Een erfenis berekenen doe je in twee stappen: bepaal eerst de waarde van de erfenis, en trek daarna de erfbelasting eraf die je moet betalen. Wat je overhoudt, hangt sterk af van je relatie tot de overledene en van de hoogte van de erfenis. Hieronder lees je precies hoe dat werkt.
Stap 1: de waarde van de erfenis vaststellen
De erfenis bestaat uit alles wat de overledene nalaat: spaargeld, beleggingen, een woning, een auto, sieraden en andere bezittingen. Daarvan gaan de schulden af, zoals een hypotheek, creditcardschulden of openstaande rekeningen. Wat overblijft heet de nalatenschap of het saldo van de erfenis.
Bij een eigen woning gebruik je de WOZ-waarde als uitgangspunt. Zijn er meerdere erfgenamen? Dan verdeel je de nalatenschap volgens het testament of, als er geen testament is, op basis van de wettelijke verdeling. De wettelijke verdeling gaat ervan uit dat de langstlevende partner alles krijgt en de kinderen een geldvordering op die partner hebben.
Stap 2: erfbelasting berekenen over jouw deel
Over het deel dat jij erft, betaal je mogelijk erfbelasting. De Belastingdienst biedt een online hulpmiddel waarmee je dit snel kunt uitrekenen: je beantwoordt een paar vragen en ziet direct of je erfbelasting verschuldigd bent en hoeveel dat ongeveer is. Je vindt dit hulpmiddel op de website van de Belastingdienst via “hulpmiddel erfbelasting berekenen”.
Of je belasting betaalt en hoeveel, hangt af van twee dingen: de vrijstelling die voor jou geldt en het belastingtarief dat bij jouw situatie hoort.
Vrijstellingen: dit deel is belastingvrij
Elke erfgenaam heeft recht op een vrijstelling. Alles onder dat bedrag is belastingvrij. In 2025 gelden de volgende vrijstellingen:
- Partner: circa 795.156 euro
- Kind of kleinkind: circa 23.178 euro
- Ziek of gehandicapt kind (afhankelijk van de situatie): circa 69.532 euro
- Ouder: circa 55.996 euro
- Overige erfgenamen (broer, zus, vriend, onbekende): circa 2.658 euro
Controleer de actuele bedragen altijd bij de Belastingdienst, want deze worden elk jaar aangepast aan de inflatie.
Tarieven erfbelasting in 2025
Over het deel boven de vrijstelling betaal je erfbelasting. De tarieven zijn afhankelijk van wie je bent en hoeveel je erft. In 2025 werken de tarieven als volgt:
| Erfgenaam | Tot circa 154.197 euro | Daarboven |
|---|---|---|
| Partner of kind | 10% | 20% |
| Kleinkind | 18% | 36% |
| Overige erfgenamen | 30% | 40% |
Kleinkinderen betalen dus een hoger tarief dan kinderen, ook al is de situatie vergelijkbaar. Dit is een veelgemaakte verrassing bij mensen die de erfenis willen berekenen.
Rekenvoorbeeld: kind erft 100.000 euro
Stel dat je als kind 100.000 euro erft. Je vrijstelling bedraagt 23.178 euro. Je betaalt dan erfbelasting over 100.000 minus 23.178 = 76.822 euro. Dat valt volledig in de eerste schijf (onder circa 154.197 euro), dus je betaalt 10% over 76.822 euro = 7.682 euro erfbelasting. Je houdt netto circa 92.318 euro over.
Zou je broer of zus hetzelfde bedrag erven (als “overige erfgenaam”), dan geldt een vrijstelling van slechts 2.658 euro en een tarief van 30%. Dat levert een belastingbedrag op van circa 29.202 euro, waarna je nog maar ongeveer 70.798 euro overhoudt.
Wat telt niet mee bij de erfbelasting?
Niet alles wat je ontvangt na een overlijden valt onder de erfbelasting. Een levensverzekering die direct aan jou als begunstigde wordt uitgekeerd, valt soms buiten de erfenis maar kan wel apart belast worden via de schenkbelasting of erfbelasting, afhankelijk van de constructie. Een pensioen dat doorgaat naar de partner is ook een apart verhaal. Dit zijn valkuilen waar mensen zich vaak niet bewust van zijn.
Veelgestelde vragen over erfenis berekenen
Moet ik altijd aangifte doen? Ja, als je meer erft dan je vrijstelling. De Belastingdienst stuurt je meestal een uitnodiging voor aangifte erfbelasting. Doe je geen aangifte terwijl je dat wel moet, dan riskeer je een boete.
Wat als de erfenis deels uit een huis bestaat? Je kunt dan niet zomaar de belasting betalen uit de erfenis als er geen liquide middelen zijn. In dat geval moet je soms een lening afsluiten of het huis verkopen. Vraag tijdig advies aan een notaris of belastingadviseur.
Geldt de vrijstelling per erfenis of per persoon? Per erfenis, per overledene. Erf je van meerdere mensen in hetzelfde jaar, dan geldt de vrijstelling per nalatenschap.
Een erfenis berekenen is goed te doen als je weet welke vrijstelling en welk tarief op jouw situatie van toepassing zijn. Begin met het vaststellen van de netto nalatenschap, gebruik daarna de rekentool van de Belastingdienst voor een eerste schatting, en schakel een notaris of belastingadviseur in als de situatie complex is, bijvoorbeeld bij een bedrijfsovername, een buitenlandse woning of een samengesteld gezin.
