De verdeling van een erfenis wordt niet automatisch door een onafhankelijke instantie gecontroleerd. De erfgenamen beoordelen zelf of de verdeling klopt. Een notaris kan daarbij helpen, maar controleert niet vanzelf iedere betaling of alle bezittingen. Bij een geschil kan de rechter worden ingeschakeld.
Wie wat controleert, hangt af van de situatie. Soms regelen de erfgenamen de verdeling samen. In andere gevallen beheert een executeur de nalatenschap of helpt een notaris bij de afhandeling.
Wie controleert de verdeling van een erfenis in de praktijk?
Als erfgenaam besluit je of je met de voorgestelde verdeling instemt. Daarvoor heb je inzicht nodig in de bezittingen, schulden en eventuele bepalingen in het testament. Ook moet duidelijk zijn welk aandeel iedere erfgenaam heeft.
Een executeur kan zijn aangewezen om de nalatenschap te beheren en schulden te betalen. De executeur moet erfgenamen de gewenste informatie over zijn taak geven en aan het einde van zijn beheer rekening en verantwoording afleggen. Dat betekent dat hij uitlegt wat hij heeft gedaan met het geld en de bezittingen die hij beheerde.
De taak van een executeur is niet altijd om ook zelfstandig de erfenis te verdelen. Welke bevoegdheden hij heeft, hangt onder meer af van het testament.
Wat controleert de notaris?
Een notaris kan onderzoeken wie de erfgenamen zijn en wie bevoegd is om de nalatenschap af te handelen. Ook kan de notaris helpen bij het vastleggen van de afspraken over de verdeling. Daarbij moet hij onafhankelijk handelen en rekening houden met de belangen van alle betrokkenen.
De notaris is geen automatische toezichthouder op de hele afhandeling. Een verklaring van erfrecht zegt bijvoorbeeld wie erfgenaam of bevoegd is, maar bewijst niet dat de bedragen en waarderingen in een latere verdeling juist zijn. Spreek met de notaris af of hij onderzoekt wie de erfgenamen zijn, wie bevoegd is om de nalatenschap af te handelen en of de bedragen en waarderingen in de verdeling juist zijn. Een onafhankelijke taxatie kan helpen als erfgenamen het niet eens zijn over de waarde van een bezit.
Welke gegevens kun je als erfgenaam bekijken?
Vraag degene die de nalatenschap afhandelt om een overzicht van de bezittingen, schulden en uitgaven. Documenten die kunnen helpen bij de controle zijn:
- Een overzicht van banktegoeden en schulden rond het overlijden.
- Rekeningen en betaalbewijzen van uitgaven uit de nalatenschap.
- Taxaties of andere onderbouwingen van de gebruikte waarden.
- De berekening van ieders erfdeel en eventuele verrekeningen.
- De onderdelen van het testament die voor jouw rechten van belang zijn.
Leg de banktegoeden, schulden, uitgaven, waarderingen en de berekening van ieders erfdeel naast het voorstel voor de verdeling. Vraag uitleg als een bedrag ontbreekt of als niet duidelijk is waarom iemand meer of minder ontvangt. Je hebt niet vanzelf recht op ieder document over de overledene. Welke informatie je kunt opvragen, hangt af van jouw positie en het belang van de stukken.
Wat als je geen inzicht krijgt?
Vraag eerst schriftelijk om de concrete gegevens die je mist en leg uit waarom je ze nodig hebt. Een verzoek om een bepaald bankafschrift of een specifieke waardebepaling is duidelijker dan alleen vragen om meer inzicht.
Kom je er samen niet uit, dan kan een notaris of mediator helpen om de vragen te bespreken. Blijft informatie uit of ontstaat er een juridisch geschil, dan kan een advocaat beoordelen of je de rechter om inzage of een beslissing kunt vragen. De rechter behandelt zo’n verzoek niet automatisch: er moet een juridische grond en voldoende belang zijn.
De Belastingdienst kan de aangifte erfbelasting controleren, maar die controle vervangt de beoordeling van de verdeling tussen erfgenamen niet. Vraag vóór je instemming met de verdeling om de berekening van ieders erfdeel en de onderbouwing van de bedragen en waarderingen.
