Een samenlevingscontract met een kind legt financiële afspraken tussen jou en je partner vast, maar regelt niet automatisch het ouderschap of het gezag over je kind. Daarvoor zijn soms aparte stappen nodig, zoals erkenning bij de gemeente. Ook voor de zorg na een overlijden kun je aanvullende afspraken maken.
Een samenlevingscontract is niet verplicht als je samen een kind krijgt. Het kan wel duidelijk maken hoe jullie de kosten van jullie gezin verdelen en wat er gebeurt als een van jullie minder gaat werken.
Wat kun je in een samenlevingscontract voor je kind afspreken?
In het contract maken jullie afspraken als partners. Je kunt daarin ook rekening houden met de kosten en zorg voor jullie kind. Denk bijvoorbeeld aan:
- Hoe jullie de kosten van de huishouding en de dagelijkse uitgaven voor het gezin verdelen.
- Hoe jullie omgaan met kosten voor kinderopvang en andere uitgaven voor jullie kind.
- Wat jullie financieel afspreken als een van jullie minder gaat werken om voor het kind te zorgen.
- Hoe jullie omgaan met geld dat een van jullie in gezamenlijke bezittingen heeft gestoken.
Werkt een van jullie minder, dan kan diegene minder inkomen en pensioen opbouwen. Een afspraak over de verdeling van kosten kan dat verschil opvangen, maar ontstaat niet vanzelf doordat jullie een kind hebben.
Erkenning en gezag staan los van het contract
Een samenlevingscontract maakt je niet automatisch juridisch ouder. De moeder uit wie het kind wordt geboren, is bij de geboorte juridisch ouder. De andere partner kan het kind meestal erkennen bij de gemeente. Daarmee wordt die partner ook juridisch ouder. Erkennen kan vaak al tijdens de zwangerschap.
Juridisch ouderschap en ouderlijk gezag zijn niet hetzelfde. Gezag betekent dat je beslissingen over de verzorging en opvoeding van je kind mag nemen.
Bij een erkenning vanaf 1 januari 2023 krijgt de erkenner meestal automatisch samen met de moeder het gezag. Daarop bestaan uitzonderingen, bijvoorbeeld als jullie bij de erkenning verklaren dat alleen de moeder het gezag houdt. Is je kind eerder erkend, dan moest gezamenlijk gezag meestal apart worden aangevraagd. Je kunt het gezag controleren in het gezagsregister.
Je hebt geen samenlevingscontract nodig om je kind te erkennen of gezamenlijk gezag te krijgen. Omgekeerd vervangt een contract die stappen niet.
Wie zorgt voor je kind als jullie overlijden?
Met ouderlijk gezag zorg je samen voor je kind en neem je belangrijke beslissingen. Overlijdt een ouder en hebben jullie allebei gezag, dan houdt de andere ouder meestal alleen het gezag.
Voor de situatie waarin jullie allebei overlijden, kunnen jullie een voogd aanwijzen. Dat is iemand die de zorg voor een minderjarig kind op zich kan nemen. Aanwijzen kan in het gezagsregister of in een testament. Bespreek jullie keuze ook met de persoon die jullie als voogd willen aanwijzen.
Een samenlevingscontract benoemt geen erfgenamen. Omdat samenwonende partners niet automatisch van elkaar erven, kan een testament nodig zijn om de achterblijvende partner financieel te beschermen.
Afspraken over jullie kind als jullie uit elkaar gaan
Gaan jullie uit elkaar en hebben jullie samen het gezag over een minderjarig kind? Dan stellen jullie een ouderschapsplan op. Daarin zetten jullie onder meer afspraken over de zorgverdeling, hoe jullie elkaar informeren over het kind en hoe jullie de kosten verdelen.
Een afspraak in het samenlevingscontract vervangt dat ouderschapsplan niet. Jullie situatie kan bij een breuk anders zijn dan toen jullie het contract maakten. Het plan moet passen bij wat jullie kind op dat moment nodig heeft.
Veelgestelde vragen
Moet je een samenlevingscontract hebben voordat je kind wordt geboren?
Nee. Een contract is niet verplicht, ook niet als jullie samen een kind krijgen. Erkenning en gezag staan los van het contract.
Moet je het contract aanpassen als er een kind bij komt?
Dat is niet automatisch verplicht. Wel kunnen bestaande afspraken minder goed passen als jullie uitgaven veranderen of een van jullie minder gaat werken. Bespreek gewenste wijzigingen met de notaris.
Regelt een samenlevingscontract de achternaam van je kind?
Nee. De keuze voor een achternaam maak je volgens de regels van de burgerlijke stand, niet in het samenlevingscontract.
Neem bij het maken of aanpassen van jullie afspraken mee hoe jullie de zorg en kosten voor je kind verdelen. Controleer daarnaast of erkenning en gezag voor jullie gezin zijn geregeld.
