Je kunt tegelijk executeur en erfgenaam zijn. Je hebt dan twee verschillende rollen: als erfgenaam heb je recht op een deel van de erfenis, als executeur regel je de afwikkeling binnen de bevoegdheden die je hebt gekregen. Je mag je eigen belang daarbij niet boven dat van de andere erfgenamen stellen.
Een erfgenaam is niet automatisch executeur. Daarvoor moet de overledene die persoon hebben benoemd, meestal in een testament. De benoemde persoon moet de taak ook aanvaarden.
Het verschil tussen executeur en erfgenaam
Als erfgenaam heb je een aandeel in de nalatenschap: alles wat de overledene achterlaat, inclusief schulden. De omvang van je aandeel volgt uit de wet of het testament. Zijn er meer erfgenamen, dan moet de nalatenschap meestal nog onder hen worden verdeeld.
Als executeur beheer je de nalatenschap en zorg je onder meer dat de schulden worden betaald. Tijdens die werkzaamheden vertegenwoordig je de erfgenamen. Wat je precies mag doen, hangt ook af van het testament.
Die rollen kunnen in één persoon samenkomen. Bijvoorbeeld: een ouder benoemt één van de kinderen tot executeur, terwijl alle kinderen erfgenaam zijn. Dat kind krijgt door de benoeming niet vanzelf een groter erfdeel dan de andere kinderen.
Wat betekent de dubbele rol bij de verdeling?
Als executeur mag je niet zomaar bepalen dat jij een bepaald bezit krijgt, zoals de auto of een sieraad. De verdeling van de erfenis is in beginsel een zaak van de erfgenamen samen. Het testament kan wel extra bevoegdheden geven, bijvoorbeeld aan een executeur die ook als afwikkelingsbewindvoerder is benoemd.
Soms moet een executeur spullen of een woning verkopen om schulden te kunnen betalen. Dat is iets anders dan de erfenis onder de erfgenamen verdelen. Ook bij een noodzakelijke verkoop kunnen regels uit het testament en de wet bepalen of overleg nodig is.
Wil je zelf een bezit uit de nalatenschap overnemen? Bespreek dat met de andere erfgenamen en maak duidelijke afspraken over de waarde en de verrekening met jouw erfdeel. Zo blijft zichtbaar dat je niet alleen namens jezelf handelt.
Informatie delen met de andere erfgenamen
De andere erfgenamen mogen van de executeur informatie vragen over de afwikkeling. Als executeur en erfgenaam kun je veel praktische zaken zelf regelen, maar dat betekent niet dat je de anderen buiten beeld mag houden.
Geef bijvoorbeeld inzicht in de bezittingen, schulden en betaalde rekeningen. Bewaar bankafschriften en nota’s, ook als je zelf kosten hebt voorgeschoten. Aan het einde van je beheer moet je rekening en verantwoording afleggen: je laat dan zien wat je hebt gedaan en welke bedragen zijn ontvangen en betaald.
Erfgenaam blijven zonder executeur te worden
Je mag de benoeming tot executeur weigeren. Daarmee geef je niet automatisch je recht als erfgenaam op. Andersom betekent het aanvaarden van de taak als executeur niet dat je daarmee ook automatisch de erfenis zuiver aanvaardt. Dat zijn aparte keuzes.
Ben je de enige erfgenaam, dan ben je nog steeds niet automatisch executeur. Je kunt als enige erfgenaam vaak zelf de nalatenschap afwikkelen, maar een formele benoeming als executeur is daarvoor iets anders dan je positie als erfgenaam.
Lees het testament om te zien welke rol je hebt gekregen en welke bevoegdheden daarbij horen. Een notaris kan uitleggen wat de dubbele rol in jouw situatie betekent, vooral als er meerdere erfgenamen zijn of de afspraken over de verdeling onduidelijk zijn.
