In een levenstestament leg je vast wie namens jou mag handelen en welke wensen die persoon daarbij volgt. Dat is vooral handig als je door ziekte of een ongeval zelf geen beslissingen meer kunt nemen. Je kunt afspraken maken over geldzaken, medische zorg en persoonlijke zaken.
Je bepaalt zelf wie je vertrouwt en welke bevoegdheden die persoon krijgt. Een levenstestament werkt tijdens je leven. Voor wat er na je overlijden met je bezittingen gebeurt, is een gewoon testament bedoeld.
Hoe werkt een levenstestament?
Een levenstestament bevat meestal een of meer volmachten. Met een volmacht geef je iemand toestemming om namens jou bepaalde zaken te regelen. Je kunt daarbij aanwijzingen opnemen over hoe die persoon moet handelen.
Je kunt bijvoorbeeld vastleggen wie je bankzaken mag regelen als je dat zelf niet meer kunt. Ook kun je iemand aanwijzen die je vertegenwoordigt bij gesprekken over zorg. Dat hoeft niet dezelfde persoon te zijn.
De volmacht kan meteen ingaan of pas onder voorwaarden die in de akte staan. Gaat de volmacht pas in als je zelf niet meer kunt beslissen, dan moet duidelijk zijn hoe dat wordt vastgesteld. De notaris kan uitleggen welke afspraak in jouw situatie uitvoerbaar is.
Wanneer komt het levenstestament van pas?
Een levenstestament kan van pas komen als je tijdelijk of langdurig hulp nodig hebt bij beslissingen. Denk aan een ziekenhuisopname, een ongeval of dementie. Maar ook als je lichamelijk niet meer in staat bent om bepaalde zaken zelf te regelen, kan een volmacht bruikbaar zijn.
Niet elke situatie betekent dat iemand niets meer zelf kan beslissen. Je kunt bijvoorbeeld hulp nodig hebben bij je administratie, terwijl je nog wel zelf kunt aangeven welke zorg je wilt. Een vertegenwoordiger hoort je waar mogelijk bij beslissingen te betrekken.
Je hoeft niet te wachten tot er gezondheidsproblemen ontstaan. Voor het vastleggen van een levenstestament moet je de keuzes die je maakt namelijk kunnen begrijpen en overzien. De notaris beoordeelt dat bij het ondertekenen van de akte.
Geldzaken en zorg kunnen apart geregeld zijn
Financiële en medische beslissingen vragen niet altijd om dezelfde kennis of vaardigheden. Je kunt daarom verschillende mensen aanwijzen. Een financieel vertegenwoordiger kan bijvoorbeeld betalingen verzorgen. Een medische vertegenwoordiger kan met zorgverleners overleggen als je dat zelf niet meer kunt.
Bij medische wensen gaat het om meer dan de keuze van een vertegenwoordiger. Je kunt ook vastleggen wat je zelf belangrijk vindt, bijvoorbeeld over een behandeling of reanimatie. Bespreek die wensen met je huisarts of behandelend arts en geef aan wie je vertegenwoordiger is. Een arts kan uitleggen wat de wensen in de praktijk betekenen.
Een schriftelijk euthanasieverzoek is geen garantie dat euthanasie wordt uitgevoerd. Een arts moet zich altijd aan de wettelijke voorwaarden houden.
Grip houden op wat iemand namens je doet
Een volmacht geeft iemand de ruimte om namens jou te handelen. Dat vraagt om vertrouwen, maar ook om duidelijke afspraken. Je kunt de bevoegdheden beperken of bepalen dat voor bepaalde handelingen toestemming nodig is.
Je kunt ook een toezichthouder aanwijzen. Die kan bijvoorbeeld regelmatig de administratie bekijken, letten op opvallende uitgaven en nagaan of de vertegenwoordiger jouw wensen volgt. Afspraken over toezicht kunnen de kans op misverstanden of misbruik verkleinen, maar sluiten die niet volledig uit.
Denk ook aan een opvolger voor het geval je vertegenwoordiger de taak niet meer kan of wil doen. Bespreek je keuzes met de betrokkenen, zodat zij weten wat je van hen verwacht.
Waar wordt een levenstestament bewaard?
De notaris bewaart de originele akte en geeft officiële kopieën, ook wel afschriften genoemd. Je kunt een afschrift geven aan degene die je hebt aangewezen. Voor je bank kan alleen het financiële deel relevant zijn; voor je arts het medische deel.
Met jouw toestemming kan de notaris het levenstestament inschrijven in het Centraal Levenstestamentenregister. In dat register staat dát er een levenstestament is en bij welke notaris de akte ligt. De inhoud staat er niet in. Een notaris kan het register raadplegen.
Vertel mensen in je directe omgeving dat je een levenstestament hebt en wie namens jou mag handelen. Zo is duidelijk bij wie zij terechtkunnen als er iets gebeurt.
Veelgestelde vragen over het levenstestament
Mag een vertegenwoordiger de volmacht aan iemand anders geven?
Dat hangt af van wat je in de volmacht hebt geregeld. Als je wilt dat iemand een ander kan inschakelen met een ondervolmacht, kun je dit met de notaris bespreken en laten vastleggen.
Kun je medische wensen later veranderen?
Ja. Bespreek een verandering met je huisarts of behandelend arts en zorg dat je vertegenwoordiger ervan weet. Voor een aangepaste medische wilsverklaring hoef je niet automatisch een nieuwe notariële akte te laten maken.
Stopt een levenstestament na overlijden?
Een levenstestament is bedoeld voor zaken tijdens je leven. Na je overlijden worden je nalatenschap en de afwikkeling daarvan volgens de daarvoor geldende regels geregeld.
Wat als je geen vertegenwoordiger wilt aanwijzen?
Je kunt vastleggen dat je, als dat nodig wordt, liever hebt dat de rechter een bewindvoerder of mentor benoemt. Ook kun je aangeven wie je daarvoor geschikt vindt. De rechter houdt rekening met je wensen.
Een levenstestament werkt het best als de mensen om je heen weten wat je hebt afgesproken. Geef je vertegenwoordiger een afschrift en bespreek medische wensen ook met je arts.
