Ja, een erfenis moet je opgeven aan de belasting, maar niet altijd op dezelfde manier. Over de erfenis zelf betaal je erfbelasting. Daarna telt het geërfde vermogen mee in je aangifte inkomstenbelasting als vermogen in box 3. Hoe dat precies werkt, en waar je op moet letten, lees je hieronder.
Erfbelasting: direct opgeven na overlijden
Als je iets erft, moet je aangifte erfbelasting doen bij de Belastingdienst. Dit doe je niet via je gewone belastingaangifte, maar met een apart formulier. De Belastingdienst stuurt dit formulier meestal automatisch op na een overlijden, maar je kunt het ook zelf aanvragen.
Of je ook daadwerkelijk erfbelasting betaalt, hangt af van de waarde van de erfenis en je relatie tot de overledene. Kinderen en partners hebben een hogere vrijstelling dan bijvoorbeeld neven, nichten of vrienden. De precieze vrijstellingsbedragen worden jaarlijks aangepast; check de actuele bedragen op de website van de Belastingdienst.
Moet je een erfenis ook opgeven in de aangifte inkomstenbelasting?
Ja, dat moet je. Zodra je de erfenis ontvangt, hoort het bij jouw vermogen. Dat vermogen geef je op in box 3 van je aangifte inkomstenbelasting. Dit geldt ook als de erfenis nog niet volledig is afgewikkeld, bijvoorbeeld omdat de nalatenschap nog bij een notaris ligt. Toch kan het al meetellen voor je vermogen op de peildatum (1 januari).
Concreet: stel dat iemand op 15 oktober 2025 overlijdt en jij erft 50.000 euro. Als dat geld op 1 januari 2026 op jouw rekening staat, of jij hebt er formeel recht op, dan telt het mee als vermogen in jouw aangifte inkomstenbelasting 2026. Je betaalt dan inkomstenbelasting over het rendement op dat vermogen, via de box 3-regels die op dat moment gelden.
Wat telt precies mee als geërfd vermogen?
Niet alleen geld op een bankrekening telt mee. Ook andere bezittingen die je erft, vallen onder je vermogen in box 3. Denk aan:
- Spaargeld en beleggingen
- Een tweede woning (de eigen woning valt in box 1)
- Aandelen en obligaties
- Vorderingen, bijvoorbeeld als jij als erfgenaam geld tegoed hebt van een andere erfgenaam
Een geërfd huis dat je zelf gaat bewonen, valt niet in box 3 maar in box 1, net als elk ander eigenwoningbezit. Daar gelden andere regels voor.
De peildatum bepaalt wat je opgeeft
In box 3 kijk je altijd naar je vermogen op 1 januari van het belastingjaar. Dat is de peildatum. Ontvang je een erfenis na 1 januari, dan telt die pas mee in het volgende belastingjaar. Ontvang je hem vóór 1 januari, dan telt hij al mee in het lopende jaar. Dat klinkt logisch, maar het is een punt waar mensen regelmatig de fout ingaan.
Voorbeeld: iemand overlijdt in november 2025 en de nalatenschap wordt in februari 2026 uitbetaald. Op 1 januari 2026 was het geld er nog niet. In dat geval telt de erfenis pas mee bij de aangifte over 2027 (peildatum 1 januari 2027), als het geld er dan nog staat.
Wat als je de erfenis nog niet hebt ontvangen?
Een nalatenschap kan soms maanden of zelfs langer duren voordat alles is verdeeld. Als jij als erfgenaam recht hebt op een deel van de nalatenschap, maar het geld staat nog bij de notaris of de verdeling is nog niet rond, dan kan dit toch al meetellen als een vordering op de nalatenschap. Die vordering geef je dan op in box 3. Dit is een technisch punt dat verwarring geeft; raadpleeg bij twijfel een belastingadviseur of kijk op de website van de Belastingdienst.
Kort samengevat: een erfenis opgeven aan de belasting doe je op twee momenten. Eerst via de aangifte erfbelasting, daarna jaarlijks via box 3 van je inkomstenbelasting zolang je het vermogen bezit. Let goed op de peildatum van 1 januari, want die bepaalt of en hoeveel je moet opgeven.
