Bij een geregistreerd partnerschap en kinderen zijn juridisch ouderschap en ouderlijk gezag vaak automatisch geregeld, maar niet in elke gezinssituatie. De moeder die het kind baart is juridisch ouder. Of haar partner dat ook automatisch wordt, hangt onder meer af van wie de partner is en hoe het kind is verwekt.
Was je kind al geboren voordat jullie geregistreerd partner werden? Dan maakt het partnerschap je niet vanzelf juridisch ouder. Ook bij kinderen uit een eerdere relatie gelden andere regels.
Geregistreerd partnerschap en kinderen: ouderschap en gezag
Juridisch ouderschap betekent dat je volgens de wet ouder bent van een kind. Daaruit volgen rechten en plichten, zoals de plicht om voor je kind te zorgen. Ouderlijk gezag betekent dat je beslissingen mag nemen over de verzorging en opvoeding en je kind wettelijk vertegenwoordigt.
Die twee begrippen zijn niet hetzelfde. Je kunt juridisch ouder zijn zonder gezag. Ook kun je gezag hebben over een kind zonder juridisch ouder te zijn.
Een kind krijgen tijdens het geregistreerd partnerschap
De moeder die het kind baart, is automatisch juridisch moeder. Voor haar geregistreerd partner gelden deze uitgangspunten:
- De partner is een man: hij wordt in beginsel automatisch juridisch vader. Hij hoeft het kind dan niet te erkennen, ook niet als hij niet de biologische vader is.
- De partner is een vrouw: zij wordt onder voorwaarden automatisch juridisch moeder als het kind is verwekt met een anonieme donor. Bij de geboorteaangifte is daarvoor een verklaring over de donor nodig.
- Er is een bekende donor: de vrouwelijke partner van de geboortemoeder wordt niet automatisch juridisch moeder. Erkenning kan een mogelijkheid zijn, afhankelijk van de situatie.
Zijn jullie vanaf de geboorte allebei juridisch ouder? Dan hebben jullie in de regel ook samen het gezag. Er zijn uitzonderingen, bijvoorbeeld als een ouder geen gezag mag uitoefenen.
Bij twee mannelijke partners wordt het ouderschap niet automatisch door hun partnerschap geregeld. De vrouw die het kind baart, is juridisch moeder. Hoe een partner juridisch ouder kan worden, hangt af van de gezinssituatie en van de vraag of het kind al een tweede juridische ouder heeft.
Erkenning en gezag regelen voor een bestaand kind
Hebben jullie samen al een kind voordat jullie geregistreerd partnerschap aangaan? Als jullie allebei juridisch ouder zijn en nog geen gezamenlijk gezag hebben, krijgen jullie dat bij het aangaan van het partnerschap in veel gevallen automatisch. Daarbij gelden voorwaarden. Zo mag er niet al een ander samen met een ouder gezag over het kind hebben.
Is een van jullie nog geen juridisch ouder, dan verandert dat niet vanzelf door het partnerschap. Erkenning kan dan een mogelijkheid zijn. Dit regel je bij de gemeente. Voor erkenning is toestemming nodig. Van wie die toestemming moet komen, hangt af van de leeftijd van het kind. Een kind kan maximaal twee juridische ouders hebben.
Bij erkenning door een ongehuwde ouder ontstaat tegenwoordig meestal automatisch gezamenlijk gezag. Bij oudere erkenningen kan het zijn dat het gezag nog apart is geregeld of moet worden aangevraagd. Ben je niet zeker hoe dit voor jullie kind is vastgelegd, dan kun je een uittreksel uit het gezagsregister opvragen bij de rechtbank.
Kinderen uit een eerdere relatie
Heeft je partner een kind uit een eerdere relatie? Door het geregistreerd partnerschap word je niet automatisch de juridische ouder van dat kind. Ook krijg je niet vanzelf gezag. De juridische band met de andere ouder blijft bestaan.
Soms kan een stiefouder samen met een ouder gezag aanvragen bij de rechter. Daarvoor gelden voorwaarden. Welke mogelijkheden er zijn, hangt onder meer af van wie al gezag heeft en van de situatie van het kind.
Een kind uit een eerdere relatie blijft ook erfgenaam van zijn of haar juridische ouder. Een geregistreerd partnerschap verandert dat niet.
Een voogd aanwijzen voor je kind
Als beide ouders met gezag overlijden, moet iemand anders de verantwoordelijkheid voor een minderjarig kind krijgen. Je kunt daarvoor een voogd aanwijzen. Die zorgt dan voor de opvoeding en neemt beslissingen namens het kind.
Je kunt een voogd aanwijzen in een testament bij de notaris of door de naam te laten opnemen in het gezagsregister. Bespreek de keuze met de persoon die je op het oog hebt. Een aanwijzing betekent niet dat diegene de voogdij later moet aanvaarden.
Voor jullie gezin is vooral van belang om te weten wie juridisch ouder is en wie gezag heeft. Leg daarna vast wie voor je kind kan zorgen als jullie dat allebei niet meer kunnen.
