Onterven betekent dat je iemand die volgens de wet van je zou erven, uitsluit als erfgenaam. Dat regel je in een testament bij de notaris. Een onterfde krijgt daardoor geen erfdeel, maar kan soms nog wel een andere wettelijke aanspraak hebben.
Een kind kan bijvoorbeeld aanspraak maken op de legitieme portie: een bedrag in geld. Ook een onterfde echtgenoot of geregistreerd partner kan onder voorwaarden bepaalde rechten hebben.
Hoe kun je iemand onterven?
Om iemand te onterven, laat je bij de notaris een testament opstellen. Daarin kun je uitdrukkelijk opnemen wie je uitsluit. Je kunt ook andere mensen als erfgenaam aanwijzen, waardoor iemand die anders volgens de wet zou erven, buiten de erfenis valt.
Uitdrukkelijk benoemen wie je uitsluit, kan onduidelijkheid voorkomen. Bespreek met de notaris ook wie je wél wilt laten erven. Zo wordt duidelijk hoe de erfenis na je overlijden moet worden verdeeld.
Een eigen brief of een mondelinge mededeling is niet genoeg om iemand rechtsgeldig te onterven. Je kunt wel een brief gebruiken om je keuze toe te lichten.
Wie kun je onterven?
Je kunt in je testament afwijken van de wettelijke regels over wie je erfgenamen zijn. De gevolgen verschillen per persoon:
- Een kind: je kunt een kind uitsluiten als erfgenaam, maar het kan nog aanspraak maken op een legitieme portie.
- Een echtgenoot of geregistreerd partner: die heeft geen legitieme portie, maar kan onder voorwaarden andere wettelijke rechten hebben.
- Andere familieleden: bijvoorbeeld een broer, zus of ouder heeft geen recht op een legitieme portie.
Niet iedereen die je kent, is volgens de wet automatisch erfgenaam. Een vriend is dat bijvoorbeeld niet. Wil je die vriend iets nalaten, dan kun je daarvoor een regeling in je testament opnemen.
Wat betekent onterving voor de erfenis?
Een onterfde is geen erfgenaam en krijgt daarom niet op die grond een deel van de bezittingen. Dat betekent ook dat die persoon niet als erfgenaam meebeslist over de verdeling.
Er is een verschil tussen een erfdeel en een wettelijke aanspraak. Een onterfd kind dat de legitieme portie claimt, wordt daardoor niet alsnog erfgenaam. Het gaat om een aanspraak op geld, niet automatisch op een bepaald voorwerp of een deel van de woning.
Een onterfde partner kan onder voorwaarden aanspraak maken op vruchtgebruik van de woning en inboedel. Vruchtgebruik is het recht om goederen te gebruiken die van iemand anders zijn. Welke rechten er precies zijn, hangt af van de situatie.
Iemand uitsluiten en toch iets nalaten
Onterven betekent niet altijd dat je wilt dat iemand helemaal niets krijgt. Je kunt iemand uitsluiten als erfgenaam en die persoon toch een legaat geven. Dat is een bepaling in je testament waarmee je bijvoorbeeld een geldbedrag of een voorwerp nalaat.
Het verschil is dat een legataris niet alleen door dat legaat erfgenaam wordt. Wil je iemand wel laten delen in je nalatenschap, dan kun je ook kiezen voor een kleiner erfdeel in plaats van een volledige uitsluiting. De notaris kan de gevolgen van die keuzes met je bespreken.
Wat kun je doen als je onterfd bent?
Ben je onterfd, dan krijg je niet vanzelf dezelfde informatie als een erfgenaam. Een notaris kan nagaan of je recht hebt op informatie uit het testament, bijvoorbeeld omdat je als kind een aanspraak kunt maken op de legitieme portie.
Een kind moet zelf laten weten dat het aanspraak maakt op die portie. Het recht vervalt in beginsel vijf jaar na het overlijden. Een belanghebbende kan ook een redelijke termijn stellen waarbinnen het kind zijn keuze moet doorgeven.
Een onterfd kind hoeft de aanspraak niet te maken. Het kan er ook voor kiezen zich bij de onterving neer te leggen.
Veelgestelde vragen over onterven
Krijg je bericht als je onterfd bent?
Dat gebeurt niet altijd automatisch. Na een overlijden kun je via een notaris laten nagaan of er een testament is en of je recht hebt op informatie over de inhoud.
Moet je uitleggen waarom je iemand onterft?
Nee, een reden opnemen is niet verplicht. Een toelichting in een brief kan nabestaanden wel helpen om je keuze te begrijpen. Zo’n uitleg voorkomt niet gegarandeerd een conflict.
Kun je een testament met een onterving aanvechten?
Dat kan als er een juridische reden is om aan de geldigheid te twijfelen. Bijvoorbeeld als iemand stelt dat de overledene zijn wil niet kon bepalen toen het testament werd gemaakt. Het feit dat iemand onterfd is, maakt een testament op zichzelf niet ongeldig.
Wat kost onterven?
Je betaalt de notaris voor het opstellen van een testament. Het bedrag verschilt per notariskantoor en hangt af van je wensen en persoonlijke situatie. Vraag daarom een offerte aan waarin staat welke werkzaamheden bij de prijs horen.
Onterven kan spanning binnen een familie geven en niet iedere wettelijke aanspraak wegnemen. Bespreek daarom bij de notaris niet alleen wie je wilt uitsluiten, maar ook wat je met die keuze wilt bereiken.
