Een testament aanvechten kan als je een juridische reden hebt om aan de geldigheid te twijfelen, bijvoorbeeld omdat de overledene bij het ondertekenen zijn wil niet kon bepalen of onder druk stond. Alleen ontevreden zijn over de inhoud is niet genoeg. Wie het testament betwist, moet zijn bezwaar met concrete feiten onderbouwen.
Ook een testament dat bij een notaris is getekend, kun je aanvechten. Dat is niet eenvoudig: de notaris heeft vooraf beoordeeld of de persoon begreep wat hij vastlegde en vrij kon beslissen.
Wanneer kun je een testament aanvechten?
Je kunt een testament betwisten als je belang hebt bij de uitkomst en er aanwijzingen zijn dat het testament juridisch niet klopt. Dat kan bijvoorbeeld spelen in de volgende situaties:
- De overledene kon zijn wil niet bepalen. De vraag is of hij op het moment van ondertekenen de gevolgen van zijn keuze voldoende begreep.
- Er was sprake van druk of bedrog. Bijvoorbeeld als iemand de overledene bedreigde om het testament te laten aanpassen.
- Er is mogelijk een fout gemaakt bij het opstellen of ondertekenen. Een advocaat kan beoordelen of een wettelijke vormregel is geschonden en wat daarvan het gevolg is.
Een onverwachte erfgenaam of een wijziging kort voor het overlijden is op zichzelf geen bewijs dat er iets mis is. Zulke omstandigheden kunnen wel aanleiding zijn om verder te onderzoeken wat er is gebeurd.
Welk bewijs heb je nodig?
Het bewijs moet zo veel mogelijk gaan over de periode waarin het testament werd gemaakt of gewijzigd. Verzamel daarom informatie die laat zien hoe de overledene toen functioneerde en hoe de wijziging tot stand kwam. Denk aan:
- een overzicht van belangrijke gebeurtenissen en contactmomenten;
- brieven, berichten en andere correspondentie;
- verklaringen van mensen die de overledene rond die tijd spraken;
- beschikbare medische informatie die iets zegt over de toestand bij het ondertekenen;
- informatie over eerdere wensen of eerdere testamenten, voor zover je die rechtmatig hebt.
Een diagnose dementie maakt een testament niet automatisch ongeldig. Het gaat om de vraag of de overledene op het moment van ondertekenen begreep wat hij besloot. Ook de hulp of invloed van een familielid is niet vanzelf ongeoorloofd: van belang is of de overledene zelf vrij kon kiezen.
Medische gegevens en het dossier van de notaris zijn niet zomaar voor iedereen toegankelijk. Artsen en notarissen hebben een geheimhoudingsplicht. Een advocaat kan beoordelen of er in jouw situatie mogelijkheden zijn om informatie te verkrijgen.
Zo pak je het betwisten van een testament aan
Met deze stappen maak je duidelijk waar je bezwaar over gaat en of een procedure zin heeft:
- Beschrijf je bezwaar. Noteer waarom je denkt dat het testament niet geldig is en welke feiten daarbij horen.
- Verzamel stukken. Maak een tijdlijn en bewaar berichten en verklaringen die je vermoeden ondersteunen.
- Laat je positie beoordelen. Een erfrechtadvocaat kan nagaan of je belang hebt bij het aanvechten en welke juridische grond past.
- Bespreek een oplossing met de betrokkenen. Soms is overleg of mediation mogelijk. Dat voorkomt niet automatisch dat een wettelijke termijn verloopt.
- Onderzoek of een procedure nodig is. Als betrokkenen het niet eens worden, kan een advocaat uitleggen welke stap bij de rechter mogelijk is.
Een bezwaarbrief aan de notaris of aan de andere betrokkenen maakt een testament niet vanzelf ongeldig. De notaris kan je vragen beantwoorden binnen de grenzen van zijn geheimhoudingsplicht, maar beslist niet als rechter over een geschil.
Hoe lang kun je een testament aanvechten?
Er is geen termijn die voor elke situatie hetzelfde werkt. Het maakt onder meer verschil op welke juridische grond je je beroept en wanneer je van de reden voor je bezwaar wist. Bij sommige gronden kan een recht om vernietiging te vragen verjaren. Ook andere aanspraken rond de nalatenschap kunnen aan termijnen gebonden zijn.
Wacht daarom niet met het voorleggen van je situatie aan een erfrechtadvocaat. Los van termijnen wordt bewijs vaak lastiger te verzamelen naarmate er meer tijd verstrijkt.
Wat kost een testament aanvechten?
De kosten hangen af van de werkzaamheden en van de vraag of het tot een rechtszaak komt. Een eerste beoordeling kost minder dan een uitgebreide procedure met veel bewijs en meerdere betrokkenen. Mogelijke kosten zijn:
- het advies en de werkzaamheden van een advocaat;
- kosten voor mediation of een deskundige;
- griffierecht, het bedrag dat je aan de rechtbank betaalt voor een procedure;
- een mogelijke bijdrage aan de proceskosten van de tegenpartij als je de zaak verliest.
Vraag een advocaat om een begroting en bespreek wat er nodig is om je zaak te beoordelen. Kijk daarbij ook naar wat je kunt bereiken: een kostbare procedure is niet altijd verstandig als er weinig bewijs is of als het financiële belang beperkt is.
Veelgestelde vragen
Kan ik zelf bezwaar maken tegen een testament?
Je kunt zelf je bezwaar bespreken met de betrokkenen of op papier zetten. Of je zonder advocaat een juridische procedure kunt voeren, hangt af van de procedure en de bevoegde rechter. Een erfrechtadvocaat kan aangeven wat in jouw zaak nodig is.
Wat als een erfgenaam het niet eens is?
Onenigheid maakt een testament niet ongeldig. Probeer eerst vast te stellen of het bezwaar gaat over de geldigheid van het testament of over de manier waarop de nalatenschap wordt afgehandeld. Voor het aanvechten van het testament is een juridische grond nodig.
Wat gebeurt er als een testament met succes wordt aangevochten?
Dat hangt af van de reden en van wat precies ongeldig blijkt. Het kan gaan om het hele testament of om een onderdeel. Voor de gevolgen kan ook van belang zijn of er een eerder testament is en wat daarin staat.
Begin met het vastleggen van je concrete bezwaren en de feiten rond het ondertekenen. Daarmee kan een advocaat beter beoordelen of je het testament kunt aanvechten en welke stap passend is.
