Met een tweetrapsmaking in je testament bepaal je wie eerst van je erft en wie daarna krijgt wat van die erfenis over is. Je kunt bijvoorbeeld vastleggen dat je partner eerst erft en dat het restant na het overlijden van je partner naar je kinderen gaat.
Je bepaalt ook welke vrijheid de eerste erfgenaam heeft om de erfenis te gebruiken. Daardoor kan een tweetrapsmaking je partner financiële ruimte geven en tegelijk regelen waar het resterende vermogen naartoe gaat.
Hoe werkt een tweetrapsmaking in een testament?
Bij een tweetrapsmaking zijn drie rollen betrokken:
- De insteller: degene die de tweetrapsmaking in het testament opneemt.
- De bezwaarde: de persoon die als eerste erft, bijvoorbeeld je partner.
- De verwachter: de persoon die krijgt wat later van die erfenis over is, bijvoorbeeld je kind.
De eerste erfgenaam krijgt de erfenis onder een voorwaarde. Als aan die voorwaarde wordt voldaan, gaat het resterende deel naar de volgende erfgenaam. Vaak is die voorwaarde het overlijden van de eerste erfgenaam, maar je kunt in je testament ook een ander moment vastleggen.
Stel dat je je partner als eerste erfgenaam aanwijst en je kinderen als verwachters. Je partner krijgt dan de erfenis. Als je partner overlijdt, gaat wat daarvan over is naar je kinderen. Zij krijgen dat deel op grond van jouw testament, niet op grond van het testament van je partner.
Wat mag de eerste erfgenaam met de erfenis doen?
In je testament leg je vast of de eerste erfgenaam het geërfde vermogen mag opmaken. Die toestemming heet een interingsbevoegdheid. Je kunt bijvoorbeeld bepalen dat je partner het geld vrij mag gebruiken voor levensonderhoud. Dan kan er uiteindelijk minder of zelfs niets overblijven voor de kinderen.
Je kunt ook vastleggen of je partner uit het geërfde vermogen mag schenken en aan wie. Wil je dat er zoveel mogelijk overblijft voor de volgende erfgenamen? Dan kun je de mogelijkheden beperken. Dat geeft je partner wel minder vrijheid.
Een goede administratie is daarbij belangrijk. Daaruit moet later blijken wat onder de tweetrapsmaking valt en wat daarvan over is. Dat kan lastig zijn als geld van de erfenis en eigen geld van je partner door elkaar worden gebruikt.
Erfbelasting bij een tweetrapstestament
Bij jouw overlijden betaalt de eerste erfgenaam mogelijk erfbelasting over de verkrijging. De volgende erfgenamen krijgen op dat moment fiscaal nog geen erfdeel onder de tweetrapsmaking en betalen daarover dan geen erfbelasting.
Gaat het restant later naar je kinderen, dan erven zij dat deel voor de erfbelasting van jou. Hun vrijstelling en tarief hangen onder meer af van hun relatie tot jou. Over wat zij daarnaast uit de eigen nalatenschap van je partner krijgen, wordt de erfbelasting apart beoordeeld.
Een tweetrapsmaking kan daardoor belasting bij het eerste overlijden uitstellen. Dat betekent niet automatisch dat de familie over beide overlijdens samen minder betaalt. De uitkomst hangt onder meer af van de omvang van de erfenissen, wat je partner uitgeeft en de vrijstellingen en tarieven die gelden wanneer de kinderen verkrijgen.
Wanneer is een tweetrapsmaking geschikt?
Een tweetrapsmaking kan passen als je je partner eerst wilt laten erven, maar zelf wilt bepalen wie daarna het restant krijgt. Die afspraak geeft geen garantie dat er ook daadwerkelijk iets overblijft als je partner het vermogen mag opmaken.
De regeling kan minder passend zijn als je kinderen meteen een eigen erfdeel moeten krijgen of als je geen ingewikkelde administratie wilt achterlaten. Kinderen kunnen daarnaast mogelijk een beroep doen op hun legitieme portie, een wettelijke aanspraak waarop een kind onder voorwaarden recht heeft.
Bespreek bij het opstellen met de notaris wie de volgende erfgenamen zijn, wat er gebeurt als een van hen eerder overlijdt en hoeveel je partner mag uitgeven of schenken. Juist die keuzes bepalen wat de tweetrapsmaking in jouw testament in de praktijk betekent.
