Een levenstestament kan het opeten van je eigen huis niet voorkomen. Wel kun je erin vastleggen wie je woning en geldzaken beheert als je dat zelf niet meer kunt. Zo kan een vertrouwenspersoon bijvoorbeeld je huis verkopen of schenkingen doen, als je daarvoor toestemming hebt gegeven.
Met ‘je huis opeten’ wordt meestal bedoeld dat je vermogen gebruikt voor de eigen bijdrage voor langdurige zorg. Of de waarde van je woning meetelt, hangt af van je situatie. Een levenstestament verandert de regels voor die bijdrage niet.
Levenstestament en opeten eigen huis: hoe zit het?
Voor langdurige zorg vanuit de Wet langdurige zorg (Wlz) betaal je meestal een eigen bijdrage. Het CAK berekent die bijdrage onder meer op basis van je inkomen en vermogen. Daarbij kijkt het CAK doorgaans naar gegevens van twee jaar eerder. Ook je woonsituatie en die van je eventuele partner spelen een rol.
De waarde van een woning telt niet automatisch rechtstreeks mee als vermogen voor die berekening. Zolang de woning voor de belasting als eigen woning in box 1 geldt, valt deze niet onder het vermogen in box 3. Na een verhuizing naar een zorginstelling kan dat veranderen. Blijft je partner in de woning wonen, dan kan dat gevolgen hebben voor de fiscale behandeling.
Verkoop je de woning, dan kan de verkoopopbrengst, na aflossing van een eventuele hypotheek, als spaargeld in box 3 terechtkomen. Daardoor kan de opbrengst op termijn invloed hebben op de eigen bijdrage. Je hoeft je huis niet automatisch te verkopen omdat je zorg nodig hebt.
Wat kan je vertrouwenspersoon met de woning doen?
In een levenstestament kun je iemand aanwijzen die namens jou handelt. Je kunt daarbij aangeven of die persoon je huis mag verkopen en onder welke voorwaarden. Dat kan van pas komen als je niet meer thuis woont en zelf geen beslissingen meer kunt nemen.
Je kunt bijvoorbeeld vastleggen:
- of verkoop pas aan de orde is als terugkeer naar huis niet meer mogelijk lijkt;
- of eerst een onafhankelijke waardebepaling nodig is;
- wie moet worden betrokken bij een verkoopbesluit;
- hoe de gevolmachtigde verantwoording aflegt over de verkoop en de opbrengst.
De gevolmachtigde moet jouw belangen behartigen. Wil die persoon de woning zelf kopen, dan ontstaat een mogelijk belangenconflict. Bespreek met de notaris welke bevoegdheid en waarborgen daarvoor nodig zijn. Een onafhankelijke taxatie helpt bij het bepalen van een redelijke prijs.
Schenken om de eigen bijdrage te verlagen
Je kunt in je levenstestament bepalen of je gevolmachtigde namens jou schenkingen mag doen, aan wie en binnen welke grenzen. Zonder duidelijke toestemming kan het lastig zijn om later namens jou te schenken.
Schenken is geen garantie voor een lagere eigen bijdrage. Het CAK gebruikt meestal oudere inkomens- en vermogensgegevens, waardoor een verandering niet direct doorwerkt. Ook kan schenkbelasting verschuldigd zijn. Een schenking gaat ten koste van geld dat je zelf nog nodig kunt hebben voor zorg, wonen of andere uitgaven.
Leg daarom niet alleen vast wat je wilt weggeven, maar ook welk bedrag beschikbaar moet blijven voor je eigen behoeften. Bespreek met de notaris hoe je jouw wensen over de woning en eventuele schenkingen duidelijk in het levenstestament opneemt.
