Kinderen hebben in Nederland een bijzondere positie bij een erfenis. Als kind heb je altijd recht op een deel van de nalatenschap van je ouder, ook als je onterfd bent. Dat recht heet de legitieme portie. Maar hoe de erfenis precies verdeeld wordt, hangt af van of er een testament is en wat de wet zegt als dat er niet is.
Wat kinderen erven zonder testament
Is er geen testament? Dan geldt de wettelijke verdeling. Die verdeling is vastgelegd in het erfrecht en werkt als volgt: als een ouder overlijdt en er een langstlevende partner en kinderen zijn, krijgt de langstlevende partner alles. De kinderen krijgen dan nog niets uitbetaald. Wel krijgt elk kind een vordering op de langstlevende ouder, ter waarde van hun erfdeel. Ze ontvangen dat geld pas als de langstlevende ouder ook overlijdt, of in bepaalde andere situaties zoals faillissement.
Is er geen partner meer? Dan verdelen de kinderen de erfenis onderling in gelijke delen. Zijn er drie kinderen, dan krijgt elk kind een derde van de nalatenschap.
De legitieme portie: recht op erfenis kinderen ook bij onterving
Een kind kan worden onterfd via een testament. Maar toch heeft een kind altijd recht op de legitieme portie. Dat is de helft van het wettelijke erfdeel. Stel: zonder testament had je recht op een kwart van de nalatenschap, dan is je legitieme portie een achtste. Dit is een geldbedrag, geen aanspraak op specifieke bezittingen. Je kunt de legitieme portie claimen tot vijf jaar na het overlijden van de ouder.
Let op: de legitieme portie geldt alleen voor kinderen, niet voor kleinkinderen of andere familieleden. En ook niet voor stiefkinderen, tenzij ze zijn geadopteerd.
Biologische kinderen en gelijke behandeling vanaf 2026
Sinds 1 januari 2026 worden alle biologische kinderen gelijk behandeld voor de schenk- en erfbelasting. Dat geldt dus ook voor kinderen die buiten het huwelijk zijn geboren, erkende kinderen en kinderen uit eerdere relaties. Voor de belasting maakt het voortaan geen verschil meer in welke situatie een kind is geboren.
Vóór 2026 konden er in bepaalde situaties verschillen ontstaan in de belastingvrijstelling of het tarief. Die ongelijkheid is met deze wetswijziging opgeheven. De overheid heeft dit vastgelegd via de Rijksoverheid.
Hoeveel erfbelasting betalen kinderen?
Kinderen betalen erfbelasting over wat ze erven boven de vrijstelling. De vrijstelling voor kinderen ligt in 2026 naar schatting rond de 23.000 euro per kind, maar controleer altijd de actuele bedragen via de Belastingdienst, want dit bedrag wordt jaarlijks aangepast aan de inflatie.
Over het bedrag boven de vrijstelling gelden twee tarieven:
- Tot circa 138.000 euro (schatting 2026): 10% erfbelasting
- Daarboven: 20% erfbelasting
Een rekenvoorbeeld: je erft 100.000 euro. Na de vrijstelling van ongeveer 23.000 euro blijft 77.000 euro over. Daarover betaal je 10%, dus ongeveer 7.700 euro aan erfbelasting. Wat je netto ontvangt is dan circa 92.300 euro.
Minderjarige kinderen en voogdij over de erfenis
Erft een minderjarig kind? Dan mag het kind zelf niet over het geld beschikken. De erfenis wordt beheerd door de wettelijk vertegenwoordiger, meestal de overlevende ouder. In sommige gevallen stelt de rechter een bewindvoerder aan om de belangen van het kind te beschermen. Het kind kan pas zelf over de erfenis beschikken als het 18 jaar is.
Wil je als ouder voorkomen dat de andere ouder het geld beheert? Dan kun je in een testament vastleggen dat het geld onder bewind wordt gesteld, met een door jou aangewezen bewindvoerder.
Stiefkinderen en geadopteerde kinderen
Stiefkinderen hebben géén automatisch erfrecht. Ze zijn juridisch geen kind van de stiefouder, tenzij adoptie heeft plaatsgevonden. Wil je dat een stiefkind erft, dan moet je dat uitdrukkelijk vastleggen in een testament. Na adoptie heeft een kind dezelfde rechten als een biologisch kind, inclusief de legitieme portie en de lage erfbelastingtarieven.
Wil je als ouder de erfenis voor je kinderen goed regelen, dan is een testament bijna altijd verstandig, zeker als je samenwoont zonder huwelijk, kinderen uit meerdere relaties hebt, of stiefkinderen wilt laten erven. Zonder testament regelt de wet het, maar de wet houdt geen rekening met jouw persoonlijke situatie.
