Samenwonen zonder samenlevingscontract mag. Je hoeft daarvoor niets bij een notaris vast te leggen. Wel hebben jullie minder automatisch geregeld dan bij een huwelijk of geregistreerd partnerschap. Je wordt bijvoorbeeld niet vanzelf eigenaar van elkaars spullen en hebt bij een breuk niet automatisch recht op partneralimentatie.
Dat betekent niet dat er helemaal geen regels of afspraken gelden. Wie iets bezit, wie een schuld is aangegaan en wat jullie onderling hebben afgesproken, blijft van belang.
Wat betekent samenwonen zonder samenlevingscontract?
Als jullie ongehuwd samenwonen zonder contract, ontstaat er niet automatisch een gemeenschap van goederen. Je eigen bezittingen blijven van jou en die van je partner blijven van je partner. Spullen die jullie samen kopen, kunnen wel gezamenlijk eigendom zijn.
Hetzelfde geldt voor schulden: je bent niet automatisch aansprakelijk voor een schuld die alleen je partner is aangegaan. Voor een schuld die jullie samen aangaan, kunnen jullie allebei aansprakelijk zijn. Bij een gezamenlijke lening kan de afspraak met de geldverstrekker bijvoorbeeld bepalen dat ieder van jullie voor de hele schuld kan worden aangesproken.
Samenwonen kan ook zonder contract gevolgen hebben voor belastingen, toeslagen of een uitkering. Of dat zo is, hangt af van jullie situatie en de regels die voor de betreffende regeling gelden.
Geld en spullen: van wie is wat?
Een gezamenlijke rekening maakt het betalen van vaste lasten makkelijk. Maar als jullie uit elkaar gaan, kan discussie ontstaan over het saldo en over spullen die van die rekening zijn betaald. Een rekening op twee namen betekent niet vanzelf dat het geld ieder voor de helft toekomt.
Betaalt één van jullie meer voor meubels of een verbouwing? Spreek dan af of dat een bijdrage aan het huishouden is, een lening of een bedrag dat later moet worden verrekend. Zonder duidelijke afspraak kan het lastig zijn om geld terug te vragen.
Bewaar bij grotere uitgaven de aankoopbewijzen en zet afspraken op papier. Noteer bijvoorbeeld wie de bank heeft betaald en of jullie die samen bezitten. Dat helpt als jullie later niet meer hetzelfde beeld hebben van de aankoop.
Wat gebeurt er als jullie uit elkaar gaan?
Bij een relatiebreuk neemt ieder in beginsel de eigen spullen mee. Gezamenlijke bezittingen moeten jullie verdelen. Je kunt bijvoorbeeld afspreken dat één van jullie een gezamenlijk meubel houdt en de ander daarvoor betaalt.
Staat een huurcontract alleen op naam van je partner en ben jij geen medehuurder? Dan heb je niet automatisch het recht om in de woning te blijven. Sta je wel op het huurcontract, dan geeft dat je een eigen positie als huurder.
Een afspraak tussen jullie dat één persoon een gezamenlijke schuld verder betaalt, ontslaat de ander niet vanzelf van aansprakelijkheid tegenover de geldverstrekker. Daarvoor is ook de geldverstrekker van belang.
Voor samenwoners bestaat na een breuk geen automatisch recht op partneralimentatie. Is één van jullie voor het inkomen afhankelijk van de ander, dan kan dat verschil na het uit elkaar gaan groot zijn.
Welke afspraken kun je zelf maken?
Ook zonder samenlevingscontract kun je afspraken maken over jullie huishouden. Je kunt ze mondeling bespreken, maar op papier is later makkelijker te zien wat jullie hebben bedoeld. Denk aan afspraken over:
- De verdeling van huur, boodschappen en andere vaste lasten.
- Het gebruik van een gezamenlijke rekening en het geld dat ieder daarop stort.
- De eigenaar van grote aankopen en de verdeling daarvan bij een breuk.
- Geld dat de één betaalt voor een bezit van de ander, zoals een verbouwing.
Een eigen lijst is vooral handig voor praktische afspraken. Voor andere gevolgen van samenwonen is meer nodig dan alleen opschrijven wat jullie willen. Zo ben je door samen te wonen niet automatisch elkaars erfgenaam. Ook aanspraak op partnerpensioen hangt af van de voorwaarden van de pensioenregeling.
Veelgestelde vragen over samenwonen zonder samenlevingscontract
Zijn mondelinge afspraken tussen samenwoners geldig?
Een mondelinge afspraak kan geldig zijn. Het probleem is vaak het bewijs: als jullie het later niet eens zijn, kan moeilijk vast te stellen zijn wat precies is afgesproken. Zet daarom vooral financiële afspraken op papier.
Wat als niet duidelijk is van wie een aankoop is?
Zoek eerst naar een bon, bankafschrift of bericht waarin de aankoop is besproken. Wie heeft betaald, kan een aanwijzing zijn, maar bepaalt niet in iedere situatie op zichzelf wie eigenaar is. Probeer samen een verdeling af te spreken als jullie de bedoeling niet meer kunnen vaststellen.
Loop bij het samenwonen langs jullie grootste uitgaven en bezittingen. Door vast te leggen wie wat betaalt en bezit, maken jullie ook zonder samenlevingscontract een aantal praktische zaken duidelijk.
