit is een officieel register in Nederland waar notarissen testamenten inschrijven. Je hebt hiervoor een overlijdensakte nodig.
Hoeveel erfbelasting betaal je als neef of nicht?
Als neef of nicht val je in de zwaarste belastingschijf voor erfbelasting. Je betaalt in 2025 en 2026 over de eerste circa 138.642 euro (naar schatting rond dit bedrag in 2026, check de actuele vrijstelling bij de Belastingdienst) 30% belasting. Over het deel daarboven is dat 40%. De vrijstelling voor neven en nichten is laag: naar schatting rond 2.418 euro in 2026. Vergelijk dat met een kind, dat een vrijstelling heeft van tienduizenden euro’s. Als neef of nicht houd je dus een stuk minder over van de erfenis dan een directe erfgenaam zou doen.
Voorbeeld: erft jij 50.000 euro van je tante, dan betaal je over 50.000 minus de vrijstelling van circa 2.418 euro, dus over ongeveer 47.582 euro, 30% erfbelasting. Dat is ruim 14.000 euro aan belasting. Je houdt dan netto iets minder dan 36.000 euro over.
Wat moet je praktisch doen?
- Vraag na of er een testament is via het Centraal Testamentenregister.
- Breng in kaart wie de andere mogelijke erfgenamen zijn (andere neven, nichten, nog levende broers of zussen van je tante).
- Schakel een notaris in als de nalatenschap niet eenvoudig is of als er onroerend goed in zit.
- Doe aangifte erfbelasting bij de Belastingdienst binnen acht maanden na het overlijden.
- Wil je de erfenis niet accepteren vanwege schulden? Je kunt ook verwerpen of beneficiair aanvaarden, zodat je nooit meer betaalt dan je ontvangt.
De erfenis van een tante zonder kinderen kan jou als neef of nicht dus zeker toevallen, maar alleen als er geen partner is en geen nauwere familieleden meer in leven zijn. Een testament kan dit anders regelen. Regel het zo snel mogelijk praktisch via een notaris, en houd rekening met de forse erfbelasting die als neef of nicht voor je rekening komt.
