Ben je wilsonbekwaam voor het maken van een testament, dan kun je op dat moment geen testament opstellen of wijzigen. Je moet begrijpen wat je regelt en wat de gevolgen van je keuzes zijn. Een bestaand testament dat je maakte toen je nog wilsbekwaam was, blijft in principe geldig.
Wilsonbekwaamheid geldt niet automatisch voor alle beslissingen. Iemand kan bijvoorbeeld nog zelf kiezen waar hij wil wonen, maar de gevolgen van een testament niet meer voldoende overzien.
Wilsonbekwaam en een testament opstellen
Een testament is een persoonlijke beslissing. Daarom moet je zelf aan de notaris kunnen uitleggen wat je wilt vastleggen en waarom. De notaris beoordeelt of je de vragen begrijpt, de gevolgen van je keuzes overziet en je wil zelfstandig kunt bepalen.
Ben je op dat moment wilsonbekwaam voor deze beslissing? Dan kan de notaris het testament niet passeren. Dat betekent dat de akte niet bij de notaris wordt ondertekend. Ook je partner, kinderen of een gevolmachtigde kunnen niet namens jou een testament maken of wijzigen.
Bij tijdelijke wilsonbekwaamheid kan een later gesprek soms uitkomst bieden. Dat kan bijvoorbeeld spelen als ziekte of medicijngebruik invloed heeft op je vermogen om een beslissing te nemen. De notaris beoordeelt dan opnieuw of je op dat moment wilsbekwaam bent.
Hoe beoordeelt de notaris de wilsbekwaamheid?
De notaris voert een gesprek met degene die het testament wil maken. Daarbij kan de notaris vragen om in eigen woorden te vertellen wat diegene wil regelen. Soms volgt een tweede gesprek, bijvoorbeeld thuis als dat prettiger is.
Signalen zoals geheugenproblemen of moeite om een gesprek te volgen kunnen aanleiding zijn voor verder onderzoek. Ook als een familielid steeds antwoord geeft of de inhoud van het testament lijkt te bepalen, kan de notaris nader onderzoeken of de wens echt van de persoon zelf komt.
Bij twijfel kan de notaris het stappenplan voor de beoordeling van wilsbekwaamheid volgen en advies vragen aan een onafhankelijke arts, bijvoorbeeld een VIA-arts. Voor zo’n beoordeling is toestemming nodig van degene om wie het gaat. Een verklaring van de huisarts is niet standaard nodig en vervangt de eigen beoordeling door de notaris niet.
Kun je met dementie nog een testament maken?
Een diagnose dementie betekent niet automatisch dat iemand wilsonbekwaam is voor een testament. Vooral in een vroeg stadium kan iemand nog begrijpen wat hij wil regelen en welke gevolgen dat heeft. De notaris kijkt naar de persoon en de beslissing op het moment van het gesprek en de ondertekening.
Vertel de notaris dat er sprake is van dementie. Die informatie helpt om het gesprek passend te voeren en te bepalen of aanvullend onderzoek nodig is.
Wat gebeurt er met een bestaand testament?
Word je pas wilsonbekwaam nadat je een testament hebt ondertekend, dan maakt dat het testament niet ongeldig. Het gaat erom of je bij het ondertekenen je wil kon bepalen. Een testament dat geldig is gemaakt, kan daarna niet door familie worden aangepast omdat je zelf wilsonbekwaam bent geworden.
Ontstaat na het overlijden een geschil over de wilsbekwaamheid? Dan moet degene die zich daarop beroept dit onderbouwen. Verklaringen van betrokkenen en medische informatie kunnen daarbij een rol spelen, al is inzage in een medisch dossier niet vanzelfsprekend.
Wil je een testament maken en merk je dat het steeds moeilijker wordt om keuzes te overzien? Bespreek je wensen dan met een notaris zolang je zelf nog kunt uitleggen wat je wilt en waarom.
