Een erfenis die je ontvangt na of tijdens een scheiding hoef je niet te delen met je (ex-)partner. Erfenissen vallen buiten de gemeenschap van goederen, ook als je getrouwd bent. Dat betekent dat wat jij erft, van jou is en blijft, ongeacht de situatie rondom je scheiding.
Toch zitten er nuances aan. Afhankelijk van hoe en wanneer je getrouwd bent, wat er in huwelijkse voorwaarden staat en hoe je met de erfenis bent omgegaan, kan de situatie iets anders uitpakken. Hieronder lees je precies hoe het werkt.
Erfenis na scheiding valt buiten de gemeenschap van goederen
In Nederland geldt voor huwelijken gesloten vanaf 1 januari 2018 de beperkte gemeenschap van goederen. Dat wil zeggen: wat je vóór het huwelijk had, blijft van jou. Maar ook wat je tijdens het huwelijk erft of geschonken krijgt, valt buiten de gemeenschap. De wet beschermt erfenissen uitdrukkelijk: jouw erfdeel is en blijft privévermogen.
Voor huwelijken van vóór 2018 gold de algehele gemeenschap van goederen. Daarin viel in principe alles wat je tijdens het huwelijk verkreeg in de pot. Maar ook toen al maakte de wet een uitzondering voor erfenissen en schenkingen. Die bleven buiten de gemeenschap, tenzij de erflater of schenker uitdrukkelijk anders had bepaald.
Wanneer kan een erfenis toch (deels) verdeeld worden?
Er zijn situaties waarin een erfenis alsnog verdeeld kan raken, of waarbij je partner er indirect aanspraak op kan maken. Het gaat dan om de volgende gevallen:
- Vermening met gemeenschappelijk geld: heb je de erfenis gestort op een gezamenlijke rekening of ermee gemeenschappelijke schulden afgelost, dan kan het lastig worden om later te bewijzen welk deel van jou is. Houd erfenissen daarom apart.
- Uitsluitingsclausule ontbreekt maar goederen zijn gemengd: als de erfenis niet te traceren is in je vermogen, kan een rechter oordelen dat het aannemelijk is dat het geld opgegaan is aan de huishouding of gemeenschappelijke uitgaven.
- Huwelijkse voorwaarden met andere afspraken: soms bevatten huwelijkse voorwaarden bepalingen die een erfenis juist wél in de verdeling betrekken. Lees je eigen voorwaarden goed door.
- Vergoedingsrecht: als je partner aantoonbaar heeft bijgedragen aan het in waarde laten stijgen van een geërfd goed (bijvoorbeeld door verbouwingen aan een geërfd huis mee te financieren), kan hij of zij aanspraak maken op een vergoeding van die investering.
De uitsluitingsclausule: bescherming vanuit de nalatenschap
Een erflater kan in zijn of haar testament een zogeheten uitsluitingsclausule opnemen. Daarmee bepaalt de erflater dat de erfenis niet mag vallen in enige gemeenschap van goederen van de erfgenaam, ook niet als de erfgenaam ooit opnieuw trouwt. Als zo’n clausule in het testament staat, is de erfenis sowieso beschermd, ongeacht wat er in jouw huwelijkse situatie speelt.
Staat er geen uitsluitingsclausule in het testament? Dan gelden de wettelijke regels zoals hierboven beschreven. Dat betekent bij een huwelijk na 2018 in de meeste gevallen alsnog bescherming, maar bij oudere huwelijken of specifieke huwelijkse voorwaarden kan het anders liggen.
Praktisch: wat doe je als je een erfenis ontvangt tijdens een scheiding?
Ontvang je een erfenis terwijl je scheidingsprocedure nog loopt? Dan is het verstandig om het geld apart te houden op een eigen rekening en alle documenten goed te bewaren: het testament, de verklaring van erfrecht en bankafschriften waaruit blijkt dat het geld van de nalatenschap afkomstig is. Zo kun je altijd aantonen dat het om jouw privévermogen gaat.
Raadpleeg bij twijfel een notaris of scheidingsadvocaat. De verdeling van vermogen bij scheiding kan ingewikkeld zijn, zeker als erfenissen en gemeenschappelijk geld door elkaar zijn gelopen.
Kortom: een erfenis is bij scheiding in verreweg de meeste gevallen van jou alleen. Zorg er wel voor dat je die scheiding ook op papier kunt aantonen, bewaar alle documentatie en meng geërf geld niet zomaar met gezamenlijk vermogen.
