Als je een bedrijf erft, betaal je in principe erfbelasting over de waarde van wat je krijgt. Zet je de onderneming voort, dan kun je mogelijk gebruikmaken van de bedrijfsopvolgingsregeling (BOR). Daardoor betaal je over een deel van de waarde geen erfbelasting en soms zelfs helemaal geen erfbelasting over het bedrijf.
Wat je betaalt, hangt onder meer af van de waarde van de onderneming, je aandeel in de erfenis en je relatie met de overledene. Ook de rechtsvorm en de vraag of het bedrijf echt ondernemingsactiviteiten heeft, maken verschil.
Hoe wordt erfbelasting over een bedrijf berekend?
Voor de erfbelasting telt de waarde van wat je uit de nalatenschap krijgt. Zit daarin een bedrijf, dan moet ook dat bedrijf of het geërfde belang daarin worden gewaardeerd. Daarna wordt bekeken welke vrijstellingen op jouw verkrijging van toepassing zijn.
De berekening begint dus niet automatisch bij de omzet of het saldo op de zakelijke rekening. Bij de waardering kunnen onder meer de bezittingen, schulden en winstverwachting van de onderneming een rol spelen. Ook goodwill kan meetellen: dat is de extra waarde die een bedrijf bijvoorbeeld heeft door zijn klantenkring of goede naam.
Erf je aandelen in een bv, dan gaat het om de waarde van die aandelen. De bezittingen en schulden zitten in de bv en werken via de aandelenwaarde door. Ze worden dus niet nog eens afzonderlijk als jouw privébezittingen en privéschulden geërfd.
De waardering kan lastig zijn als het bedrijf afhankelijk was van de overleden ondernemer of als er veel vermogen in het bedrijf zit dat niet voor de onderneming nodig is. Een deskundige waardering helpt om de aangifte te onderbouwen.
Erfbelasting bedrijf en de bedrijfsopvolgingsregeling
De bedrijfsopvolgingsregeling is bedoeld om te voorkomen dat de erfbelasting de voortzetting van een onderneming in gevaar brengt. Voldoe je aan de voorwaarden, dan is een deel van het ondernemingsvermogen volledig vrijgesteld. Over de waarde daarboven geldt een gedeeltelijke vrijstelling.
De regeling geldt niet vanzelf voor alles wat een ondernemer nalaat. Dit zijn de belangrijkste aandachtspunten:
- Er moet een echte onderneming zijn. Het gaat om een bedrijf met ondernemingsactiviteiten. Alleen vermogen beheren of beleggen is normaal gesproken niet genoeg.
- Het vermogen moet bij de onderneming horen. Beleggingsvermogen valt in beginsel niet onder de BOR, ook niet als het in dezelfde bv zit als het bedrijf.
- De overledene moet de onderneming of het belang een voorgeschreven periode hebben gehad. Voor overlijden gelden hiervoor eigen regels.
- Je moet de onderneming een voorgeschreven periode voortzetten. Verkoop of stopzetting binnen die periode kan gevolgen hebben voor de vrijstelling.
- Bij aandelen gelden aanvullende voorwaarden. Niet ieder klein aandelenbelang komt voor de regeling in aanmerking.
Je vraagt de BOR aan in de aangifte erfbelasting. De voorwaarden en bedragen van de vrijstelling kunnen veranderen. Laat daarom voor jouw situatie vaststellen welk deel van de erfenis in aanmerking komt en welke regels gelden op de datum van overlijden.
De BOR is ook mogelijk buiten een familiebedrijf. Je hoeft dus niet per se een kind van de ondernemer te zijn. Wel moet jouw verkrijging aan de wettelijke voorwaarden voldoen.
Een eenmanszaak, aandeel in een vof of bv erven
Bij een eenmanszaak zijn de zakelijke bezittingen en schulden van de ondernemer zelf. Ze maken na het overlijden deel uit van de nalatenschap. Zet je de zaak voort, dan moet worden vastgesteld welke onderdelen je verkrijgt en welke daarvan onder de BOR kunnen vallen.
Bij een vof, maatschap of cv is het aandeel van de overleden vennoot van belang. In de overeenkomst tussen de vennoten kan staan dat de andere vennoten het aandeel mogen of moeten overnemen. De erfgenamen krijgen dan mogelijk een vergoeding in plaats van een aandeel in de onderneming.
