Wil je een erfenis beneficiair aanvaarden, dan leg je een verklaring af bij de rechtbank. Je wordt erfgenaam, maar hoeft een tekort in de nalatenschap in principe niet uit eigen geld te betalen. Een eventueel overschot krijg je pas nadat de schulden zijn betaald.
Deze keuze beschermt je tegen onbekende schulden, maar brengt ook werk en kosten mee. De nalatenschap moet meestal volgens wettelijke regels worden afgewikkeld. Als je daarbij ernstige fouten maakt, kun je toch persoonlijk aansprakelijk worden.
Wanneer is een erfenis beneficiair aanvaarden verstandig?
Beneficiair aanvaarden kan verstandig zijn als je niet zeker weet of de bezittingen groter zijn dan de schulden. Misschien zijn er leningen, achterstallige rekeningen of is de waarde van een woning nog niet duidelijk. Je hoeft niet eerst vast te stellen dat er een tekort is om deze keuze te maken.
Is er na betaling van alle schulden geld of zijn er spullen over? Dan wordt het overschot verdeeld onder de erfgenamen. Is er een tekort, dan krijgen schuldeisers betaald voor zover dat volgens de wettelijke regels mogelijk is uit de nalatenschap.
Erfenis beneficiair aanvaarden bij de rechtbank
Je legt de verklaring af bij de griffie van de rechtbank die hoort bij de laatste woonplaats van de overledene. Dat kan schriftelijk of bij de balie. Je kunt dit ook via een notaris regelen.
- Vul het formulier Verklaring nalatenschap van de Rechtspraak in en kies voor beneficiaire aanvaarding.
- Stuur het formulier met de gevraagde documenten naar de rechtbank of lever het daar in.
- Betaal het griffierecht nadat je de rekening van de rechtbank hebt ontvangen.
- Bewaar de akte van de rechtbank als bewijs van je keuze.
Meerdere meerderjarige erfgenamen kunnen hun verklaring samen indienen. Dan betalen zij samen één keer griffierecht. Een notaris kan de verklaring met een volmacht voor je indienen.
Wat kost beneficiair aanvaarden?
Voor de verklaring betaal je griffierecht aan de rechtbank. Volgens notaris.nl bedraagt dit 165 euro per aanvraag. Het actuele tarief staat op de website van de Rechtspraak. Schakel je een notaris in, dan betaal je daarnaast voor diens werkzaamheden. Die kosten hangen af van de hulp die je vraagt.
Heb je een laag inkomen en weinig spaargeld, dan kun je in aanmerking komen voor een kosteloze verklaring. Je moet daarvoor bewijs meesturen, bijvoorbeeld een inkomensverklaring van de Raad voor Rechtsbijstand of een recente toevoeging.
Wat moet je na beneficiaire aanvaarding regelen?
Na beneficiaire aanvaarding moet de nalatenschap meestal worden vereffend: de bezittingen en schulden worden volgens wettelijke regels afgehandeld. Is er geen vereffenaar door de rechtbank benoemd, dan zijn de erfgenamen hier samen verantwoordelijk voor.
Je maakt onder meer een overzicht van de bezittingen en schulden, de boedelbeschrijving. Ook schrijf je bekende schuldeisers aan en onderzoek je hun vorderingen. Bezittingen kunnen zo nodig worden verkocht om schulden te betalen. De wet bepaalt welke schuldeisers voorrang hebben; je kunt dus niet zomaar iedereen in een willekeurige volgorde betalen.
In sommige situaties hoeft niet volgens alle regels van vereffening te worden gewerkt, bijvoorbeeld als er een executeur is die kan aantonen dat de nalatenschap voldoende is om de schulden te betalen. Een notaris kan helpen bepalen welke regels in jouw situatie gelden.
Wat zijn de nadelen en risico’s?
De afwikkeling kost vaak meer tijd en werk dan wanneer de erfgenamen de erfenis zuiver aanvaarden. Je moet administratie bijhouden, schuldeisers informeren en wachten met de verdeling totdat duidelijk is wat er overblijft. Ook zijn er kosten voor de rechtbank en mogelijk voor advies.
De bescherming van je eigen geld is niet onbeperkt. Als je als vereffenaar ernstig tekortschiet, bijvoorbeeld door spullen aan de nalatenschap te onttrekken waardoor schuldeisers worden benadeeld, kun je persoonlijk aansprakelijk worden. Bewaar daarom bewijs van inkomsten, uitgaven en beslissingen tijdens de afwikkeling.
Mag je het huis van de overledene leeghalen?
Wees voorzichtig met spullen uit de woning zolang je nog geen keuze hebt gemaakt. Als je goederen verkoopt of voor jezelf meeneemt en daarmee aan schuldeisers onttrekt, kun je de erfenis onbedoeld zuiver aanvaarden. Dan ben je niet meer beschermd door een latere keuze voor beneficiaire aanvaarding.
Spullen veiligstellen en bewaren is iets anders dan ze voor jezelf houden. Na beneficiaire aanvaarding kun je spullen zo nodig verkopen voor de afwikkeling, maar de opbrengst hoort bij de nalatenschap. Noteer wat je doet en verdeel geen spullen onder erfgenamen voordat duidelijk is dat schuldeisers kunnen worden betaald.
Hoe lang duurt beneficiair aanvaarden?
De verklaring bij de rechtbank is één stap; daarna moet de nalatenschap nog worden afgewikkeld. Er is geen vaste duur voor die afwikkeling. Het hangt onder meer af van het aantal schuldeisers, de verkoop van bezittingen en de samenwerking tussen erfgenamen. Een erfgenaam krijgt een eventueel overschot pas na betaling van de schulden.
Heeft een andere erfgenaam al beneficiair aanvaard en heb jij nog geen keuze gemaakt? Dan heb je drie maanden om te kiezen, vanaf het moment dat je hoort van die aanvaarding. Maak je binnen die termijn geen keuze, dan aanvaard je zelf ook beneficiair. Een keuze die je eerder al maakte, blijft geldig.
Wil je je keuze zelf vastleggen, gebruik dan het formulier van de Rechtspraak en stuur het naar de rechtbank van de laatste woonplaats van de overledene.
