Huwelijkse voorwaarden bij overlijden bepalen eerst welk vermogen van de overleden partner is en wat van de langstlevende partner blijft. Ook kan er een verplichting zijn om vermogen met elkaar te verrekenen. Pas nadat deze afspraken zijn uitgewerkt, is duidelijk wat tot de nalatenschap behoort.
De uitkomst hangt af van de tekst van de voorwaarden en van de administratie die de partners tijdens hun huwelijk hebben bijgehouden. Huwelijkse voorwaarden bepalen niet op zichzelf wie erfgenaam is.
Hoe werken huwelijkse voorwaarden bij overlijden?
Bij overlijden eindigt het huwelijk. De afspraken in de huwelijkse voorwaarden helpen dan om vast te stellen welke bezittingen en schulden privé zijn en welke gezamenlijk zijn. Daarnaast kunnen de voorwaarden bepalen dat de partners nog met elkaar moeten afrekenen.
Heeft een partner bijvoorbeeld een eigen spaarrekening en zijn er geen afspraken die tot verrekening van dat spaargeld leiden? Dan blijft dat spaargeld in beginsel van die partner. Is er een gezamenlijke woning, dan wordt gekeken naar de eigendomsverhouding, de hypotheek en eventuele onderlinge vorderingen.
Een betaling voor een gezamenlijke woning kan namelijk gevolgen hebben. Heeft de ene partner meer eigen geld in de woning gestoken dan de andere? Dan kan die partner recht hebben op een vergoeding. Wat er precies geldt, hangt onder meer af van de afspraken en de herkomst van het geld.
Verrekenen na overlijden
In huwelijkse voorwaarden kan een verrekenbeding staan: een afspraak om bepaalde inkomsten of vermogens met elkaar af te rekenen. Er zijn twee vormen die bij overlijden een rol kunnen spelen:
- Periodiek verrekenbeding: partners spreken af om tijdens het huwelijk regelmatig te verrekenen, bijvoorbeeld wat van hun inkomen is overgebleven na betaling van de huishoudelijke kosten.
- Finaal verrekenbeding: partners spreken af om bij het einde van het huwelijk af te rekenen. In de akte staat of dat ook bij overlijden geldt en welk vermogen meetelt.
Bij een finaal verrekenbeding kan zijn afgesproken dat partners afrekenen alsof zij hun vermogen samen hadden. Dat betekent niet automatisch dat alle bezittingen gezamenlijk eigendom waren. Ook kunnen bepaalde bezittingen of schulden van de afspraak zijn uitgezonderd.
Uit de afrekening kan blijken dat de langstlevende nog een bedrag krijgt van de nalatenschap. Het kan ook andersom zijn: de langstlevende is dan nog een bedrag aan de nalatenschap verschuldigd. Zo beïnvloeden de voorwaarden de omvang van de nalatenschap.
Wat als eerdere verrekeningen zijn overgeslagen?
Een periodieke verrekening wordt niet altijd uitgevoerd. Bij overlijden kan dan alsnog een afrekening nodig zijn. Als niet meer duidelijk is welk vermogen met te verrekenen inkomen is opgebouwd, kan een wettelijk vermoeden gelden dat het aanwezige vermogen daaruit is gevormd. Tegenbewijs en de precieze afspraken kunnen de uitkomst veranderen.
Dat maakt oude stukken waardevol. Denk aan bankafschriften, een overzicht van het vermogen bij het begin van het huwelijk en bewijs van ontvangen schenkingen. Zonder administratie kan discussie ontstaan over welk vermogen wel of niet in de afrekening hoort.
Welke stukken zijn nodig na overlijden?
Voor de afwikkeling zijn de akte met huwelijkse voorwaarden en eventuele latere wijzigingen het uitgangspunt. Verzamel daarnaast stukken over bezittingen, schulden en eerdere verrekeningen. Een eigendomsakte, hypotheekoverzicht en bankafschriften kunnen helpen om vast te stellen wat van wie is.
Is de akte niet te vinden, dan kan de notaris helpen bij het opvragen van een afschrift. Het huwelijksgoederenregister kan ook informatie geven over geregistreerde voorwaarden, maar het ontbreken van een registratie bewijst niet altijd dat er geen voorwaarden zijn.
Laat de voorwaarden samen met de financiële stukken beoordelen als er een verrekenbeding of een mogelijke vergoeding tussen de partners speelt. Zo wordt duidelijk welke afrekening eerst nodig is om de nalatenschap vast te stellen.
