Je kunt iemand onder curatele laten stellen door een verzoek in te dienen bij de kantonrechter. De rechter beslist of curatele nodig is en benoemt dan een curator. Die vertegenwoordigt de betrokkene bij financiële en persoonlijke zaken.
Curatele is een ingrijpende maatregel. De rechter spreekt die alleen uit als iemand zijn belangen niet goed kan behartigen en een minder ingrijpende oplossing niet voldoende bescherming biedt.
Wanneer kun je iemand onder curatele stellen?
Ondercuratelestelling is bedoeld voor een volwassene die tijdelijk of blijvend zijn eigen belangen niet goed kan behartigen. Dat kan komen door een lichamelijke of geestelijke toestand, of door problematisch gebruik van alcohol of drugs.
Bijvoorbeeld: een ouder met ernstige dementie overziet zijn geldzaken niet meer en sluit overeenkomsten waarvan hij de gevolgen niet begrijpt. Of een volwassen kind heeft door een beperking hulp nodig bij zowel geldzaken als beslissingen over zorg.
Een diagnose alleen is niet genoeg. De rechter kijkt naar de persoonlijke situatie en naar de bescherming die nodig is. Als bewind, mentorschap of een combinatie daarvan voldoende is, ligt curatele niet voor de hand.
Wie mag een verzoek indienen?
De betrokkene kan zelf om curatele vragen. Ook anderen mogen een verzoek indienen, waaronder:
- De partner.
- Familieleden, zoals ouders, kinderen, broers en zussen.
- Een bestaande bewindvoerder of mentor.
- In bepaalde gevallen een zorginstelling of het Openbaar Ministerie.
Je hoeft niet zelf curator te willen worden om het verzoek te doen. Je kunt in de aanvraag wel aangeven wie volgens jou geschikt is voor die taak. De rechter beslist wie wordt benoemd.
Zo vraag je ondercuratelestelling aan
Voor de aanvraag gebruik je het formulier voor curatele van de Rechtspraak. Je stuurt het verzoek naar de rechtbank in het gebied waar de betrokkene woont. Een advocaat is voor deze aanvraag niet verplicht.
- Beschrijf waarom curatele nodig is. Leg uit welke belangen de persoon niet goed zelf kan behartigen en waarom minder ingrijpende hulp onvoldoende is.
- Vul het verzoekformulier in. Vermeld de gegevens van de betrokkene, de verzoeker en de personen die bij de zaak betrokken zijn. Je kunt ook een voorgestelde curator opgeven.
- Voeg de gevraagde stukken toe. Welke stukken nodig zijn, hangt af van de situatie. Een medische verklaring kan bijvoorbeeld helpen om de situatie toe te lichten.
- Dien het verzoek in bij de rechtbank. Voor de behandeling betaal je meestal griffierecht, de kosten van de rechtbank.
- Wacht op de behandeling en beslissing. De rechter hoort de betrokkene en andere betrokkenen in beginsel tijdens een zitting. Daarna volgt een schriftelijke beslissing.
Het helpt om concrete situaties te beschrijven. Schrijf bijvoorbeeld op welke overeenkomsten iemand niet overziet of welke beslissingen over zorg niet meer zelfstandig lukken. Een algemene opmerking dat iemand hulp nodig heeft, maakt nog niet duidelijk waarom juist curatele nodig is.
Kan iemand tegen zijn wil onder curatele worden gesteld?
Ja. De rechter kan curatele ook uitspreken als de betrokkene het er niet mee eens is. Die krijgt wel de gelegenheid om zijn mening te geven. De rechter weegt die mening mee en onderzoekt of de maatregel echt nodig is.
Ook andere betrokkenen kunnen hun standpunt naar voren brengen. Is iemand het niet eens met de beslissing, dan kan hoger beroep mogelijk zijn. Daarbij gelden termijnen en is doorgaans een advocaat nodig.
Wie wordt curator en wat doet die?
Een curator kan een familielid of partner zijn, maar ook een professional. De rechter kijkt of de voorgestelde persoon geschikt is. De voorkeur van de betrokkene speelt daarbij een belangrijke rol, tenzij er goede redenen zijn om daarvan af te wijken.
De curator behartigt zowel financiële als persoonlijke belangen. Denk aan het regelen van inkomsten en uitgaven en het vertegenwoordigen van iemand bij zaken rond zorg en wonen. De curator moet de betrokkene zo veel mogelijk bij beslissingen betrekken.
De rechter houdt toezicht. De curator moet onder meer rekening en verantwoording afleggen over het financiële beheer. Voor sommige beslissingen is toestemming van de rechter nodig.
Wat zijn de gevolgen van onder curatele stellen?
Wie onder curatele staat, wordt handelingsonbekwaam. Dat betekent dat diegene niet zomaar zelfstandig geldige overeenkomsten kan sluiten. Voor een belangrijke aankoop of het aangaan van een contract is in principe toestemming of medewerking van de curator nodig.
Dat betekent niet dat iemand niets meer zelf mag doen. Voor gewone dagelijkse handelingen, zoals kleine boodschappen, kan toestemming in de praktijk worden verondersteld. Bij zorgbeslissingen blijft ook van belang of iemand de gevolgen van die specifieke beslissing zelf kan begrijpen.
Een ondercuratelestelling wordt opgenomen in het openbare curatele- en bewindregister. Anderen kunnen daardoor nagaan of zij rekening moeten houden met de bevoegdheid van de curator.
Wat kost de aanvraag?
Bij het indienen van het verzoek betaal je meestal griffierecht. Daarnaast kan de curator een vergoeding krijgen. De kantonrechter stelt die vergoeding vast op basis van de geldende regels. De kosten van de curator komen in principe voor rekening van de persoon die onder curatele staat.
Heeft die persoon weinig inkomen en vermogen, dan kan mogelijk bijzondere bijstand voor de kosten worden aangevraagd bij de gemeente.
Veelgestelde vragen over iemand onder curatele stellen
Hoe lang kan iemand onder curatele staan?
Dat hangt af van de beslissing van de rechter en de situatie van de betrokkene. Curatele kan voor een bepaalde tijd of zonder vastgestelde einddatum gelden. Is bescherming niet langer nodig, dan kan de rechter de maatregel opheffen.
Kan de curator later worden vervangen?
Ja. Als de curator zijn taak niet goed kan uitvoeren of er een andere goede reden is, kan aan de rechter worden gevraagd een andere curator te benoemen. De rechter beoordeelt het verzoek.
Is een levenstestament genoeg om curatele te voorkomen?
Een goed werkend levenstestament kan ervoor zorgen dat curatele niet nodig is, maar biedt geen garantie. Spreekt de rechter toch curatele uit, dan eindigt de gewone volmacht in het levenstestament in principe en neemt de curator de vertegenwoordiging over.
Wil je een ouder of volwassen kind onder curatele stellen, bespreek de aanvraag dan waar mogelijk eerst met die persoon en de naaste familie. Zo kun je bij het verzoek duidelijk maken welke hulp al bestaat en waarom die volgens jou niet voldoende is.
