Het erfrecht bepaalt wat er met een erfenis gebeurt als iemand overlijdt. Soms wil een erfgenaam helemaal niets met de erfenis te maken hebben. Dat heet een erfenis verwerpen. Maar tot welke graad kunnen mensen dat doen, en wat betekent dat voor andere familieleden? In deze blog leggen we op een eenvoudige manier uit hoe dat werkt en waar je op moet letten.
Pagina inhoud
Waarom kiezen mensen ervoor om een erfenis te verwerfen?
Vaak klinkt het ontvangen van een erfenis fijn. Toch zijn er situaties waarin mensen niet willen erven. Een belangrijke reden is dat een erfenis zowel bezittingen als schulden kan bevatten. Zijn de schulden groter dan wat er te erven valt? Dan zit je vast aan de rekeningen als je de erfenis aanvaardt. Sommigen willen ook geen erfenis ontvangen vanwege familieruzies of omdat ze geen contact meer hadden met de overledene. Volgens het erfrecht mag je altijd nee zeggen tegen een erfenis. Je moet hiervoor een officiële verklaring doen bij de rechtbank of de notaris.
Wie kan een erfenis verwerpen volgens het erfrecht?
Iedereen die volgens de wet erfgenaam is, kan zelf beslissen of hij of zij een erfenis aanvaardt of weigert. Ben je een kind, kleinkind, broer, zus, ouder of een verder familielid, dan geldt hetzelfde. Het erfrecht kijkt namelijk naar zogenaamde graden van verwantschap: eerst de partner en kinderen, dan de ouders, broers en zussen en daarna verdere familie zoals neven, nichten, ooms en tantes. Er wordt tot en met de vierde graad gekeken. Hebben alle erfgenamen van die graad de erfenis verworpen? Dan gaat de erfopvolging steeds een stap verder naar de volgende groep in de familie.
Wat gebeurt er als je de erfenis verwerpt?
Als je weigert, dan schuift de erfenis automatisch door naar je eigen kinderen. Dit heet plaatsvervulling in het erfrecht. Bijvoorbeeld: als een vader overlijdt en zijn zoon de erfenis niet wil, krijgen zijn kleinkinderen automatisch het recht om te kiezen. Zij moeten dan ook beslissen: accepteren of weigeren? Dit gaat zo verder door de familie. Zo kan het zijn dat pas bij verre neven of nichten de erfenis blijft hangen, zeker als er veel verworpen wordt. Als niemand in de eerste vier graden de erfenis wil, wordt het bezit of de schuld uiteindelijk eigendom van de staat. Het is dus belangrijk dat iedereen die in aanmerking komt goed nadenkt over zijn keuze, want één persoon die accepteert bindt de rest niet meer.
Wat betekent ‘tot welke graad’ en hoe werkt dat juridisch?
Het begrip ‘graad’ betekent een bepaalde afstand in de familieboom. De eerste graad zijn je ouders en kinderen, de tweede graad zijn je broers, zussen, grootouders en kleinkinderen. De derde graad zijn onder andere je ooms, tantes en neven en nichten, terwijl de vierde graad nog verder gaat, bijvoorbeeld achterneven en achternichten. Volgens het erfrecht kan iemand tot en met de vierde graad erven als anderen de erfenis niet willen. Wanneer álle mogelijke erfgenamen binnen die vier graden officieel verwerpen, blijft er niemand over om het bezit of de schulden te krijgen. Dan gaat alles naar de staat Nederland. Tot die tijd neemt steeds de volgende groep familieleden het recht om te kiezen over.
Welke stappen neem je om een erfenis te verwerpen?
Wie niet wil erven, moet dat altijd vastleggen. Je doet dit bij de rechtbank in jouw regio. Er wordt een verklaring opgemaakt en na goedkeuring ben je geen erfgenaam meer. Doe je dit niet op tijd, of gebruik je spullen uit de erfenis? Dan wordt je automatisch gezien als iemand die de erfenis accepteert. Voor minderjarigen geldt dat hun ouders of voogden namens hen moeten beslissen en toestemming moeten krijgen van de rechter. Ook als je namens iemand anders optreedt die niet zelf de keuze kan maken, gelden speciale regels.
- Doe dit bij de rechtbank in jouw regio en laat een verklaring opmaken; na goedkeuring ben je geen erfgenaam meer.
- Voor minderjarigen geldt dat hun ouders of voogden namens hen moeten beslissen en toestemming moeten krijgen van de rechter.
- Ook als je namens iemand anders optreedt die niet zelf de keuze kan maken, gelden speciale regels.
Veelgestelde vragen over erfenis verwerpen tot welke graad
- Telt het overslaan van graad per persoon of per familie?
Het overslaan vindt plaats per persoon. Ieder mens in de familielijn van de overledene krijgt zijn eigen kans om te kiezen.
- Wat betekent het als de staat de erfenis ontvangt?
De erfenis wordt eigendom van de Nederlandse staat als niemand binnen vier familiegraden accepteert. Dit betekent dat zowel bezittingen als eventuele schulden dan aan de staat behoren.
- Moet je betalen om een erfenis te verwerpen?
Ja, het indienen van een verklaring kost geld. De hoogte van deze kosten verschilt per rechtbank.
- Kun je na het verwerpen toch nog op je beslissing terugkomen?
Nee, een keer officieel verwerpen is definitief. Je kunt deze keuze niet veranderen of terugdraaien.
- Wat gebeurt er als een kind nog minderjarig is en moet kiezen?
Ouders of de voogd moeten dan namens het kind optreden. De rechter moet toestemming geven om de keuze voor het kind goed te keuren.
