Verrekening van een schenking bij de erfenis gebeurt niet automatisch. Een erfgenaam hoeft een eerdere schenking meestal alleen te verrekenen als de schenker dat bij de schenking of in een testament heeft bepaald. Zo’n verplichting heet ook wel een inbrengverplichting.
Is er geen verrekening afgesproken, dan mag de ontvanger de schenking in principe houden én het gewone erfdeel ontvangen. Wel kunnen schenkingen op andere manieren een rol spelen bij de afwikkeling van de erfenis.
Wanneer is verrekening van een schenking bij de erfenis verplicht?
De schenker kan bij de schenking vastleggen dat de ontvanger het bedrag later moet inbrengen. Dat kan ook in een testament staan. Een inbrengverplichting die bij de schenking is opgelegd, kan de schenker later in een testament ongedaan maken.
Bij schenkingen van vóór de invoering van het huidige erfrecht in 2003 kunnen oudere regels een rol spelen. De datum en de afspraken bij de schenking zijn dan van belang.
Een schenking die binnen de familie een ‘voorschot op de erfenis’ wordt genoemd, is niet vanzelf een schenking met een inbrengverplichting. Wat de schenker daadwerkelijk heeft bepaald, is doorslaggevend.
Zo werkt het verrekenen van een schenking
Bij inbreng wordt de schenking voor de verdeling als het ware opgeteld bij de erfenis. De erfgenaam die de schenking kreeg, ontvangt daardoor meestal minder uit de resterende nalatenschap. De schenking hoeft dus niet zonder meer eerst te worden teruggestort.
Een voorbeeld: stel dat twee kinderen ieder recht hebben op de helft van de erfenis. Eén kind heeft eerder € 20.000 gekregen, met een inbrengverplichting. Bij overlijden is er € 100.000 over. Voor de berekening wordt € 20.000 bij de € 100.000 opgeteld. Ieder kind komt dan uit op € 60.000.
- Het kind dat de schenking kreeg, ontvangt nog € 40.000 uit de erfenis.
- Het andere kind ontvangt € 60.000 uit de erfenis.
Beide kinderen ontvangen zo in totaal evenveel. Dit is een eenvoudig voorbeeld zonder andere erfgenamen, afwijkende afspraken of schulden. Zijn die er wel, dan kan de verdeling anders uitpakken.
Andere redenen waarom een schenking meetelt
Ook zonder inbrengverplichting kan een eerdere schenking van belang zijn voor de legitieme portie: het wettelijke minimum waarop een kind onder voorwaarden aanspraak kan maken. Voor die berekening tellen bepaalde giften mee, waaronder schenkingen aan kinderen en sommige schenkingen aan anderen. Dat is een andere berekening dan het verrekenen van een schenking tussen erfgenamen.
Daarnaast geldt een fiscale regel voor schenkingen binnen 180 dagen voor het overlijden. Zo’n schenking wordt voor de erfbelasting in principe behandeld alsof de ontvanger die door het overlijden heeft gekregen. Er zijn uitzonderingen. Al betaalde schenkbelasting over dezelfde verkrijging kan onder voorwaarden worden verrekend met de erfbelasting. Deze fiscale regel betekent niet automatisch dat de schenking ook bij de verdeling tussen erfgenamen wordt ingebracht.
Welke stukken geven duidelijkheid?
Zoek eerst naar het testament en eventuele schriftelijke afspraken bij de schenking. Een bankafschrift kan laten zien welk bedrag is overgemaakt, maar geeft niet altijd uitsluitsel over de bedoeling van de schenker. Bewaar daarom ook een eventuele schenkingsakte of schriftelijke bevestiging.
Een notaris kan de afspraken en het testament samen beoordelen. Dat is vooral nuttig als onduidelijk is of de schenking als voorschot moest meetellen of als erfgenamen het niet eens zijn over de verdeling.
