Je erfenis regelen is iets wat veel mensen uitstellen, omdat het niet prettig voelt om over de eigen dood na te denken. Toch is het een van de meest praktische dingen die je voor je dierbaren kunt doen. Als je niets vastlegt, bepaalt de wet wie wat krijgt. Dat is niet altijd wat jij voor ogen had. Gelukkig zijn er goede manieren om je nalatenschap naar eigen wens te regelen, zonder dat het veel tijd of moeite kost.
Pagina inhoud
Wat er gebeurt als je geen testament hebt
Zonder testament verdeelt de wet automatisch wat je achterlaat. Dit heet het erfrecht. De wet bepaalt dan wie erfgenaam is en in welke volgorde. Meestal zijn dat eerst je partner en kinderen, daarna je ouders en broers of zussen. Heb je een ongetrouwde partner waarmee je samenwoont? Dan heeft die in de meeste gevallen geen recht op jouw nalatenschap, tenzij jullie dat apart hebben geregeld in een samenlevingscontract of testament. Dat kan leiden tot nare verrassingen op een moment dat mensen al verdriet hebben. Een testament geeft jou de regie en zorgt dat jouw wensen worden uitgevoerd, ook als de situatie ingewikkelder is dan een standaard gezinssituatie.
Een testament opstellen via de notaris
Een testament leg je altijd vast bij de notaris. Dat is wettelijk verplicht in Nederland, anders is het niet geldig. Bij de notaris bespreek je wie je wilt benoemen als erfgenaam, of je iemand wilt onterven en of je bepaalde spullen aan specifieke mensen wilt nalaten. Je kunt ook een executeur aanwijzen. Dat is iemand die na jouw overlijden de nalatenschap afhandelt, rekeningen betaalt en spullen verdeelt. De kosten voor een testament bij de notaris liggen gemiddeld tussen de 150 en 500 euro, afhankelijk van hoe uitgebreid het document is. Dit is een eenmalige investering die later veel onduidelijkheid en ruzie voorkomt.
Erfbelasting beperken met slim schenken
Wie een erfenis ontvangt, betaalt daar belasting over. Hoeveel dat is, hangt af van de relatie met de overledene en de hoogte van de nalatenschap. Kinderen betalen minder erfbelasting dan neven of nichten. Een manier om de belastingdruk voor je nabestaanden te verlagen, is door al tijdens je leven te schenken. Ouders mogen hun kinderen jaarlijks een belastingvrij bedrag schenken. In 2024 is dat ruim 6.000 euro per kind per jaar. Voor de aankoop van een eigen woning geldt een hogere eenmalige vrijstelling. Door slim te schenken zolang je nog leeft, verklein je het vermogen dat je achterlaat, en betalen je erfgenamen later minder belasting. Laat je goed informeren door een notaris of financieel adviseur over wat in jouw situatie het beste werkt.
Vergeet je digitale bezittingen niet
Steeds meer mensen hebben bezittingen die je niet zomaar in een kast terugvindt. Denk aan een account bij een online bank, cryptomunten, een webshop of abonnementen op streamingdiensten. Ook foto’s in de cloud, emailaccounts en social media profielen horen bij jouw digitale nalatenschap. Als jij overlijdt en niemand kent jouw wachtwoorden, kan toegang tot deze accounts voor altijd verloren gaan. Het helpt om een lijst bij te houden van al je accounts en wachtwoorden en die op een veilige plek te bewaren, bijvoorbeeld in een kluis of bij een vertrouwd persoon. Je kunt in je testament ook vastleggen wat er met je social media accounts moet gebeuren. Facebook biedt bijvoorbeeld de mogelijkheid om een accountbeheerder aan te wijzen voor na je overlijden. Door ook dit deel van je nalatenschap goed te regelen, maak je het voor je nabestaanden een stuk makkelijker.
Veelgestelde vragen
Kan ik mijn partner aanwijzen als erfgenaam als we niet getrouwd zijn?
Ja, een ongetrouwde partner aanwijzen als erfgenaam kan via een testament. Zonder testament heeft een samenwonende partner in Nederland geen automatisch recht op de nalatenschap. Het is daarom verstandig om dit schriftelijk vast te leggen bij de notaris, zodat jouw partner beschermd is.
Hoe vaak moet ik mijn testament aanpassen?
Een testament aanpassen is verstandig na grote levensgebeurtenissen, zoals een scheiding, de geboorte van een kind of het overlijden van een erfgenaam. Er is geen vaste termijn, maar het is goed om je testament eens in de paar jaar na te lopen om te controleren of het nog klopt met jouw situatie.
Wat is een executeur en waarom is die handig?
Een executeur is de persoon die jij aanwijst om jouw nalatenschap af te handelen na je overlijden. Die persoon regelt praktische zaken zoals het betalen van openstaande rekeningen, het contact met de notaris en het verdelen van bezittingen. Een executeur benoemen voorkomt dat nabestaanden onderling moeten beslissen wie wat doet op een moeilijk moment.
Wat gebeurt er met schulden na overlijden?
Schulden na overlijden worden in principe overgedragen aan de erfgenamen. Als de schulden groter zijn dan de bezittingen, kunnen erfgenamen de nalatenschap weigeren of beneficiair aanvaarden. Beneficiair aanvaarden betekent dat je de erfenis alleen accepteert als er na betaling van alle schulden nog iets overblijft. Dit voorkomt dat je met andermans schulden blijft zitten.
