Een levenstestament zonder notaris is mogelijk in de vorm van een zelf opgestelde volmacht en medische wilsverklaringen. Daarmee kun je vastleggen wie namens jou mag handelen en wat je wensen zijn. Zo’n document kan geldig zijn, maar een bank of andere organisatie accepteert het niet altijd op dezelfde manier als een notariële akte.
Het verschil zit dus niet alleen in de geldigheid, maar ook in het bewijs en de praktische bruikbaarheid. Een notaris kan je keuzes vastleggen in een akte en beoordelen of je die keuzes zelfstandig en bewust maakt.
Wat kun je zonder notaris vastleggen?
Je kunt zelf een schriftelijke volmacht maken. Daarin geef je iemand die je vertrouwt toestemming om bepaalde zaken namens jou te regelen. Je kunt bijvoorbeeld opschrijven dat die persoon je administratie mag verzorgen of contact mag opnemen met instanties.
Je kunt ook een medische wilsverklaring en de naam van een medisch vertegenwoordiger op papier zetten. Die vertegenwoordiger kan met je arts overleggen als je zelf niet meer kunt beslissen. Bespreek je medische wensen met je huisarts en laat ze opnemen in je medisch dossier. Voor een medische wilsverklaring is geen notaris verplicht.
Een wens op papier geeft niet in alle gevallen recht op de gevraagde behandeling. Zo moet een arts bij een euthanasieverzoek aan wettelijke zorgvuldigheidseisen voldoen.
Waar kan een levenstestament zonder notaris problemen geven?
Een zelfgeschreven volmacht kan geldig zijn, maar dat betekent niet dat iedere organisatie ermee werkt. Banken kunnen eigen eisen stellen aan de vorm van een volmacht en aan de manier waarop de gemachtigde zich legitimeert. Sommige banken hebben hiervoor een eigen regeling.
Stel dat je iemand toegang wilt geven tot je bankrekening als je zelf je administratie niet meer kunt doen. Een algemene zin als ‘mijn dochter regelt mijn geldzaken’ maakt niet duidelijk welke handelingen zij mag uitvoeren. Ook kan de bank aanvullende documenten verlangen.
Bij een woning is een zelfgemaakte volmacht niet altijd voldoende voor wat je wilt regelen. De overdracht van een woning loopt via een notaris en voor bepaalde handelingen kunnen aanvullende eisen gelden. Vraag daarom voordat je de volmacht opstelt welke vorm nodig is voor jouw situatie.
Verschil in bewijs en registratie
Bij een notarieel levenstestament gaat de notaris na of je begrijpt wat je vastlegt en of je uit vrije wil handelt. Dat kan later discussie over de geldigheid helpen voorkomen. Bij een zelfgemaakt document ontbreekt deze onafhankelijke beoordeling. Vooral als er onenigheid in de familie is, kan dat een nadeel zijn.
Een notarieel levenstestament kan worden ingeschreven in het Centraal Levenstestamentenregister. Via een notaris is dan na te gaan of er een akte is en bij welke notaris die ligt. Een zelf opgestelde volmacht kun je niet in dit register laten opnemen. Bewaar die daarom op een vindbare plek en zorg dat je gemachtigde weet waar het document ligt.
Zo maak je een eigen volmacht duidelijk
Een eigen document kan passend zijn als je een beperkt aantal zaken wilt regelen en weet dat de betrokken organisaties ermee werken. Zet in ieder geval het volgende op papier:
- Je naam en gegevens, en die van de persoon die je machtigt.
- Welke zaken de gemachtigde wel en niet mag regelen.
- Wanneer de volmacht ingaat en of die ook geldt als je zelf niet meer kunt beslissen.
- Welke afspraken gelden over controle en het bijhouden van de uitgaven.
- De datum en je handtekening.
Bespreek de afspraken met degene die je aanwijst. Zolang je de gevolgen van je keuze begrijpt, kun je een eigen volmacht aanpassen of intrekken. Informeer de gemachtigde en betrokken organisaties daarover.
Zelf vastleggen kan kosten besparen en is vooral bruikbaar voor duidelijke, beperkte afspraken. Wil je dat iemand ook bij ingewikkelde financiële zaken kan optreden, of verwacht je discussie over je keuzes, dan biedt een notariële akte meer zekerheid over het bewijs.