Bij een bv erf je niet rechtstreeks de machines, het pand of de schulden van de bv. Je kunt wel aandelen van de overleden aandeelhouder erven. De bv blijft als rechtspersoon bestaan. Voor de erfbelasting zijn de waarde van de aandelen en de samenstelling van het vermogen in de bv van belang.
Meerdere erfgenamen en één bedrijfsopvolger
In een familiebedrijf komt het voor dat één kind het bedrijf wil voortzetten en de andere kinderen niet. Een testament, afspraken tussen erfgenamen en eventuele afspraken met andere vennoten bepalen mee hoe het bedrijf en de rest van de nalatenschap worden verdeeld.
De erfbelasting wordt per erfgenaam bekeken. Krijgt één erfgenaam het bedrijf en krijgt een ander vooral geld of andere bezittingen, dan kan hun fiscale situatie verschillen. De BOR is niet automatisch van toepassing op een geldbedrag dat een erfgenaam ter compensatie krijgt.
Een praktische vraag is waar het geld voor die compensatie vandaan komt. Zit de waarde vooral vast in het bedrijfspand of de voorraad, dan is er niet altijd genoeg vrij geld om alle erfgenamen direct uit te betalen. Leg afspraken over de verdeling en financiering daarom duidelijk vast.
Welke belastingen spelen nog meer bij een bedrijf erven?
Naast erfbelasting kan bij het overlijden van een ondernemer inkomstenbelasting een rol spelen. Bij een eenmanszaak kan bijvoorbeeld belasting verschuldigd zijn over de winst die ontstaat doordat de onderneming fiscaal wordt beëindigd of overgedragen. Onder voorwaarden kan een doorschuifregeling de directe belastingheffing beperken.
Ook bij een aanmerkelijk belang in een bv, meestal een belang van ten minste een bepaald deel van de aandelen, kan inkomstenbelasting aan de orde zijn. Daarvoor bestaan eveneens voorwaarden voor doorschuiven. De regels voor deze inkomstenbelasting staan los van de BOR voor de erfbelasting. Toepassing van de ene regeling betekent niet automatisch dat je ook de andere krijgt.
Geld uit de bv halen is weer een aparte handeling. Keert de bv bijvoorbeeld dividend uit aan jou als aandeelhouder, dan kan daarover belasting verschuldigd zijn. Het erven van de aandelen betekent niet dat het geld op de rekening van de bv vanzelf privé van jou is.
Veelgestelde vragen over erfbelasting bij een bedrijf
Hoeveel erfbelasting betaal je als je een bv erft?
Dat is afhankelijk van de waarde van de aandelen die je krijgt, je relatie met de overledene en de vrijstellingen die voor jou gelden. Komt het ondernemingsvermogen in de bv in aanmerking voor de BOR, dan kan de erfbelasting lager uitvallen.
Geldt de BOR voor een familiebedrijf dat vooral belegt?
Niet automatisch. De BOR is bedoeld voor ondernemingsvermogen. Vermogen dat als belegging wordt aangehouden, valt in beginsel buiten de regeling. Een bv kan zowel ondernemingsvermogen als beleggingsvermogen hebben.
Wat gebeurt er met de vrijstelling als je het bedrijf snel verkoopt?
Verkoop tijdens de verplichte voortzettingsperiode kan ertoe leiden dat de vrijstelling geheel of gedeeltelijk vervalt. De gevolgen hangen af van wat je verkoopt en van de omstandigheden.
Kun je de BOR gebruiken als je het bedrijf samen met andere erfgenamen voortzet?
Dat kan, als aan de voorwaarden is voldaan. Per erfgenaam moet worden bekeken wat diegene verkrijgt en hoe de voortzetting is geregeld.
Een notaris kan helpen bij de verdeling en de afspraken tussen erfgenamen. Voor de waardering en de fiscale regelingen kan ook een belastingadviseur of bedrijfswaarderingsdeskundige nodig zijn. Zo wordt duidelijk welk deel van het bedrijf wordt voortgezet en welke erfgenaam daarvoor de BOR kan aanvragen.
