Een erfenis ontvangen roept meteen de vraag op: wat doe je er verstandig mee? Het eerlijke antwoord is dat er geen universele beste keuze bestaat. Wat slim is, hangt af van je eigen situatie: heb je schulden, een hypotheek, weinig spaargeld of juist al een financieel kussen? Door die situatie als vertrekpunt te nemen, kun je het geld laten werken op een manier die écht iets voor je doet.
Neem ook de tijd. Je hoeft niet binnen een week te beslissen. Zet het geld tijdelijk op een spaarrekening en gun jezelf een paar maanden om na te denken. Overhaaste beslissingen, zeker vlak na een overlijden, leiden regelmatig tot keuzes waar je later spijt van hebt.
Eerst de basis: schulden aflossen
Als je een lening hebt met een hoge rente, of een hypotheek, dan is aflossen vaak de meest rendabele keuze. Rente die je betaalt, is altijd duurder dan rente die je ontvangt. Een persoonlijke lening met 7% rente kost je meer dan een spaarrekening je oplevert. Door die schuld af te lossen, heb je direct financieel voordeel zonder risico.
Bij een hypotheek is het iets genuanceerder. Extra aflossen vermindert je maandlasten en de totale rentekosten, maar check eerst je hypotheekvoorwaarden. Veel hypotheken hebben een jaarlijkse boetevrije aflossingsgrens van 10 tot 20% van de oorspronkelijke hoofdsom. Los je meer af, dan kan de bank een vergoedingsrente berekenen. Vraag dit na bij je hypotheekverstrekker voordat je overmaakt.
Wat te doen met een erfenis als je geen grote schulden hebt
Heb je geen schulden of hoge hypotheek? Dan zijn er vier veelgebruikte opties: sparen, beleggen, verduurzamen of schenken. Je hoeft niet alles in één richting te steken. Veel mensen verdelen de erfenis over meerdere doelen.
- Sparen: Veilig en toegankelijk, maar de rente op een gewone spaarrekening is vaak laag. Handig voor een noodfonds (denk aan drie tot zes maanden netto-inkomen), maar voor grotere bedragen op de lange termijn levert sparen weinig op.
- Beleggen: Over een langere periode (tien jaar of meer) kan beleggen meer opleveren dan sparen. Het risico is wel groter: de waarde kan ook dalen. Beleg nooit geld dat je op korte termijn nodig hebt. Overweeg een breed gespreide indexfonds als startpunt als je weinig ervaring hebt.
- Verduurzamen: Investeren in zonnepanelen, isolatie of een warmtepomp heeft een dubbel voordeel: je bespaart op je energierekening én de waarde van je woning kan stijgen. De terugverdientijd van zonnepanelen ligt naar schatting rond de zeven tot tien jaar, afhankelijk van je verbruik en de installatie.
- Schenken: Wil je (klein)kinderen of goede doelen steunen? Dan kan een deel van de erfenis daarvoor worden ingezet. Let op de schenkingsregels: de jaarlijkse vrijstelling voor kinderen bedraagt in 2026 naar schatting rond de 6.700 euro, maar de exacte bedragen worden jaarlijks bijgesteld. Check de actuele vrijstellingen bij de Belastingdienst.
Een noodfonds opbouwen als eerste stap
Heb je nog geen financiële buffer? Dan is dat het allereerste wat je regelt, vóórdat je andere keuzes maakt. Een noodfonds zorgt ervoor dat je bij een onverwachte rekening (kapotte auto, medische kosten) niet in de problemen komt of schulden moet maken. Zet dit deel op een aparte spaarrekening waar je makkelijk bij kunt, maar die je niet dagelijks gebruikt.
Belasting over een erfenis: wat je moet weten
Voordat je een erfenis uitgeeft, is het goed om te weten of je er erfbelasting over betaalt. In Nederland geldt een vrijstelling die afhangt van je relatie tot de overledene. Partners en kinderen hebben een hogere vrijstelling dan verre familieleden of niet-verwanten. De erfbelasting wordt berekend over het bedrag dat boven de vrijstelling uitkomt. De Belastingdienst stuurt doorgaans een aanslag, maar het is verstandig om zelf te controleren of je aangifte moet doen. Twijfel je? Een belastingadviseur kan dit voor je uitzoeken.
Je eigen testament en financieel plan updaten
Een erfenis is ook een goed moment om je eigen financiële situatie onder de loep te nemen. Heb je zelf al een testament? Is je begunstiging bij een levensverzekering nog actueel? Door nu na te denken over wat er later met jouw bezittingen gebeurt, voorkom je dat jouw erfgenamen later in dezelfde onduidelijkheid zitten. Een notaris kan je helpen een testament op te stellen of een bestaand testament te herzien.
Wanneer financieel advies slim is
Bij een kleinere erfenis kun je de keuzes prima zelf maken. Gaat het om een groter bedrag (zeg, meer dan 50.000 euro), dan is een gesprek met een onafhankelijk financieel adviseur de moeite waard. Let daarbij op het woord “onafhankelijk”: een adviseur die werkt op basis van een vast uurtarief heeft geen belang bij het aanbevelen van bepaalde producten. Een adviseur die werkt op provisie, kan die prikkel wel hebben. Vraag altijd vooraf hoe de adviseur wordt betaald.
Een erfenis is een kans om je financiële situatie te verbeteren, maar het werkt alleen als je weloverwogen kiest. Schulden weg, een buffer opbouwen, daarna nadenken over wat je op de lange termijn wilt. In die volgorde doe je zelden iets fout.
