Bij een geregistreerd partnerschap gelden voor de erfenis dezelfde regels als bij een huwelijk. Overlijdt jouw partner, dan ben jij als geregistreerde partner de eerste erfgenaam en heb je recht op de hele nalatenschap via de wettelijke verdeling. Dit geldt automatisch, ook zonder testament.
Wettelijke verdeling bij een geregistreerd partnerschap
De wettelijke verdeling houdt in dat de langstlevende partner alle bezittingen en schulden krijgt. Zijn er kinderen, dan erven zij ook, maar hun erfdeel wordt omgezet in een geldvordering op de langstlevende partner. Die vordering is pas opeisbaar als de langstlevende partner overlijdt, of eerder als de langstlevende failliet gaat of in de schuldsanering (WSNP) terechtkomt.
Een concreet voorbeeld: stel dat jij en je geregistreerde partner samen een huis bezitten ter waarde van 400.000 euro en jullie hebben twee kinderen. Overlijdt jouw partner, dan ontvang jij het huis en alle andere bezittingen. Elk kind krijgt op papier een vordering van bijvoorbeeld 50.000 euro (afhankelijk van de exacte omvang van de nalatenschap), maar dat geld hoef jij pas uit te keren als jij zelf overlijdt.
Geregistreerd partnerschap en erfenis zonder kinderen
Zijn er geen kinderen, dan erft de geregistreerde partner in beginsel alles. Andere erfgenamen, zoals broers, zussen of ouders van de overledene, komen pas aan bod als er geen langstlevende partner is. Bij een geregistreerd partnerschap zonder kinderen en zonder testament ben jij dus de enige erfgenaam in de eerste lijn.
Heeft een testament invloed op de erfenis?
Ja, een testament kan de erfenis veranderen. De overledene kon bepaalde wensen vastleggen, zoals een groter of kleiner aandeel voor de partner, een legaat voor een goed doel of specifieke bezittingen die naar een bepaalde persoon gaan. Een kind heeft altijd recht op de legitieme portie (de helft van het wettelijke erfdeel), maar een geregistreerde partner heeft die bescherming niet. De erflater kon de partner in theorie volledig onterven, al is dat bij een geregistreerd partnerschap in de praktijk zeldzaam.
Heb jij zelf een testament, dan is het verstandig om dit na het aangaan van het geregistreerd partnerschap te laten controleren. Soms verwijst een ouder testament nog naar een vorige situatie, wat tot verrassende uitkomsten kan leiden.
Verschil met samenwonen zonder registratie
Dit is een punt waar het wettelijk erfrecht echt verschil maakt. Woon je samen zonder huwelijk of geregistreerd partnerschap, dan ben je geen erfgenaam op grond van de wet. Een samenlevingscontract regelt sommige zaken, maar geeft je geen automatisch erfrecht. Alleen een testament kan dat alsnog vastleggen. Bij een geregistreerd partnerschap heb je dat wettelijke recht wel, zonder extra stappen.
Erfbelasting bij een geregistreerd partnerschap
De Belastingdienst behandelt geregistreerde partners op dezelfde manier als gehuwden voor de erfbelasting. Je hebt recht op een hoge vrijstelling. De exacte hoogte wordt jaarlijks aangepast; de Belastingdienst publiceert de actuele bedragen op zijn website. Over het bedrag boven de vrijstelling betaal je erfbelasting tegen een lager tarief dan andere erfgenamen, zoals broers, zussen of vrienden.
Voorwaarde voor de volledige vrijstelling is dat jullie al minstens zes maanden als geregistreerde partners staan ingeschreven op hetzelfde adres. Controleer dit dus tijdig, zeker als jullie recent zijn verhuisd of als de registratie nog nieuw is.
Praktische stappen na het overlijden van je geregistreerde partner
- Meld het overlijden bij de gemeente; de burgerlijke stand verwerkt dit ook in de registratie van het partnerschap.
- Vraag een akte van overlijden op. Banken, verzekeraars en notarissen vragen dit document standaard.
- Neem contact op met een notaris voor de afwikkeling van de nalatenschap, zeker als er een huis, schulden of kinderen bij betrokken zijn.
- Dien binnen acht maanden na het overlijden aangifte erfbelasting in bij de Belastingdienst.
- Controleer of er een testament is via het Centraal Testamentenregister (CTR).
Bij een geregistreerd partnerschap sta je er juridisch sterk voor als het gaat om de erfenis. De wet regelt veel automatisch, maar een korte check bij een notaris, zeker als er kinderen of een eigen woning in het spel zijn, voorkomt verrassingen achteraf.
