Een erfenis wordt uitbetaald zodra de nalatenschap volledig is afgewikkeld. Dat betekent: alle schulden zijn betaald, de belastingaangifte is gedaan en de bezittingen zijn verdeeld. Hoe lang dat duurt, verschilt per situatie, maar reken in een eenvoudige nalatenschap op minimaal een paar weken tot enkele maanden.
Er is geen vaste wettelijke termijn waarbinnen een erfenis moet worden uitbetaald. De praktijk leert dat het bij simpele nalatenschappen relatief snel kan gaan, maar bij grote of gecompliceerde nalatenschappen soms jaren duurt. Hieronder lees je precies welke stappen doorlopen moeten worden voordat jij als erfgenaam geld ontvangt.
Wanneer wordt een erfenis uitbetaald: de volgorde van stappen
Voordat er geld naar de erfgenamen gaat, moeten er een aantal zaken op volgorde worden afgehandeld. Die volgorde is altijd hetzelfde, ongeacht hoe groot de erfenis is.
- Aanvaarden of verwerpen van de erfenis. Erfgenamen hebben zes maanden de tijd om de erfenis te aanvaarden of te verwerpen. Zolang niet iedereen een keuze heeft gemaakt, kan de verdeling niet beginnen.
- Vaststellen wie de erfgenamen zijn. Soms is er een testament, soms niet. De notaris stelt via een verklaring van erfrecht vast wie recht heeft op de nalatenschap.
- Inventariseren van bezittingen en schulden. Alle bezittingen (bankrekeningen, woning, auto, beleggingen) en schulden worden in kaart gebracht.
- Betalen van schulden. Schulden van de overledene gaan voor. Pas nadat crediteuren zijn betaald, is duidelijk wat er over blijft voor de erfgenamen.
- Aangifte erfbelasting. De Belastingdienst moet aangifte erfbelasting ontvangen, doorgaans binnen acht maanden na het overlijden. De Belastingdienst heeft daarna tijd om een aanslag op te leggen. Dit proces kan maanden in beslag nemen.
- Verdelen van het resterende vermogen. Pas als bovenstaande stappen zijn doorlopen, wordt de erfenis verdeeld en uitbetaald aan de erfgenamen.
Hoe lang duurt het gemiddeld?
Bij een eenvoudige nalatenschap, denk aan een bankrekening zonder schulden en één of twee erfgenamen die het eens zijn, kan de uitbetaling soms binnen een paar weken geregeld zijn. Dit is echter de uitzondering. In de meeste gevallen duurt het drie tot twaalf maanden voordat erfgenamen hun deel ontvangen.
Is er een woning in de nalatenschap? Dan moet die verkocht of overgedragen worden, wat extra tijd kost. Zijn er meerdere erfgenamen die het oneens zijn over de verdeling? Dan kan een procedure bij de rechter nodig zijn, en dat kan jaren duren. Ook een nalatenschap met buitenlandse bezittingen of bedrijfsaandelen vertraagt het proces aanzienlijk.
Wat als een mede-erfgenaam niet meewerkt?
Een nalatenschap wordt in principe met alle erfgenamen samen afgewikkeld. Als één erfgenaam niet meewerkt, de erfenis niet aanvaardt of niet reageert, loopt het hele proces vast. In dat geval kun je de rechter vragen om een boedelnotaris te benoemen die de verdeling regelt. Dit verlengt de tijd tot uitbetaling, maar biedt wel een uitweg als er een patstelling ontstaat.
Bankrekening van de overledene: wanneer heb je toegang?
De bank blokkeert de rekening van de overledene doorgaans direct na ontvangst van het overlijdensbericht. Als erfgenaam heb je pas toegang als de bank een verklaring van erfrecht heeft ontvangen. Die verklaring vraagt de notaris aan. Afhankelijk van de bank en de drukte bij de notaris duurt dit één tot enkele weken. Daarna kan de bank het saldo uitkeren aan de erfgenamen of overschrijven naar een en/of-rekening van de nalatenschap.
Kan een voorschot op de erfenis?
In sommige gevallen is het mogelijk om als erfgenaam een voorschot te ontvangen, bijvoorbeeld als de nalatenschap al grotendeels duidelijk is en de schulden zijn voldaan. Dit gaat in goed overleg tussen de erfgenamen en de notaris of executeur. Er is geen wettelijk recht op een voorschot; het is een praktische afspraak. Wees voorzichtig: als achteraf blijkt dat er toch meer schulden waren dan gedacht, kan een al uitbetaald voorschot teruggevorderd worden.
Erfbelasting en de uitbetaling
Je krijgt als erfgenaam niet altijd het volledige bedrag in één keer. De Belastingdienst stuurt na de aangifte erfbelasting een aanslag. Die moet worden betaald voordat de boedel definitief gesloten wordt. Hoeveel erfbelasting je betaalt, hangt af van je relatie tot de overledene en de hoogte van je erfdeel. Partners en kinderen hebben hogere vrijstellingen dan verre familieleden of derden.
Kortom: de uitbetaling van een erfenis heeft geen vaste datum. De snelheid hangt af van de complexiteit van de nalatenschap, de medewerking van alle betrokkenen en de doorlooptijd bij de Belastingdienst en notaris. Houd bij een gemiddelde nalatenschap rekening met minimaal enkele maanden. Verwacht je een langere periode? Maak duidelijke afspraken met de notaris of executeur over tussentijdse updates, zodat je weet waar je aan toe bent.
