Een verklaring van erfrecht en een testament zijn twee verschillende documenten, maar ze hangen nauw samen. Bij het aanvragen van een verklaring van erfrecht speelt een eventueel testament een centrale rol: de notaris gebruikt het testament om vast te stellen wie de erfgenamen zijn en welke bevoegdheden zij hebben. Wat veel mensen niet weten, is dat je voor de verklaring van erfrecht niet per se naar de notaris hoeft te gaan die het testament destijds heeft opgesteld.
Dit artikel legt precies uit wat de verklaring van erfrecht met een testament te maken heeft, wat de notaris daarbij controleert en waar je op moet letten.
Wat doet de notaris met het testament bij de verklaring van erfrecht?
Wanneer iemand overlijdt en er een testament is, raadpleegt de notaris het Centraal Testamentenregister (CTR). Dit register houdt bij welke notaris een testament is opgesteld en wanneer. De notaris vraagt vervolgens het meest recente testament op. Let op: het register vermeldt alleen dát er een testament is, niet wat er in staat.
Op basis van het testament stelt de notaris vast wie de erfgenamen zijn, wie eventueel is onterfd, of er een executeur is aangewezen en welke bevoegdheden die executeur heeft. Al deze informatie wordt vastgelegd in de verklaring van erfrecht. Banken, verzekeraars en andere instanties vragen dit document om zeker te weten met wie ze te maken hebben en wie bevoegd is namens de nalatenschap te handelen.
Is er geen testament? Dan gaat de notaris uit van de wet
Niet iedereen laat een testament achter. Als er geen testament is, bepaalt de wettelijke erfopvolging wie de erfgenamen zijn. De notaris legt dit ook vast in de verklaring van erfrecht, op basis van de familierechtelijke situatie: wie was getrouwd of geregistreerd partner, zijn er kinderen, enzovoort. De notaris controleert dit via de Basisregistratie Personen (BRP).
In dit geval speelt een testament dus geen rol, maar de verklaring van erfrecht is nog steeds nodig om tegenover derden aan te tonen wie bevoegd is.
Veelgemaakte vergissing: je moet terug naar de notaris van het testament
Een hardnekkig misverstand is dat de verklaring van erfrecht altijd moet worden afgegeven door de notaris die het testament heeft gemaakt. Dat klopt niet. Elke notaris in Nederland is bevoegd om een verklaring van erfrecht op te stellen, ongeacht wie het testament heeft opgesteld. De notaris vraagt het testament gewoon op via het Centraal Testamentenregister.
Je kunt dus gewoon een notaris in jouw buurt kiezen, of een notaris die je kent. Dit scheelt soms reistijd of wachttijd, en je kunt ook offertes vergelijken. De kosten voor een verklaring van erfrecht variëren per notariskantoor.
Wat als het testament onduidelijk of betwist is?
Soms is een testament niet helder. Denk aan een zelfgeschreven (olografisch) testament, tegenstrijdige bepalingen of een testament dat al oud is en waarbij de omstandigheden zijn veranderd. In zulke gevallen kan de notaris extra onderzoek doen of juridisch advies geven over de uitleg van het testament.
Is er een conflict tussen erfgenamen over de inhoud of geldigheid van het testament? Dan is de verklaring van erfrecht soms moeilijker op te stellen. De notaris kan in dat geval niet zomaar een verklaring afgeven, omdat hij alleen vaststaande feiten mag verklaren. Je bent dan aangewezen op overleg of, als het echt vastloopt, de rechter.
Wat staat er in de verklaring van erfrecht bij een testament?
De verklaring van erfrecht bevat bij aanwezigheid van een testament doorgaans de volgende elementen:
- De naam en overlijdensdatum van de overledene
- Een verwijzing naar het testament (datum en de notaris die het heeft opgesteld)
- De namen van de erfgenamen en hun erfdeel
- Of er een executeur is benoemd en welke bevoegdheden die heeft
- Of er bijzondere bepalingen gelden, zoals een bewind of toewijzing van specifieke goederen
Dit document heeft een notariële akte-status. Dat betekent dat de inhoud als bewijs geldt tegenover derden, tenzij het tegendeel wordt aangetoond.
Heb je te maken met een nalatenschap waarbij een testament is opgesteld? Kies dan gewoon een notaris die je vertrouwt of die gunstige tarieven hanteert. Je bent niet gebonden aan de oorspronkelijke notaris. De notaris vraagt het testament op, beoordeelt de situatie en stelt de verklaring op. Zo weet je snel wie wat mag doen en kun je de nalatenschap verder afwikkelen.
