Wil je zeker weten dat jouw bezittingen na je overlijden terechtkomen bij de mensen die jij wilt? Dan is een goed testament opstellen de beste stap die je kunt zetten. In dit artikel vind je de belangrijkste tips zodat je goed voorbereid naar de notaris gaat en niets over het hoofd ziet.
Pagina inhoud
Waarom een testament zo belangrijk is
Zonder testament bepaalt de wet wie jouw erfgenamen zijn. Dat zijn automatisch je partner en kinderen, of je ouders en broers of zussen als je geen partner of kinderen hebt. Dat klinkt misschien logisch, maar de werkelijkheid is vaak ingewikkelder. Heb je een stiefkind dat je wilt bedenken? Een goed doel dat je na aan het hart ligt? Of juist een familielid dat je bewust wilt overslaan? Dan heb je een testament nodig om dat te regelen.
Met een testament geef je duidelijke instructies over wie wat krijgt. Je voorkomt daarmee ook veel discussie en onduidelijkheid binnen de familie na jouw overlijden.
Tip 1: Benoem een executeur
Een executeur is de persoon die na jouw overlijden de nalatenschap afhandelt. Denk aan het betalen van schulden, het regelen van de uitvaart en het verdelen van de bezittingen. Dit is een belangrijke taak, dus kies iemand die je vertrouwt en die praktisch sterk is. Dat hoeft geen familielid te zijn. Je kunt ook een notaris of een goede vriend aanwijzen.
Bespreek dit vooraf met de persoon in kwestie. Zorg dat hij of zij weet wat er van hem of haar wordt verwacht, en dat diegene bereid is de taak op zich te nemen.
Tip 2: Denk goed na over erfgenamen en legaten
In een testament maak je onderscheid tussen erfgenamen en legatarissen. Een erfgenaam erft een deel van de hele nalatenschap, inclusief eventuele schulden. Een legataris krijgt een specifiek bedrag of een bepaald voorwerp, zoals een schilderij of een auto. Zo kun je iemand iets nalaten zonder hem of haar verantwoordelijk te maken voor de hele erfenis.
Denk ook na over wat er gebeurt als een erfgenaam eerder overlijdt dan jij. Wil je dan dat zijn of haar aandeel naar de kinderen van die persoon gaat? Of naar de andere erfgenamen? Dit soort situaties kun je vastleggen in zogenoemde vervangingsregelingen.
Tip 3: Regel de voogdij voor je kinderen
Heb je minderjarige kinderen? Dan is het verstandig om in je testament vast te leggen wie hun voogd wordt als jij en je partner allebei komen te overlijden. Zonder testamentaire aanwijzing beslist de rechter hierover. Dat geeft jou geen zeggenschap, terwijl het gaat over de opvoeding van je eigen kinderen.
Bespreek ook dit van tevoren met de beoogde voogd. Zorg dat diegene weet wat er van hem of haar wordt verwacht en akkoord gaat.
Tip 4: Vergeet de uitsluitingsclausule niet
Stel dat jij je vermogen nalaat aan je kind, en dat kind later gaat scheiden. Dan kan de ex-partner in sommige gevallen aanspraak maken op een deel van de erfenis. Met een uitsluitingsclausule in je testament voorkom je dat. De erfenis blijft dan privébezit van jouw erfgenaam en valt buiten elke gemeenschap van goederen.
Dit is vooral relevant als je grotere bedragen of waardevol bezit nalaat.
Tip 5: Denk aan de legitieme portie
Kinderen hebben in Nederland recht op een wettelijk minimumaandeel van de erfenis, ook als je ze uitsluit in je testament. Dit heet de legitieme portie. Je kunt een kind dus niet volledig onterven. Je kunt wel bepalen dat een kind zijn of haar legitieme portie alleen in geld ontvangt en geen recht heeft op spullen of andere bezittingen uit de nalatenschap.
Checklist: dit regel je in je testament
- Wie zijn jouw erfgenamen en in welke verhouding?
- Wil je iemand een legaat geven (een specifiek bedrag of voorwerp)?
- Wie wordt de executeur van jouw nalatenschap?
- Wie wordt de voogd van jouw minderjarige kinderen?
- Wil je een uitsluitingsclausule opnemen?
- Wat zijn jouw wensen rondom de uitvaart?
- Zijn er goede doelen die jij wilt ondersteunen?
- Wat gebeurt er als een erfgenaam eerder overlijdt dan jij?
Naar de notaris: zo bereid je je voor
Een testament opstellen kan alleen via een notaris. Dat is wettelijk verplicht in Nederland. Een zelfgeschreven testament is niet geldig. Ga goed voorbereid naar de notaris door de punten uit de checklist hierboven alvast door te nemen. Hoe duidelijker je weet wat je wilt, hoe sneller het gesprek verloopt en hoe minder tijd (en kosten) het je kost.
Vergeet niet om je testament te laten registreren in het Centraal Testamentenregister. Dit doet de notaris automatisch voor je. Zo weten nabestaanden na je overlijden zeker dat er een testament bestaat.
Hoe vaak moet je je testament aanpassen?
Het leven verandert. Je trouwt, krijgt kinderen, gaat scheiden of je financiële situatie verandert sterk. Bekijk je testament daarom eens in de paar jaar opnieuw, en in ieder geval na grote levensgebeurtenissen. Een testament aanpassen kan altijd, via een zogenoemde codicil of via een volledig nieuw testament bij de notaris.
Een goed doordacht testament geeft jou rust en je nabestaanden duidelijkheid. Door nu de tijd te nemen om alles goed te regelen, voorkom je later veel gedoe en verdriet.
Veelgestelde vragen
Kan ik zelf een testament schrijven zonder notaris?
Nee, een zelfgeschreven testament is in Nederland niet rechtsgeldig. Je hebt altijd een notaris nodig om een testament officieel vast te laten leggen. De notaris zorgt er ook voor dat het testament wordt geregistreerd in het Centraal Testamentenregister.
Wat is een codicil en wanneer gebruik ik dat?
Een codicil is een handgeschreven aanvulling op je testament. Je kunt daarmee kleine persoonlijke wensen vastleggen, zoals wie een bepaald sieraad of een specifiek meubel krijgt. Een codicil moet je volledig met de hand schrijven, dateren en ondertekenen. Voor grote aanpassingen aan je erfenis heb je toch een notaris nodig.
Wat kost het om een testament op te stellen bij de notaris?
Notarissen bepalen hun tarieven zelf, dus de kosten kunnen per kantoor verschillen. Vraag vooraf altijd een offerte op. Een eenvoudig testament is over het algemeen een stuk goedkoper dan een uitgebreid testament met veel specifieke clausules.
Kan ik mijn kind volledig onterven?
Een kind volledig onterven is in Nederland niet mogelijk. Kinderen hebben recht op de legitieme portie, een wettelijk minimumaandeel van de nalatenschap. Je kunt wel bepalen dat een kind zijn legitieme portie alleen in geld ontvangt, en geen aanspraak kan maken op specifieke bezittingen.
Wat gebeurt er met mijn testament als ik ga scheiden?
Na een scheiding is het verstandig je testament direct te laten aanpassen. In sommige gevallen vervallen bepalingen die betrekking hebben op je ex-partner van rechtswege, maar dat is niet altijd zo. Laat een notaris bekijken of je testament nog aansluit op je nieuwe situatie.
