Bij een langstlevende testament moet er wél erfbelasting worden betaald, ook al lijkt het alsof alles naar de langstlevende partner gaat. De kinderen erven namelijk ook, alleen kunnen ze hun erfdeel meestal niet meteen opeisen. Over die erfdelen is in principe erfbelasting verschuldigd.
Dat klinkt misschien verrassend, maar het is een veelgemaakte misvatting dat een langstlevende testament erfbelasting volledig voorkomt. Hieronder lees je hoe het precies zit, wat de gevolgen zijn en hoe je de belastingdruk kunt beperken.
Hoe werkt een langstlevende testament?
Een langstlevende testament zorgt ervoor dat de langstlevende partner (of echtgenoot) zo goed mogelijk wordt verzorgd na het overlijden van de ander. De kinderen hebben wel recht op hun wettelijk erfdeel, maar dit wordt opeisbaar gesteld op het moment dat ook de langstlevende overlijdt. Zolang die nog leeft, kan de langstlevende over het volledige vermogen beschikken.
Er zijn twee veelgebruikte vormen. De eerste is de zogenoemde ouderlijke boedelverdeling (voor testamenten van vóór 2003) en de tweede is de wettelijke verdeling, waarbij de bezittingen en schulden automatisch naar de langstlevende gaan. In beide gevallen zijn de kinderen “schuldeisers” van de langstlevende: ze hebben recht op geld, maar kunnen het pas later ophalen.
Erfbelasting bij het langstlevende testament: wie betaalt wat?
Als iemand overlijdt en een langstlevende testament heeft, zijn er twee groepen erfgenamen die mogelijk erfbelasting moeten betalen: de langstlevende partner en de kinderen.
De langstlevende partner heeft recht op een vrijstelling. Voor fiscale partners (gehuwden of geregistreerd partners) bedraagt deze vrijstelling in 2025 ruim 723.000 euro. Wat de langstlevende erft boven dat bedrag, wordt belast. In de praktijk valt de erfbelasting voor de langstlevende daardoor bij veel gezinnen laag of nihil uit.
Voor de kinderen geldt een eigen vrijstelling, in 2025 ruim 22.000 euro per kind. Over het erfdeel daarboven betalen zij erfbelasting: 10% over de eerste schijf tot circa 138.000 euro en 20% over het meerdere. Maar let op: de kinderen kunnen dit geld nog niet ophalen zolang de langstlevende leeft. Ze betalen dus belasting over iets wat ze pas later in handen krijgen.
Kan de langstlevende de erfbelasting van de kinderen betalen?
Ja, dat kan. In veel langstlevende testamenten is bepaald dat de langstlevende de erfbelasting van de kinderen voor zijn of haar rekening neemt. Dat is logisch, want de kinderen ontvangen hun erfdeel niet meteen en hebben geen liquide middelen om de belasting te betalen. De langstlevende beschikt wel over het vermogen en kan de aanslag voldoen.
Betaalt de langstlevende de erfbelasting van de kinderen, dan telt dat in principe weer mee als schenking. De belastingdienst houdt hier rekening mee. In de praktijk wordt dit vaak netjes geregeld via de notaris bij het opstellen van het testament.
Uitstel van betaling voor kinderen
Kinderen die erfbelasting moeten betalen maar het erfdeel nog niet kunnen opeisen, kunnen bij de Belastingdienst uitstel van betaling aanvragen. Dit uitstel loopt door totdat de langstlevende overlijdt en de kinderen hun erfdeel daadwerkelijk ontvangen. Over de uitgestelde belasting wordt wel rente berekend. De hoogte van die rente kan over de jaren heen flink oplopen, zeker als de langstlevende nog lang leeft.
Erfbelasting beperken met een langstlevende testament
Er zijn manieren om de erfbelasting bij een langstlevende testament te beperken. De meest gebruikte opties zijn:
- Rente-afspraak in het testament: de langstlevende betaalt de kinderen een rente over hun vordering. Die rente verlaagt het vermogen van de langstlevende en daarmee de erfbelasting bij het tweede overlijden.
- Jaarlijkse schenkingen aan de kinderen: de jaarlijkse schenkingsvrijstelling gebruiken om de toekomstige nalatenschap te verkleinen.
- Tweetrapsmaking of vruchtgebruiktestament: een andere testamentvorm die soms gunstiger uitpakt afhankelijk van de gezinssituatie.
- Hertrouwen of samenleving: als de langstlevende opnieuw een relatie krijgt, heeft dat gevolgen voor de erfbelasting. Een goede notaris kijkt hier alvast naar.
Welke aanpak het beste werkt, hangt af van de omvang van het vermogen, de leeftijd van de langstlevende en het aantal kinderen. Een notaris of fiscalist kan de opties doorrekenen.
Veelgestelde vragen
Hoeven kinderen nooit erfbelasting te betalen bij een langstlevende testament?
Nee, dat klopt niet. Kinderen zijn erfgenamen en moeten erfbelasting betalen over hun erfdeel boven de vrijstelling, ook als ze het geld pas later krijgen. Ze kunnen wel uitstel aanvragen.
Betaalt de langstlevende ook erfbelasting?
Dat hangt af van de omvang van de nalatenschap. De vrijstelling voor fiscale partners is hoog (ruim 723.000 euro in 2025), waardoor veel langstlevende partners weinig of geen erfbelasting betalen.
Wat gebeurt er met de erfbelasting als de langstlevende ook overlijdt?
Bij het tweede overlijden ontvangen de kinderen hun erfdeel van de eerste ouder én erven ze van de tweede. Over allebei betalen ze erfbelasting, maar hun vrijstelling geldt elke keer opnieuw.
Een langstlevende testament biedt de langstlevende partner stevige bescherming, maar het lost de erfbelasting niet op. De kinderen moeten er gewoon mee te maken hebben. Door dit bij het opstellen van het testament goed te regelen, kun je verrassingen en onnodige kosten achteraf voorkomen. Laat je daarom adviseren door een notaris die de fiscale gevolgen meeneemt in zijn advies.
