Een testament is ongeldig als het niet volgens de wettelijke regels tot stand is gekomen. Dat kan bijvoorbeeld zo zijn als de maker op het moment van ondertekenen zijn wil niet kon bepalen, of als een verplichte vorm ontbreekt. Soms is niet het hele testament ongeldig, maar alleen een bepaling.
Een onverwachte verdeling of een beslissing die voor nabestaanden pijnlijk is, maakt een testament op zichzelf niet ongeldig. Iemand mag in principe zelf bepalen wat er na zijn overlijden met zijn bezit gebeurt.
Wanneer is een testament ongeldig door wilsonbekwaamheid?
Een testament kan ongeldig zijn als de maker bij het ondertekenen wilsonbekwaam was. Dat betekent dat iemand op dat moment niet goed kon begrijpen wat hij deed of niet zelfstandig zijn wil kon bepalen. De vraag is of de geestelijke toestand invloed had op de beslissing die in het testament staat.
Een ziekte zoals dementie maakt een testament niet automatisch ongeldig. Ook iemand met dementie kan nog begrijpen wat een testament betekent. Het gaat om de toestand op het moment waarop het testament werd ondertekend.
De notaris beoordeelt of iemand zijn wensen kan overzien. Toch kan daar later discussie over ontstaan. Degene die stelt dat het testament ongeldig is, moet daarvoor bewijs aandragen. Informatie over de periode rond de ondertekening kan daarbij een rol spelen.
Een testament dat niet aan de vormregels voldoet
Een testament moet in Nederland normaal gesproken door een notaris worden vastgelegd in een akte. De maker ondertekent die akte bij de notaris. Een zelfgeschreven brief met wensen over de erfenis is daarom meestal geen geldig testament.
Een concept dat nog niet bij de notaris is ondertekend, is in het algemeen ook geen geldig testament. Er bestaan wettelijke uitzonderingen voor bijzondere omstandigheden. Daardoor is niet ieder testament zonder een gewone notariële akte automatisch ongeldig.
Niet elke fout in een document maakt het hele testament ongeldig. Bij een onduidelijke tekst kan de vraag zijn wat de maker heeft bedoeld. Dat is iets anders dan de vraag of het testament geldig tot stand is gekomen.
Bedreiging, bedrog of een ongeldige bepaling
Een testament kan worden aangetast als het door bedreiging of bedrog tot stand is gekomen. Het is niet genoeg dat iemand invloed op de maker had of voordeel krijgt uit het testament. Er moet een juridische grond zijn en die moet worden onderbouwd. Een beroep op misbruik van omstandigheden is bij een testament uitgesloten.
Ook kan een afzonderlijke bepaling in strijd zijn met de wet. Dan hoeft niet meteen het hele testament ongeldig te zijn. Of de rest blijft gelden, hangt af van de inhoud en de samenhang tussen de bepalingen.
Wat betekent nietig of vernietigbaar?
Nietig betekent dat een testament of bepaling vanaf het begin geen geldige werking heeft. Vernietigbaar betekent dat het testament eerst geldig is, maar onder voorwaarden ongeldig kan worden gemaakt. Welk van de twee geldt, hangt af van de reden waarom de geldigheid ter discussie staat.
Is een testament ongeldig, dan kan een eerder geldig testament van belang zijn. Anders gelden de wettelijke regels voor de erfenis. De uitkomst hangt ook af van wat er precies ongeldig is en of eerdere regelingen geldig zijn herroepen.
Heb je concrete aanwijzingen dat een testament niet geldig is, bewaar dan de informatie die laat zien wat er rond de ondertekening speelde. Een erfrechtadvocaat kan beoordelen welke juridische grond past bij de situatie en welk bewijs daarvoor nodig is.
