Een langstlevende testament biedt je partner en kinderen concrete financiële en praktische voordelen na jouw overlijden. Het grootste voordeel is dat je hiermee erfbelasting kunt besparen, maar het regelt ook wie er over het vermogen mag beschikken en hoe je partner financieel beschermd blijft. Hieronder staan de voornaamste voordelen op een rij.
Erfbelasting besparen met een langstlevende testament
Zonder testament verdeelt de wet de erfenis automatisch. Dat betekent dat kinderen direct een wettelijk erfdeel ontvangen. Over dat erfdeel betalen zij erfbelasting, ook al zien ze dat geld misschien pas jaren later. Met een langstlevende testament kun je dat uitstellen. Je legt vast dat de langstlevende partner het volledige vermogen behoudt, terwijl de kinderen een vordering op de nalatenschap krijgen. Die vordering is pas opeisbaar als de langstlevende ook overlijdt.
Het belastingvoordeel zit in de verdeling over twee momenten. Bij het eerste overlijden betaalt de partner weinig of geen erfbelasting, omdat partners een hoge vrijstelling hebben (naar schatting rond 800.000 euro in 2026 voor de partnervrijstelling). Pas bij het tweede overlijden betalen de kinderen over hun erfdeel, maar dan kunnen zij opnieuw gebruikmaken van hun eigen vrijstelling. Dat kan per kind al snel duizenden euro’s schelen.
De langstlevende partner houdt grip op het vermogen
Een ander groot voordeel is dat de langstlevende partner gewoon kan blijven wonen, sparen en leven zoals gewend. Zonder een testament kunnen kinderen hun erfdeel direct opeisen. Dat klinkt theoretisch, maar in de praktijk kan dat betekenen dat de partner het huis moet verkopen om de kinderen uit te kopen. Met een langstlevende testament voorkom je dat, want daarin leg je vast dat de kinderen hun vordering niet direct kunnen opeisen.
Je kunt in het testament ook vastleggen wie er als executeur optreedt en hoe de boedel wordt beheerd. Zo houd je de regie, ook als je er zelf niet meer bij bent.
Maatwerk voor jouw situatie
Standaard wettelijke regelingen houden geen rekening met jouw persoonlijke situatie. Een langstlevende testament wel. Je kunt bijvoorbeeld:
- Bepalen dat kinderen uit een eerdere relatie pas erven na het overlijden van je huidige partner.
- Vastleggen dat een kind met schulden zijn erfdeel niet direct ontvangt.
- Regelen dat een kind dat al bij leven geld heeft ontvangen, minder erft.
- Een vriend, goed doel of ander familielid als erfgenaam aanwijzen naast of in plaats van de wettelijke erfgenamen.
Die flexibiliteit is waardevol, zeker in samengestelde gezinnen of bij ongelijke vermogens binnen de familie.
Voordelen langstlevende testament bij een eigen huis
Veel stel en echtparen hebben het grootste deel van hun vermogen in hun woning zitten. Als de kinderen bij overlijden direct hun erfdeel opeisen, kan dat de langstlevende dwingen te verkopen. Dat is juist in een emotioneel zware periode extra belastend. Met een langstlevende testament blijft de woning gewoon bij de partner, zonder gedoe over uitkoop of waardering van de woning op dat moment.
Dat geldt ook voor andere bezittingen zoals een bedrijf, een beleggingsportefeuille of een vakantiehuis. Je voorkomt dat die op een ongunstig moment verkocht moeten worden puur om een erfenis te verdelen.
Wanneer is een langstlevende testament minder nuttig?
Eerlijkheidshalve: een langstlevende testament is niet in elke situatie het slimste instrument. Als je vermogen laag is en je kinderen toch al weinig of geen erfbelasting betalen, is het fiscale voordeel beperkt. Ben je ongetrouwd en heb je geen geregistreerd partnerschap, dan moet je extra opletten: de wet beschermt een samenwonende partner nauwelijks. In dat geval is een testament nog belangrijker, maar de uitwerking verschilt van die voor gehuwden.
Ook als je kinderen al financieel kwetsbaar zijn en snel toegang nodig hebben tot hun erfdeel, kan het opeisbaar stellen van de vordering juist nadelig uitpakken. Laat je altijd adviseren door een notaris die jouw persoonlijke situatie kent.
Voor de meeste stellen met een eigen huis, spaargeld of een bedrijf wegen de voordelen van een langstlevende testament duidelijk op tegen de kosten. Het regelt niet alleen de belasting, maar ook de rust voor de partner die achterblijft. Een notaris kan precies uitrekenen wat het in jouw situatie oplevert.
