Na een overlijden hoeft de verdeling van de erfenis niet altijd te wachten. Erfgenamen kunnen namelijk een voorschot op de erfenis vragen nog voordat de boedel volledig is afgewikkeld. Dat is handig als je snel geld nodig hebt, maar er zijn ook duidelijke spelregels aan verbonden.
Wat is een voorschot op de erfenis na overlijden?
Een voorschot op de erfenis is een bedrag dat je als erfgenaam alvast ontvangt uit de nalatenschap, terwijl de verdeling van de erfenis nog niet volledig is afgerond. Je krijgt dus een deel van jouw aandeel uitbetaald voordat alle bezittingen en schulden volledig in kaart zijn gebracht en de boedel officieel is verdeeld.
Dit verschilt van een voorschot dat je tijdens het leven van de overledene ontvangt (ook wel “gift bij leven” of “voorschot op erfportie” genoemd). Bij een voorschot na overlijden gaat het specifiek om een uitkering uit de al opengevallen nalatenschap, terwijl de afwikkeling nog loopt.
Wanneer kun je een voorschot aanvragen?
Je kunt een voorschot vragen zodra iemand is overleden en de erfenis is opengevallen. De erfgenamen moeten de erfenis dan wel al hebben aanvaard. Heb je de erfenis nog niet aanvaard of juist verworpen, dan kun je geen voorschot ontvangen.
In de praktijk duurt de afwikkeling van een nalatenschap soms maanden, of zelfs langer dan een jaar. Denk aan het verkopen van een woning, het afhandelen van belastingzaken of het oplossen van onduidelijkheden over schulden. In die tussentijd kan een voorschot uitkomst bieden als je direct geld nodig hebt voor, bijvoorbeeld, de uitvaartkosten, lopende rekeningen of gewoon omdat jouw aandeel al duidelijk is.
Hoe vraag je een voorschot aan?
Je vraagt het voorschot aan bij de executeur van de nalatenschap of, als er geen executeur is, bij de andere erfgenamen gezamenlijk. Alle erfgenamen moeten in principe instemmen met het uitkeren van een voorschot, omdat het geld uit de gezamenlijke boedel komt. Eén erfgenaam kan een ander dus niet dwingen om een voorschot uit te keren als de rest niet meewerkt.
Is er een notaris betrokken bij de afwikkeling (wat bij grotere nalatenschappen vaak het geval is), dan loopt het verzoek vaak via die notaris. De notaris kan ook beoordelen of er voldoende zekerheid is dat de nalatenschap het voorschot kan dragen, zonder dat andere erfgenamen of schuldeisers daardoor in de problemen komen.
Waar moet je op letten bij een voorschot op erfenis na overlijden?
Het voorschot wordt later verrekend bij de definitieve verdeling. Ontvang je alvast 10.000 euro, dan krijg je bij de eindafrekening 10.000 euro minder. Dat klinkt logisch, maar het is belangrijk dit goed vast te leggen om discussies achteraf te voorkomen.
Zorg altijd voor schriftelijke bevestiging. Leg het bedrag, de datum en de afspraak dat het gaat om een voorschot (en geen gift) duidelijk vast. Doe je dat niet, dan kan later onduidelijkheid ontstaan over of het bedrag nog verrekend moet worden.
Wees voorzichtig als de omvang van de nalatenschap nog niet zeker is. Zijn er nog schulden die boven water kunnen komen, of is het onduidelijk wat de woning of andere bezittingen waard zijn? Dan loop je het risico dat je een voorschot ontvangt dat later niet meer volledig gedekt blijkt te zijn. In dat geval moet je het te veel ontvangen bedrag terugbetalen aan de boedel.
Ook erfbelasting speelt een rol. Het voorschot is onderdeel van jouw erfenis en telt mee voor de berekening van de erfbelasting. Het verandert dus niets aan wat je uiteindelijk fiscaal verschuldigd bent.
Wat als erfgenamen het niet eens zijn?
Als niet alle erfgenamen instemmen met het uitkeren van een voorschot, kun je in principe niet zomaar geld uit de boedel halen. In dat geval kun je proberen via de notaris of een mediator tot een oplossing te komen. Lukt dat niet, dan is de rechter de volgende stap. De rechter kan in bepaalde gevallen een voorlopige verdeling of een onmiddellijke uitkering bevelen, maar dat is een tijdrovend en kostbaar traject.
Een voorschot op de erfenis na overlijden is een praktische mogelijkheid als de afwikkeling lang duurt en jij alvast beschikking wilt over jouw deel. Leg alles schriftelijk vast, zorg dat alle erfgenamen akkoord zijn en laat je bij twijfel adviseren door een notaris. Zo voorkom je misverstanden die de familieverhoudingen later onder druk zetten.
