Bij verjaring van een erfenis hangt de termijn af van wat je precies opeist. Een verzoek om een nog onverdeelde nalatenschap te verdelen verjaart in beginsel niet. Een geldvordering uit een erfenis kan wel verjaren. Bij een kindsdeel uit een ouderlijke boedelverdeling geldt bijvoorbeeld een termijn van 20 jaar vanaf het moment dat de vordering opeisbaar wordt.
Ook een beroep op de legitieme portie heeft een termijn. Dat is juridisch een vervaltermijn, geen verjaringstermijn. Het verschil is belangrijk: bij verval gaat het recht zelf verloren.
Verjaring erfenis: het verschil tussen verdeling en betaling
Een nalatenschap kan lange tijd onverdeeld blijven. Ben je erfgenaam en zijn er nog gezamenlijke bezittingen die verdeeld moeten worden? Dan kun je in beginsel ook na lange tijd om verdeling vragen. Het recht om verdeling te vragen verjaart niet.
Dat geldt ook als bij een eerdere verdeling een gemeenschappelijk goed is overgeslagen. Je kunt dan om een aanvullende verdeling vragen. Het enkele feit dat de oorspronkelijke verdeling lang geleden was, staat daaraan niet in de weg.
Heb je daarentegen recht op een bepaald geldbedrag van iemand anders? Dan gaat het om een geldvordering. Daarvoor kan wel een verjaringstermijn lopen. Bij verjaring kun je betaling meestal niet meer via de rechter afdwingen als de schuldenaar zich op verjaring beroept. De schuld verdwijnt niet vanzelf: de schuldenaar mag nog wel vrijwillig betalen.
Wanneer verjaart een kindsdeel?
Bij een ouderlijke boedelverdeling krijgt de langstlevende de bezittingen en krijgen de kinderen een geldvordering. Voor zo’n vordering geldt een verjaringstermijn van 20 jaar. Die termijn begint te lopen zodra de vordering opeisbaar is: vanaf dat moment mag je betaling verlangen.
Vaak is dat bij het overlijden van de langstlevende. Maar in een testament kan staan dat de vordering eerder opeisbaar wordt, bijvoorbeeld als de langstlevende opnieuw gaat samenwonen. De termijn kan dan al tijdens het leven van de langstlevende beginnen.
Dat gebeurde in een rechtszaak over een ouder testament. Een dochter vroeg na het overlijden van de langstlevende om betaling. Volgens het testament was haar vordering al opeisbaar geworden toen de langstlevende met een nieuwe partner ging samenwonen. Er waren sindsdien meer dan 20 jaar verstreken. De rechter oordeelde dat de vordering was verjaard.
Het moment van opeisbaarheid volgt dus niet altijd uit de overlijdensdatum. Lees de bepalingen in het testament en ga na of een genoemde gebeurtenis eerder heeft plaatsgevonden. Bij oudere nalatenschappen kunnen ook oudere wettelijke regels van belang zijn.
De vervaltermijn voor de legitieme portie
Een kind dat niet of te weinig erft, kan mogelijk aanspraak maken op de legitieme portie. Dat is een wettelijk geldbedrag. Je moet daar in beginsel binnen 5 jaar na het overlijden een beroep op doen.
Een belanghebbende kan je ook een redelijke termijn stellen om te beslissen. Die termijn kan eerder aflopen dan de periode van 5 jaar. Laat je de geldende termijn voorbijgaan zonder een beroep op je legitieme portie te doen, dan vervalt dit recht.
Het is daarom niet genoeg om alleen informatie over de erfenis op te vragen. Maak duidelijk dat je aanspraak maakt op je legitieme portie. De termijn om daarop een beroep te doen staat los van de vraag wanneer een eventuele geldvordering betaald moet worden.
Kun je verjaring van een geldvordering voorkomen?
Een lopende verjaringstermijn kan onder voorwaarden worden onderbroken. Dat heet stuiten. Daarna begint een nieuwe termijn te lopen. Dit kan bijvoorbeeld door een schriftelijke aanmaning of een schriftelijke mededeling aan de schuldenaar waarin je duidelijk je recht op betaling voorbehoudt. Ook een gerechtelijke procedure of erkenning van de schuld door de schuldenaar kan de verjaring stuiten.
Een losse vraag naar de stand van zaken is niet hetzelfde als een duidelijke aanspraak op betaling. De brief moet de juiste persoon bereiken voordat de termijn afloopt. Bewaar daarom een kopie en bewijs van ontvangst. Is de termijn al verstreken, dan kun je die niet alsnog met een brief onderbreken.
Bij een geschil of een naderende termijn kan een erfrechtadvocaat beoordelen welke actie nodig is. Een notaris kan helpen om het testament en de stukken over de nalatenschap te begrijpen.
Veelgestelde vragen over verjaring van een erfenis
Verjaart een erfenis automatisch na 20 jaar?
Nee. Het verzoek om een onverdeelde nalatenschap te verdelen verjaart in beginsel niet. Voor sommige geldvorderingen geldt wel een termijn van 20 jaar. Andere aanspraken hebben een andere termijn.
Begint de verjaring altijd op de dag van overlijden?
Nee. Bij een geldvordering uit een ouderlijke boedelverdeling begint de termijn wanneer die vordering opeisbaar wordt. Dat kan pas bij een later overlijden zijn, maar ook eerder als het testament dat bepaalt.
Wat als ik niet wist dat mijn vordering opeisbaar was?
Onbekendheid stopt de verjaring niet automatisch. In bijzondere omstandigheden kan een wettelijke uitzondering gelden, bijvoorbeeld bij opzettelijke verzwijging. Of dat zo is, hangt af van de feiten.
Hoe lang kun je een testament aanvechten?
Dat hangt af van de reden waarom je het testament wilt aantasten. Voor verschillende juridische gronden gelden verschillende regels en termijnen. Laat daarom beoordelen welke grond in jouw situatie speelt en wanneer de termijn is begonnen.
Verzamel het testament, eerdere afspraken en eventuele brieven over je aanspraak. Daarmee kun je vaststellen of het om een verzoek tot verdeling, een geldvordering of een beroep op de legitieme portie gaat, en welke termijn daarbij hoort.
