Voogdij is het gezag over een minderjarig kind dat wordt uitgeoefend door iemand anders dan een ouder. Een voogd neemt belangrijke beslissingen voor het kind en is verantwoordelijk voor de verzorging en opvoeding. Dat kan bijvoorbeeld nodig zijn als ouders zijn overleden of als zij geen gezag meer hebben.
Een voogd kan een bekende van het kind zijn, zoals een familielid of vriend. Soms krijgt een gecertificeerde instelling de voogdij. Ouders kunnen zelf een voogd aanwijzen voor het geval zij overlijden.
Wat betekent voogdij voor een kind?
Een kind onder de 18 jaar heeft iemand nodig die verantwoordelijk is voor belangrijke beslissingen. Als geen ouder het gezag kan uitoefenen, kan een voogd die verantwoordelijkheid krijgen. De voogd vertegenwoordigt het kind ook bij juridische en officiële zaken.
Voogdij betekent niet dat een kind automatisch bij de voogd gaat wonen. De voogd is verantwoordelijk voor de zorg en opvoeding, maar kan die zorg ook door iemand anders laten uitvoeren. Een kind kan bijvoorbeeld in een pleeggezin wonen terwijl een gecertificeerde instelling de voogdij heeft.
De voogdij eindigt in het algemeen als het kind 18 jaar wordt. Ook kan de situatie eerder veranderen, bijvoorbeeld als een rechter het gezag opnieuw toewijst.
Wat zijn de taken van een voogd?
Een voogd neemt beslissingen die passen bij de leeftijd en situatie van het kind. Naarmate een kind ouder wordt, krijgt het bij sommige beslissingen zelf meer rechten. De taken van een voogd gaan onder meer over:
- Verzorging en opvoeding: zorgen dat het kind een veilige plek heeft en de dagelijkse zorg krijgt die nodig is.
- School: betrokken zijn bij de schoolkeuze en contact onderhouden met de school.
- Gezondheid: betrokken zijn bij beslissingen over medische zorg.
- Officiële zaken: het kind vertegenwoordigen wanneer daarvoor een wettelijke vertegenwoordiger nodig is.
- Geld en bezittingen: het vermogen van het kind zorgvuldig beheren, voor zover dat beheer bij de voogd ligt.
Een voogd mag niet zomaar alles met het geld van een kind doen. Voor bepaalde handelingen is toestemming van de kantonrechter nodig. Een kind kan ook vermogen hebben dat door een aparte bewindvoerder wordt beheerd.
Wie kan voogd worden?
Een voogd moet zelf bevoegd zijn om het gezag uit te oefenen. Een minderjarige kan bijvoorbeeld geen voogd worden. Ook iemand die onder curatele staat, kan die taak niet zomaar krijgen.
Je kunt iemand aanwijzen die je vertrouwt, zoals een broer, zus of goede vriend. Denk daarbij niet alleen aan de band met je kind, maar ook aan de vraag of die persoon de zorg op zich wil en kan nemen. Bespreek bijvoorbeeld waar je kind zou wonen en hoe de voogd school en familiecontacten voor zich ziet.
Niemand is verplicht om een aanwijzing te aanvaarden. Een gesprek vooraf geeft de gekozen persoon de ruimte om daarover na te denken. Ook kun je twee personen samen aanwijzen. Gezamenlijke voogdij brengt andere financiële verplichtingen mee dan voogdij door één persoon.
Hoe ontstaat voogdij?
Ouders kunnen een voogd aanwijzen via hun testament of via een aantekening in het gezagsregister van de Rechtspraak. Een aanwijzing in het gezagsregister is gratis. Voor een testament betaal je notariskosten.
De aanwijzing betekent niet dat de voogd direct gezag krijgt. Als ouders samen het gezag hebben en één ouder overlijdt, blijft de andere ouder in beginsel met het gezag belast. Pas als er geen ouder met gezag meer is, kan de aangewezen persoon aan de beurt komen. Die persoon moet de voogdij dan wel aanvaarden.
Is er geen voogd aangewezen, of kan of wil de aangewezen persoon de taak niet op zich nemen? Dan kan de rechter een voogd benoemen. Dat kan iemand uit de omgeving van het kind zijn, maar ook een gecertificeerde instelling.
Voogdij door een gecertificeerde instelling
Een rechter kan een gecertificeerde instelling met de voogdij belasten. Zo’n instelling is een organisatie die jeugdbeschermingsmaatregelen uitvoert. Een medewerker neemt dan namens de instelling beslissingen over het kind.
Ook bij deze vorm van voogdij is het doel dat het kind passende zorg en opvoeding krijgt. Het kind kan bijvoorbeeld bij pleegouders wonen. Die verzorgen het kind dagelijks, terwijl de instelling het gezag uitoefent.
Veelgestelde vragen over voogdij
Kun je zomaar voogd worden?
Je wordt niet vanzelf voogd omdat je familie bent of voor een kind zorgt. Je moet bevoegd zijn en de voogdij aanvaarden als je bent aangewezen. Ook kan de rechter een voogd benoemen.
Moet een voogd het kind zelf in huis nemen?
Nee. Een voogd is verantwoordelijk voor de verzorging en opvoeding, maar hoeft die niet altijd zelf thuis te geven. Waar het kind woont, hangt af van wat in de situatie passend is.
Betaalt een voogd alle kosten uit eigen zak?
Niet altijd. De financiële verplichtingen verschillen onder meer tussen een voogd alleen en twee gezamenlijke voogden. Daarnaast kunnen middelen van het kind en beschikbare regelingen een rol spelen.
Erft een voogd automatisch van het kind?
Nee. Voogdij geeft iemand gezag over een kind, maar maakt die persoon niet automatisch erfgenaam.
Een geschikte voogd is iemand die niet alleen een goede band met je kind heeft, maar ook bereid is om beslissingen voor je kind te nemen. Door die verwachtingen samen te bespreken, weet de beoogde voogd wat de taak inhoudt.
