Wat mag een executeur niet? Een executeur mag de erfenis niet voor zichzelf gebruiken, erfgenamen niet zomaar uitsluiten en de erfenis meestal niet zelfstandig verdelen. Ook mag een gewone executeur bezittingen niet onbeperkt verkopen. De precieze grenzen hangen af van de wet en het testament.
Een executeur krijgt vaak veel ruimte om de erfenis te beheren. Dat betekent niet dat hij of zij eigenaar is van de bezittingen of vrij is om alles naar eigen inzicht te doen.
Wat mag een executeur niet beslissen over de verdeling?
Een gewone executeur mag de erfenis niet zelfstandig verdelen. De executeur kan dus niet zelf bepalen dat de ene erfgenaam het huis krijgt en de andere het spaargeld. Ook mag de executeur niet naar eigen voorkeur veranderen hoeveel iemand erft of een erfgenaam uitsluiten.
Dat ligt anders als de overledene in het testament extra bevoegdheden heeft gegeven. Een executeur die ook afwikkelingsbewindvoerder is, kan bevoegd zijn om de erfenis wel zelfstandig te verdelen. Ook dan moet de verdeling passen binnen de regels en het testament.
Een erfgenaam kan het oneens zijn met een beslissing, maar dat betekent niet altijd dat de executeur zijn bevoegdheid overschrijdt. Voor het gewone beheer mag de executeur vaak zelfstandig handelen.
Niet onbeperkt bezittingen verkopen
Een gewone executeur mag bezittingen verkopen als dat nodig is om schulden van de erfenis te betalen. Is er bijvoorbeeld te weinig geld op de bankrekening om de schulden te voldoen, dan kan verkoop van bezittingen nodig zijn. De executeur mag niet zonder meer spullen verkopen alleen omdat dat handig is voor de latere verdeling.
Volgens de hoofdregel moet de executeur met de erfgenamen overleggen over welke bezittingen worden verkocht en hoe de verkoop plaatsvindt. In het testament kan van die overlegplicht zijn afgeweken. Overleggen is niet hetzelfde als toestemming vragen: erfgenamen kunnen een noodzakelijke verkoop niet altijd tegenhouden.
Een executeur met extra bevoegdheden kan meer ruimte hebben om bezittingen te verkopen. Ook dan moet de verkoop zorgvuldig gebeuren. Een huis aan zichzelf verkopen voor een onredelijk lage prijs kan bijvoorbeeld tot aansprakelijkheid leiden.
Geld en spullen zijn niet voor eigen gebruik
Toegang tot de bankrekening van de overledene geeft de executeur geen recht om het geld privé te gebruiken. De rekening is bedoeld voor de afhandeling van de erfenis, zoals het betalen van schulden. Een executeur mag ook niet zomaar sieraden of andere spullen uit de erfenis voor zichzelf houden.
Hetzelfde geldt voor betalingen aan anderen: de executeur mag niet naar eigen inzicht geld uit de erfenis weggeven. Een betaling moet passen bij de afhandeling van de erfenis, bijvoorbeeld omdat er een schuld moet worden betaald.
Erfgenamen niet in het ongewisse laten
Een executeur mag erfgenamen niet structureel belangrijke informatie over de afhandeling onthouden. Erfgenamen kunnen de executeur om informatie vragen. Ook moet de executeur een overzicht van de bezittingen en schulden maken en aan het einde van het beheer rekening en verantwoording afleggen.
Dat betekent niet dat de executeur voor iedere uitgave vooraf toestemming moet vragen. Wel moet achteraf duidelijk zijn wat er met het geld en de bezittingen is gebeurd.
Vermoed je dat een executeur buiten zijn bevoegdheden handelt? Vraag dan schriftelijk om uitleg en bewaar relevante stukken. Bij ernstige problemen kan de kantonrechter worden gevraagd de executeur te ontslaan. Is door verwijtbaar onzorgvuldig handelen schade ontstaan, dan kan de executeur daarvoor persoonlijk aansprakelijk zijn.
