Een vordering op erfenis betekent dat je recht hebt op een deel van een nalatenschap, maar dat bedrag niet meteen uitbetaald krijgt. Dit komt het vaakst voor bij de wettelijke verdeling: de langstlevende partner erft alles, maar de kinderen krijgen een vordering in geld die ze pas kunnen opeisen als die partner overlijdt of failliet gaat. Je bent dus erfgenaam, maar je ziet je geld voorlopig niet.
Dit systeem is in Nederland wettelijk geregeld via de wettelijke verdeling (artikel 4:13 Burgerlijk Wetboek). Het beschermt de langstlevende partner zodat die gewoon kan blijven wonen en leven. De kinderen worden niet buitengesloten, maar hun erfdeel wordt uitgesteld.
Hoe werkt de vordering op erfenis in de praktijk?
Stel: een vader overlijdt en laat een nalatenschap na van €180.000. Hij was getrouwd en had drie kinderen. Elk kind en de echtgenoot erven in principe een gelijk deel: vier erfgenamen, dus ieder €45.000. Maar de hele erfenis gaat direct naar de echtgenoot. De kinderen krijgen elk een vordering van €45.000 op de langstlevende ouder. Ze kunnen dat bedrag niet nu opeisen; ze moeten wachten.
De vordering staat dus op papier. In de praktijk wordt bij de afwikkeling van de eerste erfenis vastgelegd hoe groot ieders vordering is. Dat is ook het moment waarop de erfbelasting voor de kinderen al berekend wordt, ook al zien ze het geld nog niet.
Wanneer kun je de vordering op erfenis opeisen?
De vordering wordt in de meeste gevallen pas opeisbaar in drie situaties:
- De langstlevende partner overlijdt.
- De langstlevende partner trouwt opnieuw of gaat samenwonen (als dat in het testament zo is opgenomen).
- De langstlevende partner wordt failliet verklaard of de schuldsanering (WSNP) wordt op hem of haar van toepassing.
In de meeste gevallen is het dus de tweede erfenis, die van de langstlevende ouder, waarbij de kinderen hun vordering daadwerkelijk betaald krijgen. De vordering wordt dan verrekend met de erfenis van de langstlevende ouder.
Rente op de vordering
Over de vordering kan rente worden bijgeschreven. Dit is wettelijk geregeld: de wettelijke rente geldt tenzij het testament iets anders bepaalt. Die rente telt mee als de vordering uiteindelijk wordt afgerekend. In sommige testamenten wordt de rente op nul gezet of juist hoger vastgesteld. Het is dus verstandig om het testament goed te lezen of te laten uitleggen door een notaris.
De rente heeft ook gevolgen voor de erfbelasting bij de tweede erfenis. Een hogere vordering door opgebouwde rente kan betekenen dat er minder belasting betaald hoeft te worden over de nalatenschap van de tweede ouder, omdat de schuld aan de kinderen dan groter is.
Erfbelasting over een vordering op erfenis
Kinderen betalen erfbelasting over hun vordering, ook al krijgen ze het geld nu niet. De Belastingdienst beschouwt de vordering als een verkrijging op het moment van overlijden van de eerste ouder. De vrijstelling voor kinderen bedraagt naar schatting rond €25.187 per kind in 2026 (controleer dit elk jaar, want dit bedrag wordt jaarlijks geïndexeerd). Over het meerdere betalen kinderen erfbelasting: 10% over de eerste schijf en 20% over het deel daarboven.
Bij de tweede erfenis mag de vordering in mindering worden gebracht op de nalatenschap. Dat vermindert de belastbare erfenis van de langstlevende ouder, zodat kinderen niet dubbel belasting betalen over hetzelfde geld.
Wat als de langstlevende ouder het geld niet meer heeft?
Dit is een reëel risico. De langstlevende ouder kan in de loop der jaren het vermogen hebben opgemaakt, bijvoorbeeld voor zorgkosten. In dat geval is de vordering van de kinderen wellicht niet volledig te innen. De vordering bestaat nog steeds op papier, maar er is simpelweg geen geld meer om hem te voldoen. Kinderen kunnen dan tegenover een lege nalatenschap komen te staan.
Het is daarom slim om als kind te weten hoe groot jouw vordering is en hoe het vermogen van de langstlevende ouder er bij benadering uitziet. Je kunt daar niet altijd invloed op uitoefenen, maar je kunt er wel rekening mee houden bij je eigen financiële planning.
Wil je weten hoe groot jouw vordering precies is, of hoe de rente is berekend? Vraag de notaris die de eerste erfenis heeft afgewikkeld om de boedelomschrijving. Daarin staat jouw vordering zwart op wit. Bij onduidelijkheden of conflicten is een erfrechtzaak mogelijk, maar dat kost tijd en geld. Overleg en transparantie tussen erfgenamen voorkomt in de meeste gevallen een hoop gedoe.
