Een bewindvoerder bij een erfenis beheert het geërfde vermogen namens de erfgenaam, omdat die (tijdelijk) niet in staat is dat zelf te doen. De erfgenaam krijgt dan niet zomaar de beschikking over het geld, de woning of andere bezittingen. In plaats daarvan neemt de bewindvoerder de financiële beslissingen over dat vermogen. Hoe dat precies werkt, wanneer het voorkomt en wat het voor jou als erfgenaam betekent, lees je hieronder.
Wanneer staat een erfenis onder bewind?
Bewind over een erfenis kan op twee manieren ontstaan. De eerste is dat de erflater (degene die overlijdt) het zelf heeft geregeld via het testament. Iemand kan in een testament vastleggen dat een erfgenaam het geërfde vermogen niet vrij mag beheren. Dat gebeurt bijvoorbeeld als de erflater twijfelt aan de financiële vaardigheden van de erfgenaam, als de erfgenaam verslaafd is, of als het gaat om een minderjarig kind. De erflater benoemt dan in het testament een bewindvoerder die het vermogen beheert totdat aan een bepaalde voorwaarde is voldaan, zoals een bepaalde leeftijd bereiken.
De tweede manier is dat de rechtbank bewind instelt. Dat kan als iemand door een lichamelijke of geestelijke toestand tijdelijk of langdurig niet in staat is zijn eigen financiën te beheren. Denk aan iemand met een verstandelijke beperking, dementie of schuldenproblematiek. Als zo iemand een erfenis ontvangt, valt die erfenis automatisch ook onder het al bestaande bewind.
Wat doet een bewindvoerder bij een erfenis precies?
De bewindvoerder beheert het geërfde vermogen in het belang van de erfgenaam. Dat betekent concreet: hij int inkomsten (zoals huur van een geërfd pand), betaalt kosten die bij het vermogen horen, en zorgt dat het vermogen niet achteruitgaat. De erfgenaam zelf mag het vermogen niet verkopen, verhypothekeren of wegschenken zonder toestemming van de bewindvoerder. Bij grotere beslissingen, zoals het verkopen van een geërfd huis, is bovendien toestemming van de kantonrechter nodig.
De bewindvoerder legt verantwoording af. Hij stelt bij de start een boedelbeschrijving op: een overzicht van alles wat er is. Daarna brengt hij jaarlijks rekening en verantwoording uit aan de kantonrechter. Zo blijft er altijd controle op wat er met het vermogen gebeurt.
Testamentair bewind versus wettelijk bewind
Het is nuttig om het verschil te kennen tussen deze twee vormen, omdat de regels op een paar punten afwijken.
- Testamentair bewind: ingesteld door de erflater via een testament. De erflater bepaalt zelf de voorwaarden, de duur en wie bewindvoerder wordt. De erfgenaam heeft hier weinig over te zeggen: de wil van de erflater is leidend.
- Wettelijk bewind (beschermingsbewind): ingesteld door de rechtbank op verzoek van de erfgenaam zelf, een familielid of de gemeente. Dit bewind geldt voor het hele vermogen van de betrokkene, inclusief een eventuele erfenis. De kantonrechter houdt toezicht en kan de bewindvoerder ook ontslaan als die zijn taak niet goed uitvoert.
Bij testamentair bewind is de speelruimte van de bewindvoerder soms groter, omdat de erflater in het testament extra bevoegdheden of juist extra beperkingen kan opnemen.
Wat betekent bewind voor jou als erfgenaam?
Als erfgenaam ben je juridisch eigenaar van het geërfde vermogen, maar je hebt er in de praktijk weinig zeggenschap over zolang het bewind loopt. Je kunt geen grote aankopen doen van het geld, geen leningen aangaan met het vermogen als onderpand en het ook niet weggeven. Kleine, dagelijkse uitgaven die de bewindvoerder je toekent (zoals een leefgeld of zakgeld) zijn wel gewoon mogelijk.
Wil je iets veranderen aan het bewind? Bij wettelijk bewind kun je de kantonrechter vragen het bewind op te heffen als je aantoont dat je de financiën weer zelf kunt beheren. Bij testamentair bewind is dat moeilijker: de voorwaarden liggen vast in het testament en de rechter kan die niet zomaar opzij zetten. Je kunt wel bezwaar maken als de bewindvoerder zijn taak slecht uitvoert.
Kosten van een bewindvoerder over een erfenis
Een bewindvoerder werkt niet gratis. Bij professioneel beschermingsbewind (wettelijk bewind) gelden vaste tarieven die de rechtbank jaarlijks vaststelt. Die kosten worden betaald uit het beheerde vermogen. Wie weinig vermogen heeft, kan in aanmerking komen voor een bijdrage vanuit de bijzondere bijstand van de gemeente.
Bij testamentair bewind bepaalt de erflater in het testament hoe de bewindvoerder wordt beloond. Dat kan een vast bedrag zijn, een percentage van het vermogen per jaar, of een andere afspraak. Dit varieert sterk per situatie en staat altijd omschreven in het testament of de bewindvoeringsakte.
Als erfgenaam is het verstandig dit meteen na te vragen bij de notaris of de bewindvoerder, zodat je weet waar je aan toe bent. Een bewind kan jarenlang lopen, en de kosten tellen dan snel op.
Sta je als erfgenaam voor een erfenis onder bewind, of heeft iemand in jouw omgeving dit geregeld via een testament? De kantonrechter en een notaris zijn de aangewezen partijen om je te informeren over je rechten en de exacte spelregels in jouw situatie.
