De termijn voor uitbetaling van een erfenis door de notaris is wettelijk niet vastgelegd op een vaste einddatum, maar in de praktijk duurt een normale erfenis afhandeling gemiddeld drie tot twaalf maanden. Hoe snel jij je erfdeel ontvangt, hangt af van de complexiteit van de nalatenschap, de medewerking van alle erfgenamen en de snelheid waarmee de notaris alle benodigde stukken kan verzamelen.
De reden dat er geen harde wettelijke uitbetalingstermijn bestaat, is dat een erfenis pas verdeeld kan worden als alle schulden zijn betaald, alle erfgenamen hebben beslist of ze de erfenis aanvaarden en de boedelbeschrijving compleet is. Elk van die stappen heeft zijn eigen wettelijke termijnen. Die bepalen samen hoe lang jij moet wachten.
Wettelijke termijnen die de uitbetaling beïnvloeden
Erfgenamen hebben wettelijk drie maanden de tijd om te beslissen of ze de erfenis aanvaarden, verwerpen of beneficiair aanvaarden (met voorbehoud). Deze drie maanden beginnen te lopen op de dag van overlijden. Zolang niet alle erfgenamen een keuze hebben gemaakt, kan de notaris de erfenis niet verdelen en dus ook niet uitbetalen.
Na aanvaarding moet de notaris een boedelbeschrijving opstellen, schulden inventariseren en eventuele schuldeisers betalen. Bij een beneficiaire aanvaarding geldt daarna een wettelijke afwikkelingstermijn waarbij schuldeisers de kans krijgen om zich te melden. Dit kan de uitbetaling verder vertragen, soms met meerdere maanden.
Bij een nalatenschap met een testament is de notaris verplicht het testament te laten registreren bij het Centraal Testamentenregister en op te vragen. Ook dat kost tijd, al gaat het doorgaans om enkele dagen tot weken.
Hoelang duurt uitbetaling erfenis door notaris in de praktijk?
Een eenvoudige erfenis, zonder schulden en met één of twee erfgenamen die het snel eens zijn, kan binnen twee tot drie maanden worden afgewikkeld. De notaris verdeelt dan de banktegoeden, regelt de overdracht van eventueel onroerend goed en maakt het erfdeel over naar de erfgenamen.
Zodra er meerdere erfgenamen zijn, een eigen woning in de nalatenschap zit of er onduidelijkheid bestaat over schulden, loopt de afwikkeling al snel op naar zes tot twaalf maanden. Een woning moet verkocht of overgedragen worden, wat tijd kost voor taxatie, hypotheekafwikkeling en de levering bij de notaris.
Bij een complexe of omvangrijke nalatenschap, denk aan een eigen bedrijf, buitenlands vermogen of ruzie tussen erfgenamen, kan de afwikkeling jaren duren. In zulke gevallen is uitbetaling pas mogelijk als er overeenstemming is of de rechter een uitspraak heeft gedaan.
Wat de notaris concreet regelt vóór uitbetaling
- Opvragen van de verklaring van erfrecht bij de rechtbank of het opmaken ervan als notaris
- Inventariseren van alle bezittingen en schulden
- Betalen van openstaande rekeningen, belastingen en begrafeniskosten
- Aangifte erfbelasting indienen bij de Belastingdienst (termijn: acht maanden na overlijden)
- Overdracht of verkoop van onroerend goed regelen
- Uitkeren van de resterende erfenis aan de erfgenamen
De aangifte erfbelasting is een belangrijk moment. De Belastingdienst heeft wettelijk acht maanden na overlijden nodig om de aangifte te ontvangen. Pas als de aanslag is ontvangen en betaald, of als duidelijk is dat er geen erfbelasting verschuldigd is, wil een notaris in de meeste gevallen tot einduitkering overgaan. Dit beschermt de erfgenamen zodat ze later niet alsnog moeten bijbetalen.
Kan de notaris sneller uitbetalen?
Ja, het is mogelijk om een voorschot of tussentijdse uitkering te vragen. Als vaststaat dat de nalatenschap meer waard is dan de openstaande schulden en erfbelasting, kan de notaris een deel van het erfdeel alvast uitkeren. Hoeveel dat is, hangt af van wat er nog zeker gereserveerd moet worden. Dit is geen recht, maar een praktische afspraak die je met de notaris kunt maken.
Wil je als erfgenaam de uitbetaling bespoedigen, dan helpt het om snel alle gevraagde documenten aan te leveren, de keuze over aanvaarding niet onnodig uit te stellen en heldere afspraken te maken met de andere erfgenamen. Vertraging komt in de meeste gevallen niet van de notaris zelf, maar van ontbrekende stukken of onenigheid tussen erfgenamen.
Wat als de notaris te langzaam handelt?
Een notaris heeft geen wettelijke maximumtermijn waarbinnen hij de erfenis moet uitbetalen, maar hij is wel verplicht zijn werk zorgvuldig en voortvarend uit te voeren. Als je vindt dat de afwikkeling onnodig lang duurt, kun je eerst schriftelijk om een toelichting vragen. Helpt dat niet, dan kun je een klacht indienen bij de Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie (KNB) of je wenden tot de notariskamer van de rechtbank.
Houd er rekening mee dat een langdurige afwikkeling lang niet altijd de schuld van de notaris is. Vraag bij twijfel altijd een schriftelijk overzicht op van de stappen die nog openstaan en wanneer de notaris verwacht die af te ronden.
Wil je precies weten wanneer jij je erfdeel kunt verwachten, vraag de notaris dan om een concreet tijdpad. Dat is een redelijk verzoek en geeft jou als erfgenaam duidelijkheid over waar je aan toe bent.
