Een onverdeelde nalatenschap is een erfenis die nog niet volledig tussen de erfgenamen is verdeeld. De erfgenamen hebben ieder recht op een aandeel, maar spullen, geld of een woning zijn nog niet allemaal aan één persoon toegewezen. Tot de verdeling moeten zij samen afspraken maken over het beheer en de afwikkeling.
Een erfenis kan ook voor een deel onverdeeld blijven. Bijvoorbeeld als de erfgenamen het geld al hebben verdeeld, maar nog samen eigenaar zijn van de woning.
Wat betekent een onverdeelde nalatenschap voor erfgenamen?
Bij een onverdeelde nalatenschap heb je als erfgenaam een aandeel in het geheel. Dat betekent niet dat een bepaald meubelstuk of een deel van het banksaldo al van jou alleen is. Welke bezittingen je krijgt, spreken de erfgenamen af bij de verdeling.
Tot die tijd moeten lopende zaken wel worden geregeld. Denk aan het betalen van rekeningen, het onderhouden van een woning en het bewaren van waardevolle spullen. Het is verstandig om vast te leggen wie dit doet en welke kosten diegene namens de nalatenschap betaalt.
Een executeur of iemand met een volmacht kan bevoegd zijn om bepaalde zaken namens de erfgenamen te regelen. Welke bevoegdheden die persoon heeft, hangt af van het testament of de afspraken in de volmacht.
Verschil met de wettelijke verdeling
Zijn er een echtgenoot of geregistreerd partner en kinderen als erfgenamen, dan kan de wettelijke verdeling gelden. De langstlevende krijgt daarbij de goederen en neemt de schulden voor zijn of haar rekening. De kinderen krijgen een geldvordering op de langstlevende. Zij zijn dan niet samen eigenaar van de afzonderlijke goederen uit de nalatenschap.
Een testament kan andere bepalingen bevatten. Daardoor kan de situatie anders zijn dan bij de wettelijke verdeling.
Wat mag je doen zolang de erfenis onverdeeld is?
De erfgenamen moeten samen bepalen wat er met de bezittingen gebeurt. Je kunt dus niet op eigen houtje besluiten om een woning uit de nalatenschap te verkopen of waardevolle spullen voor jezelf mee te nemen. Ook een opname van de rekening van de overledene vraagt om een duidelijke bevoegdheid of afspraak.
Maak praktische afspraken over:
- Toegang: wie heeft sleutels en wie mag de woning in?
- Betalingen: wie betaalt vaste lasten en andere kosten van de nalatenschap?
- Spullen: wat blijft staan, wat wordt bewaard en wat mag weg?
- Administratie: wie verzamelt bankafschriften, rekeningen en andere documenten?
Bewaar bonnetjes en bankafschriften. Zo kunnen de erfgenamen later zien welke kosten zijn gemaakt en welke bedragen met elkaar moeten worden verrekend.
Hoe verdeel je een onverdeelde nalatenschap?
Een verdeling begint met duidelijkheid over wat er te verdelen valt en wie welk aandeel heeft. Deze stappen helpen daarbij:
- Breng de erfgenamen en hun aandelen in beeld. Dat volgt uit de wet en een eventueel testament.
- Maak een overzicht van bezittingen en schulden. Noteer bijvoorbeeld bankrekeningen, een woning, spullen en openstaande rekeningen.
- Spreek waarden af. Bij een woning of waardevolle spullen kan een taxatie helpen om tot een verdeling te komen.
- Maak een verdelingsvoorstel. Bepaal wie welke bezittingen krijgt en of iemand een bedrag aan de andere erfgenamen betaalt om het verschil te verrekenen.
- Leg de afspraken vast. Beschrijf wat ieder krijgt, welke bedragen worden betaald en wanneer dat gebeurt.
Niet alles hoeft tegelijk te worden verdeeld. Erfgenamen kunnen bijvoorbeeld afspreken om de inboedel alvast te verdelen en de woning later. Maak daarbij ook afspraken over kosten en inkomsten zolang een deel onverdeeld blijft.
Een woning in de onverdeelde nalatenschap
Een woning kan worden verkocht, waarna de opbrengst onderdeel blijft van de nalatenschap tot de verdeling. Een erfgenaam kan de woning ook overnemen, als de betrokken erfgenamen het daarover eens worden. De waarde van de woning en een eventuele hypotheek spelen mee bij de onderlinge verrekening.
Voor de toedeling van een woning aan één erfgenaam is een notariële akte nodig. Die wordt ingeschreven bij het Kadaster. Staat er een hypotheek op de woning, dan verdwijnt de aansprakelijkheid van de andere betrokkenen niet automatisch door de verdeling. Daarvoor zijn afspraken met de geldverstrekker nodig.
Zolang de woning onverdeeld is, lopen kosten zoals verzekering, onderhoud en eventuele hypotheeklasten door. Spreek af wie die betaalt en of een erfgenaam die er woont daarvoor een vergoeding betaalt.
Wat als erfgenamen het niet eens worden?
Een meningsverschil kan gaan over de waarde van spullen, de verkoop van de woning of de uitgaven die iemand heeft gedaan. Begin met een overzicht van de punten waarover wel en geen overeenstemming bestaat. Een onafhankelijke taxatie of hulp van een notaris of mediator kan helpen om tot afspraken te komen.
Lukt dat niet, dan kan een erfgenaam de rechter vragen om over de verdeling te beslissen. Voor die procedure is een advocaat nodig. Een rechterlijke procedure kost tijd en geld en kan de verhouding tussen erfgenamen verder onder druk zetten.
Veelgestelde vragen over een onverdeelde nalatenschap
Is een notaris altijd nodig voor de verdeling?
Nee. Erfgenamen kunnen onderlinge afspraken over veel bezittingen zelf vastleggen. Voor de toedeling van een woning is wel een notariële akte nodig. Een notaris kan ook helpen als de afspraken ingewikkeld zijn.
Hoe lang mag een nalatenschap onverdeeld blijven?
Er is niet één vaste termijn waarbinnen elke nalatenschap verdeeld moet zijn. Erfgenamen kunnen samen afspreken dat bepaalde bezittingen voorlopig onverdeeld blijven. In beginsel kan een erfgenaam wel om verdeling vragen, al kunnen wettelijke regels of afspraken de verdeling beperken of uitstellen.
Moet je wachten met erfbelasting tot de verdeling?
Nee. Erfbelasting en de verdeling zijn afzonderlijke zaken. Ook als de bezittingen nog niet zijn verdeeld, kan aangifte erfbelasting nodig zijn.
Willen de erfgenamen de nalatenschap voorlopig onverdeeld laten? Leg dan vast wie het beheer doet, hoe de kosten worden betaald en wanneer jullie opnieuw bespreken of verdeling mogelijk is.
